دست رد جولانی به سینه ترامپ/ رژیم دمشق به دام واشنگتن نیفتاد

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: ابومحمد الجولانی رئیس رژیم خودخوانده سوریه، با رد قاطع پیشنهاد غیررسمی دونالد ترامپ مبنی بر ورود نظامی به خاک لبنان برای درگیری با حزب‌الله، بر یک چرخش راهبردی بزرگ صحه گذاشت. در حالی که واشنگتن تمایل داشت دمشق به عنوان بازوی اجرایی این ماموریت عمل کند، جولانی با تکیه بر اولویت‌های داخلی، هشدار‌های منطقه‌ای و هراس از بحران مشروعیت، اعلام کرد که دمشق به دنبال پایان دادن به جنگ است و نه گسترش آن. این عقب‌نشینی آشکار، موازنه قوا در مرز‌های شمالی اسرائیل را وارد فاز جدیدی از پیچیدگی کرده است.

مهم‌ترین دلیلی که احمد الشرع را به بازنگری سریع در محاسباتش واداشت، هراس عمیق از «بحران مشروعیت» رژیم نوپای خود است. جولانی که پس از سقوط بشار اسد به شدت به دنبال کسب وجهه ملی، عربی و بین‌المللی است، به‌خوبی می‌داند که ورود نظامی به خاک لبنان تحت لوای خواسته‌های آمریکا، تیر خلاصی بر مشروعیت سیاسی او در جهان اسلام خواهد بود. 

اگر رژیم جدید دمشق در نخستین ماه‌های تشکیل خود، به عنوان هم‌پیمان غیررسمی یا پیاده‌نظام ارتش اسرائیل و آمریکا برای سرکوب حزب‌الله لبنان وارد عمل می‌شد، افکار عمومی عربی آنان را به عنوان «آلت دست غرب» قلمداد خواهد کرد. از این رو، جولانی برای حفظ بقای سیاسی و تثبیت جایگاه دمشق به عنوان یک پایتخت مستقل عربی، ترجیح داد از پای خود را از این قمار خطرناک بیرون بکشد.

در کنار این چالش حیثیتی، واقعیت این است که سوریه پس از بیش از یک دهه جنگ داخلی ویرانگر، به یک کلان‌پیکر بی‌رمق تبدیل شده است که زیرساخت‌های حیاتی آن از انرژی تا بهداشت متلاشی شده‌اند. جولانی در دیدار‌های فشرده خود با سران محلی و تکنوکرات‌های دمشق صراحتا اذعان کرده است که این کشور هیچ‌گونه ظرفیت اقتصادی، لجستیکی و نظامی برای آغاز یک ماجراجویی فرامرزی ندارد. 

در کنار اولویت حیاتی بازسازی، پرونده بازگشت ۱.۴ میلیون پناهجوی سوری مستقر در لبنان، به عنوان اصلی‌ترین کلیدواژه سیاست خارجی دمشق مطرح است. دمشق بر این باور است که بازگشت امن و نظام‌مند این پناهجویان، بیش از هرگونه اقدام نظامی به ثبات اقتصادی و کسب مشروعیت بین‌المللی کمک خواهد کرد. بر همین اساس، در صورت ورود به جنگ با حزب‌الله عملا سرنوشت این آوارگان به بن‌بست کشیده شده و موج جدیدی از ناامنی مرزی را به همراه خواهد داشت.

عامل شتاب‌دهنده دیگر در این عقب‌نشینی، هشدار‌های صریح و دیپلماتیک دولت ترکیه به عنوان متحد و حامی استراتژیک رژیم الشرع بود. آنکارا به جولانی توصیه کرده است که باز کردن جبهه جدید علیه لبنان، بازی در زمین ارتش رژیم صهیونیستی خواهد بود. 

ترکیه نگران است که سرگرم شدن نیرو‌های تحت امر جولانی در باتلاق لبنان، فضا را برای پیشروی و تثبیت موقعیت اسرائیل در بلندی‌های جولان و جنوب سوریه فراهم کند. از دیدگاه ناظران منطقه‌ای، ترکیه تمایلی ندارد موازنه قوا در شامات به گونه‌ای تغییر کند که تل‌آویو دست بالا را در مرز‌های جنوبی سوریه داشته باشد. 

افزون بر این، درگیری مستمر و فرسایشی میان اسرائیل و حزب‌الله لبنان، یک مأموریت تنفسی و مزیتی تاکتیکی برای دمشق به شمار می‌رود؛ چرا که معطوف شدن تمرکز عملیاتی و بخش عمده‌ای از توان لجستیکی و نظامی ارتش اسرائیل به جبهه لبنان، به طور طبیعی از شدت فشار‌ها و تمرکز همه‌جانبه تل‌آویو بر جغرافیای سوریه می‌کاهد و سد محکمی در برابر پیشروی‌های بیشتر آنها در عمق خاک این کشور ایجاد می‌کند. 

این بازه زمانی ارزشمند، فرصتی طلایی را در اختیار احمد الشرع می‌گذارد تا به دور از سایه تهدیدات فوری، روند بازسازی و احیای دست‌وپا‌شکسته ارتش خلع‌سلاح‌شده و آسیب‌دیده سوریه را آغاز کند و هم‌زمان، با سامان‌بخشی به وضعیت آشفته اقتصادی و ترمیم زیرساخت‌های متلاشی‌شده، تاب‌آوری جامعه و حاکمیت جدید دمشق را در برابر تکانه‌ها و درگیری‌های احتمالی در آینده به شکل چشمگیری ارتقا دهد.

در نهایت، واقعیت‌های سخت میدانی در شرق سوریه، جولانی را به این نتیجه رساند که هزینه درگیری با حزب‌الله فراتر از توان رژیم اوست. نیرو‌های حشدالشعبی و گروه‌های شبهه‌نظامی محور مقاومت در عراق که هم‌مرز با سوریه هستند نیز پیام‌های تهدیدآمیز مستقیمی را به دمشق مخابره کردند. 

جولانی به درستی درک کرد که هرگونه تعرض به حزب‌الله لبنان، جبهه شرقی و مرکزی سوریه را به سرعت به آتش خواهد کشید. همچنین این گروه‌ها قادر هستند که با فعال کردن هسته‌های خفته خود در داخل خاک سوریه، یک جنگ داخلی جدید و این بار علیه حکومت جولانی راه بیندازند؛ کابوسی که دمشق به هر قیمتی مایل به اجتناب از آن است.

تحلیلگران بین‌المللی معتقدند ممانعت دمشق از رویارویی با حزب‌الله نشان‌دهنده درک سیاسی جدیدی در بدنه قدرت در دمشق است. جولانی دریافته است که بقای ساختار نوپای او، در گرو دور نگه داشتن سوریه از قطب‌بندی‌های نظامی و تمرکز بر ثبات داخلی است. رد درخواست کاخ سفید ثابت کرد که دمشق تمایلی ندارد هزینه سیاست‌های منطقه‌ای واشنگتن یا برنامه‌های توسعه‌طلبانه اسرائیل در لبنان را پرداخت کند و موازنه بقای خود را به خطر بیندازد.

انتهای پیام/ ۱۳۴