روایت مبارزات آیتالله حیدری که در ۷ تیر جاودانه شد/ از سلولهای قزلقلعه تا میدانهای نهاوند
به گزارش گروه حماسه و جهاد دفاعپرس، آیتالله محمدعلی حیدری، از چهرههای برجسته علمی و سیاسی انقلاب اسلامی، کسی بود که توانست میان اجتهاد دینی، تسلط بر علوم مدرن و مبارزه میدانی توازنی بینظیر برقرار کند. وی که از شاگردان برجسته امام خمینی (ره) و آیتالله بروجردی بود، مسیر زندگی خود را از حوزههای علمیه قم و نجف تا زندانهای سخت رژیم پهلوی و کرسی نمایندگی مجلس ادامه داد. در این نوشتار، به بررسی سیر تحصیلی، فعالیتهای انقلابی و خدمات اجتماعی این شهید عالیمقام میپردازیم که سرانجام در حادثه تلخ ۷ تیر، در کنار آیتالله شهید سید محمد حسینی بهشتی به شهادت رسید.
محمدعلی حیدری فرزند محمد ولی امام جمعه نهاوند در استان همدان بود. اجداد وی قربانعلی خان و حاج علی خان از سران مشهور عشایر منطقه سلسله و دلفان بودند و سالها رهبری بسیاری از مردم لرستان را در مبارزه با پهلوی اول بر عهده داشتند. پدرش، آیت الله محمد ولی حیدری لرستانی نیز از عالمان دینی و مجتهدان برجسته غرب کشور بود.
وی در ۱۳۱۵ شمسی در قم متولد شد. در دوران کودکی قرآن را نزد پدرش فراگرفت. پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی در دوازده سالگی وارد حوزه علمیه قم شد و در مدت کوتاهی مقدمات علوم دینی را آموخت. سپس دوره سطح را در محضر حضرات آیات على مشکینی، سید محمد باقر سلطانی طباطبایی و حسینعلی منتظری به پایان برد. همچنین همراه با شهید آیت الله سید مصطفى خمینی (ره) شرح منظومه را نزد آیت الله محمد فکور یزدی فراگرفت و هم زمان با دروس حوزوی، مقطع متوسطه را گذراند و مدرک دیپلم را گرفت. چندی نیز در نجف تحصیل علوم دینی را ادامه داد. پس از بازگشت از نجف با شرکت در حوزه درس خارج فقه و اصول آیات عظام: سید حسین بروجردی، امام خمینی (ره)، سید محمد محقق داماد و محمد علی اراکی مدارج عالی علمی را طی کرد و در سی سالگی به درجه اجتهاد نائل آمد.
فلسفه و تفسیر را نیز در محضر علامه سید محمد حسین طباطبایی آموخت. تلاش و جدیت حیدری در تحقیق و تدوین دروس خارج و فهم عمیق او از مبانی فقهی و اصولی علمای متقدم و متأخر او را در شمار شاگردان برجسته آیت الله العظمی سید حسین بروجردی و امام خمینی (ره) در آورد. از همین رو مورد توجه ایشان قرار گرفت و به نشانه تشویق از سوی آیت الله بروجردی به دریافت یک دوره کتاب ارزشمند وسائل الشیعه نائل آمد.
حیدری هم زمان با درس و بحثهای حوزوی به فراگیری علوم جدید پرداخت و اطلاعات فراوانی در مورد مکاتب فلسفی غرب به دست آورد. زبان انگلیسی را نیز از شهید دکتر سید محمد حسینی بهشتی آموخت و در دوران تحصیل با حضرات آیات عبدالله جوادی آملی، سید محمد خامنهای و محمد علی گرامی هم درس و هم مباحثه بود. وی از آیات عظام امام خمینی (ره)، سید احمد خوانساری و سیدمحمدرضا گلپایگانی اجازه تصدی امور حسبیه دریافت کرد و در حوزههای علمیه قم و نهاوند به تدریس اشتغال یافت. از آثار اوست: تقریرات دروس آیات عظام سید حسین بروجردی و امام خمینی (ره)؛ تقریرات اصول و تنقیح مباحث الفقه.
حیدری در ۱۳۴۲شمسی، همزمان با آغاز نهضت روحانیت به رهبری امام خمینی (ره) همگام با سایر علما و فضلای حوزه به فعالیت سیاسی و افشاگری بر ضد رژیم پرداخت و در راستای معرفی شخصیت و تبیین اندیشهها و اهداف امام خمینی (ره) به تلاش گستردهای دست زد. پس از واقعه ۱۵ خرداد و دستگیری حضرت امام (ره) در راهپیمایی مردم انقلابی قم حضور یافت و در صحن حرم حضرت معصومه (س) به ایراد سخنرانی و بررسی علل قیام ۱۵ خرداد و تبیین ابعاد شخصیتی حضرت امام (ره) پرداخت و دستگیری ایشان را همانند از میان بردن قرآن و اسلام و شرف دانست.
پس از این سخنرانی با همکاری مردم مخفی شد و با لباس مبدل از تعرض مأموران امنیتی رژیم نجات یافت. با تبعید امام خمینی (ره) به ترکیه و عراق و تلاش رژیم برای محو نام ایشان، از جمله مبارزانی بود که به مقابله با این توطئه برخاست و در زمینه تدوین، اخذ امضای بزرگان حوزه و انتشار اعلامیههای روشنگر و انقلابی همچون تلگرام عدهای از حجج اسلام و فضلای حوزه علمیه قم به دولت، اسفند ۱۳۴۲ شمسی نامه سرگشاده حجج اسلام، فضلا و محصلین حوزه علمیه قم به نخست وزیر، آبان ۱٣٤٤ شمسی نامه سرگشاده حجج اسلام و فضلا و محصلین حوزه علمیة قم به مراجع عظام عراق و ایران، فروردین ۱۳۴۵ شمسی و تلگرام اساتید و مدرسین حوزه علمیة قم به زعیم عالی قدر شیعیان حضرت آیت الله العظمى خمینی (ره)، خرداد ۱۳۴۹ شمسی به فعالیت پرداخت.
همچنین هنگامی که مأموران امنیتی رژیم با محاصره منزل آیت الله علی مشکینی قصد دستگیری وی را داشتند. با فریادهای اعتراضآمیزی در پی کشاندن مردم به خیابان برآمد و به همین علت منزل وی شبانه مورد یورش ساواک قرار گرفت و او پس از دستگیری و انتقال به تهران به مدت شش ماه در زندان قزل قلعه تحت شکنجه شدید بود. در ۱۳۵۲ش، پس از درگذشت پدرش و با درخواست مردم نهاوند به آنجا رفت و به ساماندهی مبارزات مردمی آنجا مشغول شد.
وی پس از ورود به نهاوند، حسینیه جوانان را مرکز فعالیتهای سیاسی و مذهبی خود قرار داد و با تشکیل کلاسهای تفسیر قرآن، نهج البلاغه و احکام و دعوت از گویندگان مبارز و انقلابی مانند حجج اسلام محمد محمدی ری شهری، حسن روحانی و فاکر خراسانی حرکت جدیدی در رشد آگاهیهای مذهبی و سیاسی مردم منطقه به وجود آورد و مبارزات مردمی را وارد مرحله جدیدی کرد. همین امر موجب پیدایش و رشد گروههای مسلح و انقلابی، چون ابوذر، منصورون و انجمن اسلامی معلمان نهاوند شد.
پس از آن رژیم به منظور مهار و کنترل مبارزات مردمی به رهبری حیدری اداره اطلاعات و امنیت ساواک این شهرستان را تأسیس کرد. ساواک نهاوند نیز در این راستا با ایجاد محدودیت برای حیدری وی را سخت زیر نظر گرفت و سرانجام پس از برگزاری مراسم چهلم شهدای قم در واقعه ۱۹ دی ۱۳۵۶ ش از سوی وی و تظاهرات مردمی با هدایت او، حیدری را به شهر بابک از توابع کرمان تبعید کرد.
وی در آنجا نیز به فعالیتهای انقلابی و روشنگرانه خود ادامه داد و به همین سبب حکم تبعید او پس از دو ماه به ناچار از سوی ساواک لغو شد و او پس از بدرقه مردم شهر بابک که با شعارهای انقلابی همراه بود و منجر به تیراندازی مأموران شد و در میان استقبال گرم و پرشور مردم نهاوند و مناطق اطراف به این شهر بازگشت.
چندی بعد بار دیگر به دلیل فعالیتهای سیاسی در رمضان ١٣٥٧ شمسی به وسیله ساواک دستگیر و زندانی شد. برگزاری سخنرانیهای انقلابی؛ ارسال تلگرام به رئیس جمهور وقت عراق؛ سفر به لبنان به دستور حضرت امام (ره) در ١٣٥٦ ش و دیدار با امام موسی صدر و سایر بزرگان شیعه در لبنان؛ عزیمت به تهران به منظور شرکت در مراسم استقبال از حضرت امام (ره) و پیوستن به تحصن علما و روحانیان مبارز در دانشگاه تهران از دیگر فعالیتهای او در دوران مبارزه بود.
حیدری پس از پیروزی انقلاب اسلامی با تشکیل کمیته انقلاب در نهاوند و سرپرستی آن به ساماندهی اوضاع امنیتی و برقراری نظم و انضباط در این شهر پرداخت. همچنین مسئولیت نهادهای انقلابی مانند: بنیاد مسکن، جهاد سازندگی و کمیته امداد امام خمینی (ره) را بر عهده گرفت.
وی در مرداد ۱۳۵۸ شمسی از سوی حضرت امام (ره) به امامت جمعه شهرستان نهاوند منصوب شد و در این سمت به فعالیت پرداخت. از خدمات اجتماعی و فرهنگی او در دوران اقامت در نهاوند میتوان به تأسیس صندوق قرض الحسنه قائم (عج)؛ تأسیس کتابخانه عمومی در حسینیه جوانان؛ احداث و بازسازی بیش از پنجاه مسجد و گرمابه در روستاها؛ تجدید بنای حسینیه جوانان؛ تأسیس دارالایتام؛ ایجاد کتابفروشیهای متعدد جهت توزیع رساله امام خمینی (ره) و کتابهای انقلابی؛ اعزام مبلغ به مناطق اطراف و حضور در روستاها و رسیدگی به مشکلات مذهبی و بهداشتی روستاییان اشاره کرد.
حیدری در آذر ۱۳۵۸ شمسی از سوی آیت الله على مشکینی به سمت قاضی شرع دادگاههای همدان منصوب شد و سرپرستی دادگاههای انقلاب اسلامی همدان را بر عهده گرفت. در انتخابات نخستین دوره مجلس شورای اسلامی در اسفند ۱۳۵۸ ش از سوی مردم نهاوند به مجلس راه یافت و به توصیه شهید بهشتی در کمیسیون قضایی مجلس به فعالیت مشغول شد.
او در این دوران در موقعیتهای مختلف به ویژه نطقهای پیش از دستور به روشنگری بر ضد منافقین و لیبرالها و افشای ماهیت آنان پرداخت. همچنین از ابتدا با انتخاب ابوالحسن بنی صدر به ریاست جمهوری مخالف بود و پس از آن نیز در تهیه طرح عدم کفایت سیاسی وی مشارکت داشت.
حیدری سرانجام در شامگاه ۷ تیر ۱۳۶۰، به همراه آیتالله سیدمحمد حسینی بهشتی و جمعی از یارانش در حزب جمهوری اسلامی به دست منافقان به شهادت رسید. پیکر مطهرش پس از تشییعی با شکوه در تهران و انتقال به نهاوند در کنار مرقد پدرش در حسینیه جوانان به خاک سپرده شد. پس از وی حجت الاسلام عباسعلی مغیثی امامت جمعه نهاوند را بر عهده گرفت.
انتهای پیام/ 122
