تاراج ایمان هندوها و بحران مشروعیت حزب حاکم در پی رسوایی تولیت معبد رام

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: وقوع یک رسوایی مالی بزرگ و افشای ناپدید شدن میلیون‌ها دلار هدایای نقدی و طلا در معبد تاریخی و جنجالی «رام» در شهر «آیودهیا» واقع در ایالت «اوتارپرادش» هند، موجی از خشم و سرخوردگی را در میان پیروان آیین هندو برانگیخته و حزب حاکم «بهاراتیا جاناتا» (BJP) به رهبری «نارندرا مودی» را در آستانه انتخابات سرنوشت‌ساز این ایالت پرجمعیت، با یک بحران مشروعیت بی‌سابقه مواجه کرده است.

این بحران که با افشاگری حساب‌رسان سابق و بیانیه‌های تند رهبران مذهبی و اپوزیسیون همراه شده، تا کنون به استعفای «چامپات رای» دبیرکل با نفوذ تولیت معبد، دستگیری دست‌کم هشت تن از کارکنان شمارش وجوه و ورود تیم‌های تحقیقاتی دولتی انجامیده است؛ رویدادی جدی که هسته اصلی گفتمان سیاسی حزب حاکم یعنی پاسداری از هویت مذهبی هندو را مستقیما هدف قرار داده و به باور تحلیل‌گران، پاشنه آشیل جدید دولت در مناسبات قدرت خواهد بود.

ریشه‌های این رسوایی بسیار عمیق‌تر از یک دزدی معمولی در یک نهاد مذهبی است. مدیریت این بارگاه بر عهده تولیت مستقلی به نام «شری رام جانمابهومی تیرث کشترا» قرار دارد؛ نهادی که اگرچه اسما غیردولتی است، اما اعضای کلیدی آن مهره‌های با نفوذ سازمان شبه‌نظامی و تندروی «راشتریه سویم سیوک سنگه» (RSS) یعنی همان سرچشمه ایدئولوژیک و معنوی حزب حاکم هند هستند.

در حالی که پلیس محلی بازجویی از متهمان را آغاز کرده و دولت از انتشار گزارش سه نفره تیم بازرسی محرمانه خودداری می‌کند، دیوار‌های بی‌اعتمادی بلندتر شده‌ است. حجم سرخوردگی عمومی به قدری بالا رفته که حتی متعصب‌ترین حامیان ناسیونالیسم هندو، اکنون متولیان را به «غارت ایمان و دزدی از باور‌های مردم» متهم می‌کنند. این خشم فزاینده، موقعیت «یوگی ادیتیانات»، وزیر ارشد تندروی اوتارپرادش و جانشین احتمالی مودی را در آستانه انتخابات پیش‌رو به شدت متزلزل ساخته است.

برای درک عمق این تراژدی باید به تاریخ خونین آیودهیا نگریست؛ جایی که معبد رام امروز بر ویرانه‌های مسجد قرن شانزدهمی «بابری» بنا شد. در سال ۱۹۹۲، تخریب این مسجد باستانی توسط هندو‌های افراطی، جرقه یکی از هولناک‌ترین درگیری‌های فرقه‌ای تاریخ معاصر هند را زد که به قیمت جان نزدیک به دو هزار انسان که اکثرا مسلمان بودند، تمام شد. 

پس از دهه‌ها جدال حقوقی فرسایشی، دیوان عالی هند در سال ۲۰۱۹ زمین را به هندو‌ها واگذار کرد و حدود دو سال و نیم پیش، نارندرا مودی در مراسمی پر زرق‌و‌برق، شخصا معبد رام را به عنوان مظهر پیروزی مطلق گفتمان ناسیونالیسم مذهبی خود افتتاح کرد. اما امروز، مکانی که قرار بود نماد حقانیت و شکوه هندوئیسم باشد، در گرداب اتهامات مربوط به اختلاس، ارتشا و مفقود شدن هدایای باارزش زائران هندو گرفتار شده و به کانون سوءظن تبدیل گشته است.

در این میان، جبهه اپوزیسیون از این گسل عقیدتی برای به چالش کشیدن هژمونی حزب حاکم بهره‌برداری می‌کند. «آخیلش یاداو»، رهبر حزب «ساماجوادی» و وزیر ارشد سابق ایالت، اقدامات اولیه دولت در برخورد با این پرونده را «بسیار مشکوک» توصیف کرده است. وی معتقد است دستگیری کارمندان رده‌پایین و حسابداران جزئی، صرفاً سناریویی برای منحرف کردن افکار عمومی و پنهان کردن «شاه‌مهره‌های بزرگی» است که این فساد ساختاری را سازمان‌دهی کرده‌اند. 

این تحلیل از سوی جامعه روحانیت هندو نیز تایید می‌شود؛ به طوری که «کارپاتری ماهاراج»، از مرشدان برجسته مذهبی هندو و از پایه‌های اصلی جنبش ساخت معبد، صراحتا دولت را به فرافکنی و قربانی کردن کارمندان جزء متهم کرده است. این موضع‌گیری تند، نشان‌دهنده ایجاد یک شکاف عمیق و پرنشدنی میان بدنه مذهبی هندو و ساختار سیاسی حزب حاکم است.

نگاهی به گذشته نشان می‌دهد که تولیت این معبد، پیش از این نیز در سال ۲۰۲۱ متهم شده بود که کمک‌های مردمی را صرف خرید زمین‌های اطراف با قیمت‌هایی بسیار بالاتر از نرخ واقعی کرده است؛ جنجالی که در آن زمان با نفوذ و لابی‌های سنگین سیاسی مسکوت ماند. اما این بار، سکوت سنگین سخنگویان حزب مودی در برابر رسانه‌ها، گویای آن است که بحران اخیر به راحتی قابل کتمان نیست. 

تحلیل‌گران ارشد سیاسی، از جمله «رشید کیدوای»، بر این باورند که ریزش شدید آرای حزب مودی در انتخابات سراسری سال ۲۰۲۴ که منجر به از دست رفتن اکثریت مطلق این حزب و وابستگی آن به احزاب ائتلافی شد، با این رسوایی جدید در اوتارپرادش اوضاع وخیم‌تری خواهد داشت. این رویداد ثابت کرد که بازی با احساسات مذهبی هندو‌ها و دامن زدن به گسست‌های اجتماعی، شمشیری دو لبه است؛ ابزاری که سال‌ها مودی را به اوج قدرت رساند، اکنون در قامت یک رسوایی مالی، گریبان سیاست‌مداران بهره‌بردار را گرفته است.

انتهای پیام/ ۱۳۴