بررسی مسیر بالگرد میل‌۲۸ تا احتمال ورود آن به ناوگان هوایی ایران

گروه دفاعی امنیتی دفاع‌پرس- محمد زرچینی؛ جنگ‌های نوین امروزی با ابزار و ادوات جدید شکل خاصی به خود گرفته‌اند و در این جنگ‌ها نقش ادوات پیشرفته هوانیروز و زرهی بسیار ممتاز و حائز اهمیت است. در معادلات نبرد‌های زمینی مدرن، برتری در آسمانِ میدان نبرد، کلید طلایی پیروزی یگان‌های زرهی و مکانیزه است. بر همین اساس، بالگرد‌های تهاجمی که روزگاری صرفاً نقش پشتیبانی نزدیک را بر عهده داشتند، امروز به «شکارچیان استراتژیک» تبدیل شده‌اند که می‌توانند ستون‌های زرهی دشمن را پیش از رسیدن به خطوط مقدم، منهدم کنند.

در این میان، بالگرد «Mi-۲۸» (میل ۲۸) با نام ناتو هاوک (Havoc)» پاسخی از سوی مهندسان روس به چالش‌های میدان نبرد و رقیب مستقیم بالگرد‌های پیشرفته آپاچی آمریکایی است. این بالگرد که با فلسفه «جان‌سختی، آتش خالص و عملیات در تاریکی مطلق» طراحی شده، در کوره جنگ‌های سوریه و اوکراین آب‌دیده شده است؛ اما فراتر از مرز‌های روسیه، نیاز به نوسازی هوانیروز نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر دیپلماسی دفاعی و انتقال فناوری، موضوع «میل ۲۸» و نسخه ارتقایافته آن یعنی «NM» را به یک ضرورت استراتژیک برای حفظ بازدارندگی زمینی کشور تبدیل کرده است.

تولد یک غول؛ از رقابت سرد تا میدان نبرد گرم

تاریخچه توسعه «میل ۲۸» به دهه ۱۹۸۰ و اوج جنگ سرد بازمی‌گردد؛ زمانی که ارتش آمریکا با ورود بالگرد «ای اچ ۶۴ آپاچی»، معادلات نبرد‌های ضدزره را تغییر داد؛ اتحاد جماهیر شوروی سابق نیازمند پاسخی درخور در زمینه ساخت تجهیزات هوایی بود؛ دفتر طراحی «میل» مأموریت یافت تا بالگردی بسازد که نه‌تنها از پس آپاچی برآید، بلکه در شرایط سخت آب‌وهوایی سیبری و کوهستانی نیز دوام بیاورد.

اگرچه اولین شکل ساخته‌شده از این بالگرد در سال ۱۹۸۲ به پرواز درآمد، اما فروپاشی اتحاد جماهیرشوروی و کمبود بودجه، روند تولید انبوه آن را به تعویق انداخت. جمهوری فدراتیو روسیه در این سال‌ها بیشتر بر روی بالگرد‌های «کاموف ۵۰ و ۵۲» تمرکز کرد؛ اما در نهایت، نیاز به یک بالگرد تهاجمی سنگین، کلاسیک و با قابلیت اطمینان بالا باعث شد تا نسخه نهایی یعنی «میل ۲۸ ان» کلاس شکارچی شب در سال ۲۰۰۰ میلادی وارد خدمت عملیاتی شود.

فلسفه طراحی «میل ۲۸»؛ جان‌سختی، استقامت و قدرت

برخلاف برخی بالگرد‌های غربی که بر ظرافت و فناوری‌های فوق‌سبک تأکید دارند، مهندسان روس در بالگرد تهاجمی تاکتیکی «میل ۲۸» رویکردی کاملاً متفاوت و مبتنی بر «بقاپذیری در برابر آتش پدافندی» دارند. یکی از بارزترین ویژگی‌های این بالگرد جدابودن کابین خلبان و افسر تسلیحات است. این دو کابین با زره تیتانیومی محافظت می‌شوند و قادرند در برابر اصابت گلوله‌های ۱۲.۷ تا ۲۰ میلی‌متری مقاومت کنند؛ همچنین این طراحی باعث می‌شود که در صورت اصابت یک موشک یا گلوله به یکی از کابین‌ها، خدمه کابین دیگر زنده مانده و قادر به نجات یا ادامه نبرد باشند؛ همچنین برخلاف آپاچی که ارابه فرود جمع‌شونده دارد، «میل ۲۸» دارای ارابه فرود ثابت، اما به‌شدت ضربه‌گیر است. این طراحی به‌منظور جذب انرژی در هنگام «فرود‌های سخت (Crash-landing)» در شرایط رزمی انجام شده است تا ستون فقرات خلبانان در اثر برخورد شدید با زمین آسیب نبیند.

محفظه موتور‌های محافظت‌شده؛ موتور‌های توربوشفت هرکدام با توان ۲۲۰۰ اسب بخار در دو طرف بدنه و با زاویه‌ای نصب شده‌اند که در صورت آسیب‌دیدن یکی، دیگری بتواند بالگرد را به پایگاه بازگرداند؛ همچنین فاصله بین موتور‌ها باعث می‌شود که اصابت یک موشک پدافندی، هر دو موتور را همزمان از کار نیندازد. برگ برنده «میل ۲۸» در نبرد‌های امروزی، سیستم‌های اویونیک و راداری آن است.

در نسخه «میل ۲۸ کلاس ان» رادار N۰۲۵ Arbalet در بالای روتور اصلی قرار می‌گیرد و می‌تواند اهداف زمینی و هوایی را در فواصل تا ۱۵ کیلومتر شناسایی کند؛ اما شاهکار مهندسی روس‌ها در نسخه جدیدتر یعنی «میل ۲۸ کلاس ان‌ام» رخ داد. نسخه NM که از سال ۲۰۲۲ وارد خدمت شده، دارای رادار جدیدتر با قابلیت اسکن ۳۶۰ درجه، سیستم‌های جنگ الکترونیک (EW) پیشرفته L۳۷۰ Vitebsk برای فریب موشک‌های فروسرخ و لیزری و قابلیت کنترل پهپاد‌های شناسایی است؛ در حقیقت این کلاس بالگردی ارتش جمهوری فدراتیو روسیه تنها یک بالگرد نیست؛ بلکه یک «مرکز فرماندهی و کنترل پرنده» است که می‌تواند داده‌های پهپاد‌ها را دریافت کرده و به‌صورت همزمان به چندین هدف در جبهه‌های مختلف شلیک کند.

بالگرد تهاجمی «میل ۲۸» تجسم فلسفه نظامی ارتش جمهوری فدراتیو روسیه است؛ «ساده، مرگبار، جان‌سخت و بی‌رحم». این پرنده که از دل رقابت‌های جنگ سرد بیرون آمده، امروز در خط مقدم نبرد‌های مدرن، مهیای هدف‌قراردادن ادوات زرهی دشمن است. 

آرایش جنگی؛ چنگال‌های آتشین

سلاح اصلی «میل ۲۸» یک توپ ۳۰ میلی‌متری ۲ A۴۲ Shipunov است که در زیر دماغه نصب شده و برخلاف آپاچی که در سمت چپ نصب است، در «میل ۲۸» در مرکز و با قابلیت چرخش ۱۱۰ درجه به چپ و راست قرار دارد. این توپ دارای دو محفظه مهمات مجزاست؛ یکی برای گلوله‌های ضدزره (برای سوراخ‌کردن سقف تانک‌ها) و دیگری برای گلوله‌های انفجاری که می‌تواند پیاده‌نظام و سنگر‌ها را با دقت و قدرت مورد اصابت قرار دهد. 

در زیر بال‌های کوتاه این بالگرد، ترکیبی مرگبار از تسلیحات نصب می‌شود که شامل موارد زیر است:

-موشک‌های ضدزره هدایت‌لیزری آتاکا؛ با قابلیت مقابله با زره‌های فعال و واکنشی و درگیری با اهداف تا فاصله کمتر از ۱۰ کیلومتر.

-موشک‌های هوا به سطح «Kh-25»؛ برای درگیری‌های کلاسیک با تانک‌ها در فواصل متوسط.

-موشک‌های هوا به هوای «R-73»؛ برای درگیری با بالگرد‌های دشمن و پهپادها.

-راکت‌های هدایت‌شونده و گلوله‌ای؛ برای پاکسازی مناطق وسیع.

خصوصیات کلی بالگرد کلاس میل از نگاه آرمای رکوگنیشن

کارنامه رزمی؛ از نبردهای سنگین و راهبردی در سوریه تا دشت‌های اوکراین

«میل ۲۸» در نبرد‌های واقعی، خود را اثبات کرده است. در سوریه این بالگرد در شرایط سخت گرمسیری و طوفان‌های شن، عملیات‌های دقیقی را علیه مواضع تروریست‌ها انجام و نشان داد که فیلتر‌های هوای آن برای عملیات در منطقه غرب آسیا و حتی شمال آفریقا بهینه‌سازی شده‌اند. 

اما آزمون واقعی و دقیق «میل ۲۸» در اوکراین رقم خورد؛ در این نبرد، «میل ۲۸» با چالش جدیدی به نام «پدافند‌های دوش‌پرتاب متراکم» و جنگ الکترونیک سنگین مواجه شد؛ اگرچه تعدادی از این بالگرد‌ها به دلیل پرواز در ارتفاع پایین سرنگون شدند؛ اما سیستم‌های دفاع شخصی و زره کابین آن‌ها جان ده‌ها خلبان را نجات داد. این جنگ به روس‌ها آموخت که در نبرد‌های اشباع‌شده با پدافند، بالگرد‌ها باید از تاکتیک‌های «شیرجه‌های سریع، شلیک و گریز (Fire and Forget) و استفاده بیشتر از مهمات دوربرد استفاده کنند.

تحلیل راهبردی؛ ضرورت حضور «میل ۲۸» در هوانیروز ایران

نگاهی به ناوگان هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران، تصویر دوگانه‌ای را نشان می‌دهد؛ از یک سو، بالگرد‌های رزمی کبرا در دوران دفاع مقدس خوش درخشیدند و هنوز هم با مهندسی معکوس و بهینه‌سازی داخلی (مانند نصب موشک‌های ضد زره) پرواز می‌کنند؛ اما از سوی دیگر، این پرنده‌ها متعلق به نیم قرن پیش هستند و بدنه‌های آن‌ها به‌شدت فرسوده شده است.

کبرا‌ها فاقد قابلیت عملیات مؤثر در شب (All-Weather/Night Capability) به معنای مدرن، رادار‌های پیشرفته و زره‌پذیری کافی در برابر پدافند‌های امروزی هستند؛ لذا وجود یک بالگرد همه‌فن‌حریف در نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران خصوصاً در هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ضروری به نظر می‌رسد؛ همچنین در دکترین دفاعی ایران که بر «بازدارندگی فعال» و «دفاع متحرک» استوار است، وجود یک بالگرد تهاجمی سنگین، شب‌پرواز و مجهز به موشک‌های دوربرد ضدزره، یک «انتخاب» نیست، بلکه یک «ضرورت» است؛ لذا در یک سال اخیر گمانه‌زنی‌هایی درباره خرید بالگرد‌های راهبردی «میل ۲۸» توسط ایران از روسیه مطرح شده است.

سازگاری با جغرافیای ایران؛ موتور‌های قدرتمند و فیلتراسیون ویژه «میل ۲۸» آن را برای عملیات در ارتفاعات غرب کشور، بیابان‌های جنوب و شرایط شرجی خلیج فارس ایده‌آل می‌سازد؛ پرکردن خلأ شب‌عملیاتی؛ با توجه به تهدیدات روزافزون و نیاز به جابجایی سریع نیرو‌ها و آتش در شب، اهمیت وجود «میل ۲۸» در نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران را بیش از پیش نشان می‌دهد.

با توجه به روابط نظامی نسبتاً مطلوب «تهران-مسکو» دستیابی به «میل ۲۸» یا حتی نسخه‌های ارتقایافته آن، می‌تواند شامل انتقال دانش فنی، خطوط تولید و قطعات یدکی باشد که به صنعت هوانوردی داخلی کشور برای توسعه بالگرد‌های بومی مد نظر در سال‌های آتی کمک شایانی کند (بیشتر بخوانید)؛ همچنین با توجه به زرادخانه‌های زرهی و بالگردی دشمن آمریکایی صهیونی و برخی کشور‌های منطقه، ورود «میل ۲۸» به ناوگان ایران، معادلات آتش پشتیبانی و نبرد با تانک را در منطقه به نفع نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران تغییر خواهد داد.

پست «یوری لیامین» کارشناس مسائل روسیه درباره احتمال تحویل بالگردهای «میل ۲۸» به نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران (منبع: «ای‌ویاسی آنلاین»)

برای جمهوری اسلامی ایران، نوسازی ناوگان بالگردی تهاجمی و ورود به لیگ برتر شکارچیان شب‌پرواز، پیامی روشن به دشمنان خواهد داشت، مبنی بر اینکه «آسمانِ میدان نبرد زمینی، دیگر قلمرو بی‌رقیب رقبای منطقه‌ای نخواهد بود و چنگال‌های فولادین هوانیروز نیرو‌های مسلح، در تاریکی شب و در هر شرایط آب‌وهوایی، در کمین متجاوزان خواهد بود».

نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران با محوریت ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی باید از لوپ (چرخه) استفاده تک‌کاربره از بالگرد‌های متعلق به ده‌ها سال قبل خارج شوند و با گسترش تکنولوژی نظامی و حتی بالگرد‌های پیشرفته، تجهیزات تازه‌نفس را به هوانیروز تزریق کنند تا نهایتاً معادلات میدان نبرد در منطقه راهبردی غرب آسیا و حتی شمال آفریقا به دست ایران تعیین شود؛ البته این بدان معنا نیست که نیرو‌های مسلح در زمینه بالگردی ضعیف هستند؛ بلکه هدف این است که یک نوسازی و به‌روزرسانی باید بر اساس واقعیت‌های سال ۲۰۲۶ میدان نبرد در حوزه هوانیروز (و حتی صنعت هوایی) انجام شود.

انتهای پیام/ 281