مسئول جغرافیای سپاه که بود؟
گروه حماسه و جهاد دفاعپرس - میثم رشیدی مهرآبادی؛ «حسینعلی عظیمی» متولد ۱۳۲۶ در اصفهان بود. وی پس از اخذ مدرک فوقلیسانس مهندسی عمران (گرایش آب) از دانشگاه شیراز، وارد پروژههای مهم ملی شد.
با صدور فرمان امام (ره) مبنی بر تشکیل «جهاد سازندگی»، ایشان شرکت مهندسی خود را رها کرد و همراه با دیگر جهادگران راهی روستاها شد تا تخصص خود را در راه رفع ویرانیهای کشور به کار گیرد. توانمندیهای وی باعث شد که در همان ابتدای امر، به فرمانداری شهر بابک و سپس استانداری هرمزگان منصوب شود.
مهندس عظیمی از نخستین کسانی بود که در سال ۱۳۵۹ برای رسیدگی به وضعیت مناطق محروم، با دو روز پیادهروی وارد منطقه بشاگرد شد. وی پس از یک سال، مسئولیتی را در استانداری رها کرد تا خدمات خود را در قالب جهاد سازندگی ادامه دهد. با وزارتخانه شدن جهاد سازندگی، او«پشتیبانی مهندسی جنگ جهاد سازندگی» را پایهریزی نمود. وی در مقام فرمانده طراحی و عملیات آبی و خاکی در پشتیبانی مهندسی جنگ جهاد فعالیت میکرد و در نهایت به فرماندهی «قرارگاه مهندسی کربلا» رسید.
او از جمله جهادگرانی بود که طراحی و ساخت دستاوردهای چشمگیر مهندسی جنگ، از جمله «پل بعثت» را در کارنامه خود ثبت کرد. از مرحوم عظیمی بهجز تحقیقات فنی و یادداشتهای متعدد، کتابی با عنوان «به رسم جهاد» به یادگار مانده است که امروزه مرجعی برای نسل جوان در بازخوانی الگوی مدیریتی جهاد سازندگی است.
حاج حسینعلی عظیمی که از اعضای کارگروه کشاورزی دولت و از مؤسسین باشگاه کشاورزان جوان بود، در اسفند ۱۳۹۸ در سن ۷۲ سالگی، پس از سالها مبارزه با بیماری سرطان درگذشت و به دوستان شهیدش پیوست.
آنچه در ادامه میخوانید، روایتی از او درباره تشکیل «کمیته آب» در دوران جنگ است.
روایتی از تشکیل کمیته آب در جبههها
کار در جهاد سازندگی را ادامه دادم تا سال ۱۳۶۲، همزمان با عملیات خیبر در هورالعظیم، تصمیم گرفتیم «کمیته آب» را تشکیل و راهاندازی کنیم. ابتدا این کمیته را در قرارگاه مهندسی کربلا ایجاد کردم. در جریان عملیات خیبر و با تصرف جزایر هورالعظیم توسط رزمندگان ایرانی، بحث بالا آمدن سطح آب و غرق شدن جزایر مطرح شد.
در آن زمان، من اسماً مسئول کمیته آب جهاد اصفهان بودم و هدف ما از راهاندازی این کمیته، برنامهریزی برای آینده و سدسازی بود. شبی آقای لاله زار آمد و گفت: «آقای عظیمی، جزایر مجنون در هورالعظیم در محاصره آب قرار دارند و آب در آنجا هیچ سامانی ندارد؛ باید مهندسان آبِ جهاد اقدامی کنند.»
فکر میکنم همان شب به سمت اهواز حرکت کردم و در قرارگاه مهندسی کربلا به خدمت مهندس مقدم رفتم. در آن روزها، حسین ناجیان، مسئول مهندسی جنگ جهاد، شهید شده بود. آقای مقدم نقشهای از جزایر و سواحل ایران داشت، اما وقتی پرسیدم ارتفاع آب هورالعظیم از سطح دریا چقدر است، پاسخ داد: «نمیدانیم.»
پرسیدم آبهای ورودی هور از کجا میآیند؟ دبی کرخه چقدر است و جریان آن چند متر در ثانیه است؟ باز هم پاسخ این بود: «نمیدانیم.» حتی سطح هور را هم نمیدانستند و تنها یک نقشه کلی از منطقه عملیاتی داشتند که نیروهای سپاه تهیه کرده بودند. پرسیدم: «نقشه توپوگرافی ندارید؟» دیدم وضعیت اطلاعاتی بسیار ضعیف است، اما، چون با این مناطق آشنا بودم، تصمیم گرفتم اقدام کنم.
اواخر اسفند ۱۳۶۲ به کمیته آب اصفهان بازگشتم و بحث جمعآوری اطلاعات آبی منطقه عملیاتی جنوب را آغاز کردم. از وزارت نیرو و سازمان آب منطقهای اطلاعات خواستم، اما آنها نیز دادههای زیادی نداشتند. مهندسان را فراخواندم و مأمور کردم تا هر چه اطلاعات میتوانند جمع کنند و دبی روزانه آب کرخه را به من خبر دهند. در آن لحظه احساس کردم که باید یک «مهندسی آب» واقعی راهاندازی شود، زیرا ماهیت جنگ تغییر کرده بود.
با قایق برای شناسایی به هور رفتیم و عمقیابی را شروع کردیم. شب بعد با هاورکرافتهای ارتش به داخل هورالعظیم رفتیم و وضعیت جزایر مجنون شمالی و جنوبی را بررسی کردیم. رفتوآمد به جزایر تنها با قایق بود و تازه نصب پلهای شناور «خیبری» را شروع کرده بودند.
من «اوگر» (وسیلهای برای حفاری در خاکهای چسبنده و لایههای سنگی) را به جزایر بردم و فوراً کف جزایر را حفاری کردیم تا متوجه شویم لایه لجن چقدر است و کیفیت خاک کف هور چگونه است. در این راستا، سازمان فنی مدیریت آب را فعال کردیم.
از هر جهاد استانی خواستم یک مهندس آب به ما معرفی کنند. با دستور شورای مرکزی جهاد، مهندس خیامیان و تعدادی دیگر آمدند و هر کدام را مسئول بخشی کردم. در غرب جاده اهواز-خرمشهر، در نزدیکی جاده سیدالشهدا (ع)، نقشهبرداری هیدرولوژی، دبی و ورودیهای هور را آغاز کردیم تا ارتفاع دقیق آب هورالعظیم را نسبت به سطح دریا به دست آوریم. حتی اکیپهای نقشهبرداری کانال شهید چمران را که مشغول آبیاری زمینهای کشاورزی بودند، موقتاً تعطیل کردم و به همه گفتم: «اولویت فعلاً فقط جبهه جنگ است.»
محاسبه کردیم که اگر عراق بخواهد جزایر را غرق کند، باید حدود سه میلیارد مترمکعب آب به داخل هور منتقل کند تا سطح آب یک متر بالا بیاید. با این نتیجه، خیالمان راحت شد؛ چون برای این حجم از آب، دشمن یا باید سدهای خود را خالی میکرد یا از هور سرسار آب میآورد.
با بخش اطلاعات عملیات قرارگاه خاتمالانبیا (ص) به ریاست محمد باقری ارتباط برقرار کردیم تا تغذیههای «سویب» و کانالهای آن را شناسایی کنیم. کمکم مرکز اطلاعات آب را در قرارگاه کربلا راهاندازی کردیم و سپس محل کارمان را به ساختمانی در اداره آب و برق خوزستان منتقل نمودیم.
سپس با حکم رسمی آقای محسن رضایی (فرمانده کل سپاه)، «کمیته آب» تشکیل شد و جلساتی با ایشان و آقای رحیم صفوی داشتیم. در این کمیته، من از طرف جهاد سازندگی، مرحوم مهندس عربزاده از وزارت نیرو و مهندس سیدعلی منتظرین (مسئول جغرافیای سپاه) حضور داشتند و مسئولیت کلی بر عهده من بود. از آن زمان، کمیته آب تحت امر قرارگاه خاتمالانبیا (ص) قرار گرفت و در حقیقت «فرماندهی عملیات آب» شکل گرفت؛ به گونهای که خدمات فنی توسط جهاد و اطلاعات مورد نیاز توسط سپاه تهیه میشد.
«سید علی منتظرین» متولد ۱۳۳۶ در اصفهان بود. وی تحصیلات کارشناسی خود را در رشته کشاورزی در دانشگاه ارومیه گذراند. او که در دوران دانشجویی در تظاهرات مسجد حکیم اصفهان دستگیر و زندانی شده بود، پس از پیروزی انقلاب، همراه با دوستانی، چون مهدی باکری، در تشکیل جهاد سازندگی آذربایجان غربی نقش داشت. سید علی پس از فعالیت در جهاد دانشگاهی و مسئولیت روابط عمومی، به عضویت رسمی سپاه درآمد. به دلیل لیاقت، مسئولیتهای مهمی، چون «پاسیج عشایری» و «دفتر نهضتهای آزادیبخش سیاه» به وی سپرده شد.
او همکاری خود با قرارگاه خاتمالانبیا را از عملیات بدر آغاز کرد و در سال ۱۳۶۳، به دلیل کاردانی در سپاه آذربایجان غربی و قرارگاه حمزه سیدالشهدا، به ستاد مرکزی سپاه در تهران دعوت شد و به عنوان مسئول بخش «نفشهبرداری و جغرافیای مهندسی رزمی» در مناطق جنگی خدمت کرد. سرانجام، سید علی در ۲۰ دی ۱۳۶۵ در شلمچه به شهادت رسید و پیکر پاکش در گلستان شهدای اصفهان (قطعه کربلای ۵) به خاک سپرده شد.
انتهای پیام/ 122
