دیپلماسی ذرهبینی تلآویو در اروپای شرقی و آمریکا لاتین
گروه بینالملل دفاعپرس: در سایه عمیقترین شکاف دیپلماتیک میان تلآویو و متحدان دیرین غربی، کابینه بنیامین نتانیاهو دکترین تازهای را در عرصه بینالمللی پیش میبرد تا علی الظاهر از فشار انزوای روزافزون بکاهد. با بیصبری فزاینده قدرتهای غربی در برابر توسعه شهرکسازیها و موج خشونتها در کرانه باختری، دستگاه دیپلماسی اسرائیل انرژی خود را به سمت کشورهای کوچک، دولتهای همسو و پایتختهای حاشیهای سوق داده است.
نمود عینی این چرخش را میتوان در خندههای «گیدئون ساعر»، وزیر خارجه اسرائیل، هنگام بریدن روبان سفارت «ناورو» مشاهده کرد؛ جزیره کوچک ۱۲ هزار نفری در اقیانوس آرام که از سوی تلآویو به عنوان یکی از بزرگترین دوستان در جامعه بینالمللی. نامیده شد. این رویداد دو روز بعد با گشایش سفارت جدید در «لیوبلیانا» برای قدردانی از موضع دولت راستگرای اسلوونی تکرار شد تا این کشور در غیاب مجارستان، نقش سپر دفاعی تلآویو در اتحادیه اروپا را ایفا کند.
اما درست در روزهایی که تلآویو دلخوش به دستاوردهای دیپلماتیک کوچک بود، لندن صحنه یکی از سنگینترین عقبنشینیهای دیپلماتیک اسرائیل شد؛ جایی که انگلیس در اقدامی هماهنگ با ۱۲ کشور دیگر، تحریمها و محدودیتهای تجاری کمسابقهای را علیه شهرکهای کرانه باختری به اجرا گذاشت. این تیرگی روابط تا بدانجا پیش رفته که کرسی سفارت اسرائیل در انگلیس نزدیک به یک سال خالی مانده است، چرا که «تساخی براورمن»، رئیس دفتر نتانیاهو و گزینه پیشنهادی سفیری، به دلیل پروندههای قضایی اجازه خروج از کشور را ندارد.
اقدام تنبیهی اخیر که توسط «اد میلیبند» وزیر خارجه انگلیس، در پارلمان اعلام شد، پاسخ مستقیم به اصرار تلآویو بر پیشبرد طرح جنجالی «E۱» است؛ پروژه ساختوسازی که به باور منتقدان، پیوستگی خاک کرانه باختری را گسسته و امکان تشکیل یک دولت مستقل و یکپارچه فلسطینی را بهکلی نابود میسازد.
این رویکرد انگلیس تنها یک اقدام برای ایزولهسازی نیست، بلکه بخشی از یک چرخش ساختاری و عمیقتر میان غرب و اسرائیل محسوب میشود؛ روندی که با بهرسمیت شناختن دولت فلسطین در سپتامبر ۲۰۲۵ از سوی انگلیس، کانادا، فرانسه و دهها کشور دیگر، و تحریمهای هماهنگ ماه ژوئن علیه شبکههای مالی شهرکنشینان توسط استرالیا، نیوزیلند و کشورهای اروپایی شتاب گرفت.
در همین راستا، اقدامات تنبیهی دیگری نیز به اجرا درآمد: فرانسه ورود «بتسالل اسموتریچ»، وزیر دارایی افراطی را ممنوع کرد، ایتالیا تحقیقاتی را درباره نحوه برخورد با فعالان بازداشتشده در جریان توقیف ناوگان کمکرسانی غزه علیه «ایتامار بنگویر» آغاز کرد و هلند با اعلام بنگویر و اسموتریچ به عنوان عنصر نامطلوب، واردات کالاهای تولیدشده در شهرکها را ممنوع ساخت.
واکنش تلآویو به این فشارهای فزاینده دیپلماتیک، تهاجمی و مقابلهجویانه بوده است. ساعر بلافاصله از تعطیلی کنسولگری انگلیس در قدس اشغالی، توقف آموزش نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان توسط لندن و منع ورود دهها مقام و نماینده پارلمان انگلیس خبر داد و این اقدام را تحریف اخلاقی و دخالت آشکار در امور داخلی یک کشور مستقل خواند.
نتانیاهو نیز در اظهاراتی تند، انگلیس را «جمهوری اسلامی انگلیس» نامید و رئیسجمهور فرانسه را به دامنزدن به امیال ضدسامی متهم ساخت. این در حالی است که حتی دولت ترامپ در آمریکا نیز بیصبری و ناامیدی روزافزونی نسبت به موج خشونتهای شهرکنشینان نشان میدهد.
در پاسخ به خنک شدن روابط با متحدان سنتی، اسرائیل جبهههای تازه و کمسابقهای را در سایر نقاط جهان گشوده است. ساعر با اعلام سال ۲۰۲۶ به عنوان «سال آمریکای لاتین»، ضمن سفر به آرژانتین، اکوادور، پاراگوئه و کلمبیا، روابط با بولیوی، شیلی و هندوراس را احیا کرد و پس از ارسال تیمهای امدادی برای زلزله اخیر، کانال ارتباطی با ونزوئلا را برای نخستین بار از سال ۲۰۰۹ گشود.
علاوه بر افتتاح سفارتخانههای جدید در زامبیا، استونی، مولداوی و فیجی، اسرائیل به اولین کشوری در جهان تبدیل شد که استقلال منطقه خودخوانده سومالیلند را به رسمیت شناخت. این منطقه نیز متقابلا سفارت خود را در قدس اشغالی دایر کرد تا به جمع معدود کشورهایی مانند آمریکا بپیوندد که در این شهر سفارت دارند.
با وجود این تحرکات، کارشناسان برجسته دیپلماتیک هشدار میدهند که این مانورها آسیبهای جبرانناپذیری به منافع راهبردی اسرائیل وارد میسازد. «دانیل شک» سفیر سابق رژیم صهیونیستی در فرانسه، تأکید میکند که حکومت در حال قربانی کردن پیمانهای چنددههای است که بر پایه منافع مشترک اقتصادی، علمی، فرهنگی و امنیتی ساخته شدهاند؛ چرا که اقتصاد کشورهایی، چون پاراگوئه هرگز نمیتواند جایگزین حجم مبادلات فرانسه یا انگلیس شود.
«رمائول دانیل» از موسسه «مطالعات امنیت ملی اسرائیل» (INSS) نیز با اشاره به اینکه تنها دلخوشی تلآویو عدم همراهی موقت آلمان و ایتالیا با تحریمهاست، تحریمهای اخیر را سرآغاز روندی نگرانکننده میداند که موازنه قدرت در اتحادیه اروپا را بیش از پیش علیه اسرائیل سنگین میکند.
تحولات اخیر نشان میدهد که دکترین دیپلماتیک جدید تلآویو بیش از آنکه گشایشی راهبردی باشد، نوعی پناه بردن اضطراری به حاشیهها برای فرار از واقعیتِ انزوا است؛ رویکردی که در آن روابط کهن، عمیق و پربازده با قدرتهای اصلی غرب، فدای ژستهای دیپلماتیک کماثر با کشورهای کوچک میشود.
این دستوپا زدن در جغرافیای سیاسی حاشیهای، نه توان جبران خسارتهای سنگینِ ناشی از گسست پیوندهای اقتصادی، امنیتی و علمی با اروپا را دارد و نه میتواند موازنه برهمخورده قدرتی را که اینک علیه شهرکسازیهای تلآویو قد علم کرده، تغییر دهد.
در نهایت، روند نگرانکنندهای که با تحریمهای بیسابقه غرب آغاز شده، واقعیتی انکارناپذیر را آشکار میسازد که در آن دیپلماسی تهاجمی نتانیاهو، رژیم صهیونیستی را در مسیری بیبازگشت قرار داده که نتیجه آن چیزی جز تعمیق شکاف با جهان و تثبیت انزوای بینالمللی نخواهد بود.
انتهای پیام/ ۴۶۱
