عملیات هوایی «کمان ۹۹» کمر عراقیان را شکست

به گزارش خبرنگار دفاع‌پرس از همدان، امیر سرتیپ خلبان «ایرج عصاره» معاون لجستیکی نیروی هوایی ارتش در دوره شهید ستاری، امروز (چهارشنبه) در مراسم بزرگداشت عملیات هوایی «کمان ۹۹» در سالن همایش‌های مرکز فرهنگی و موزه دفاع مقدس همدان، با اشاره به پیشینه تاریخی و تمدنی همدان، اظهار داشت: همدان از کهن‌ترین شهرهای ایران است و با توجه به آثار و شواهد تاریخی موجود، بیش از سه هزار سال قدمت دارد و از نظر تاریخی و تمدنی جایگاه ویژه‌ای در کشور دارد.

وی افزود: همدان از نظر جغرافیایی نیز موقعیت ویژه‌ای دارد و ساختار شهری آن از ویژگی‌های منحصربه‌فردی برخوردار است. این شهر در دامنه الوند قرار گرفته و آثاری همچون کتیبه‌های گنجنامه، بخشی از پیشینه تاریخی و تمدنی این منطقه را نشان می‌دهد.

عصاره با تأکید بر اهمیت شناخت تاریخ و جغرافیا در درک مسائل سیاسی و راهبردی گفت: اگر انسان تاریخ و جغرافیا را به‌خوبی نشناسد و مطالعه نکند، بسیاری از مسائل سیاسی، اقتصادی و راهبردی را به‌درستی درک نخواهد کرد.

وی ادامه داد: جغرافیا تنها شناخت کوه‌ها، رودخانه‌ها و موقعیت شهرها نیست، بلکه گرایش‌هایی همچون ژئوپلیتیک، جغرافیای سیاسی، جغرافیای اقتصادی و جغرافیای اجتماعی را نیز شامل می‌شود و شناخت این حوزه‌ها در تحلیل مسائل کشورها اهمیت بسیاری دارد.

معاون لجستیکی نیروی هوایی ارتش در دوره شهید ستاری با اشاره به موقعیت جغرافیایی ایران اظهار کرد: ساختار طبیعی کشور و وجود رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس، در مسائل دفاعی و راهبردی ایران تأثیرگذار است و بسیاری از مسیرها و معابر ارتباطی کشور نیز تحت تأثیر همین شرایط جغرافیایی قرار دارند.

وی با بیان اینکه شناخت جغرافیای اجتماعی و قومی نیز اهمیت دارد، افزود: در کنار جغرافیای طبیعی، شناخت مردم، قومیت‌ها، پیوندهای اجتماعی و شرایط کشورهای پیرامون ایران برای درک مسائل منطقه ضروری است.

عصاره در ادامه سخنان خود با اشاره به آغاز جنگ تحمیلی گفت: عراق در ساعت حدود ۱۴ تا ۱۴:۱۰ روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹، بخش‌های مختلفی از غرب و جنوب‌غرب کشور و تعدادی از پایگاه‌های نیروی هوایی ایران را هدف قرار داد.

وی افزود: طراحی حمله عراق به‌گونه‌ای بود که چندین پایگاه نیروی هوایی ایران در فاصله زمانی کوتاهی مورد حمله قرار گیرند تا امکان واکنش سریع و مقابله مؤثر کاهش پیدا کند.

معاون لجستیکی نیروی هوایی ارتش در دوره شهید ستاری ادامه داد: تنها چند ساعت پس از حمله عراق، نیروی هوایی ارتش پاسخ خود را آغاز کرد و چهار فروند هواپیما از پایگاه نوژه و چهار فروند از پایگاه بوشهر به سمت اهداف تعیین‌شده در خاک عراق پرواز کردند.

وی با اشاره به اجرای عملیات گسترده کمان ۹۹ در روز اول جنگ اظهار کرد: صبح روز اول مهر ۱۳۵۹، طرحی که از پیش آماده شده بود، ابلاغ شد و حدود ۱۴۰ فروند هواپیما از پایگاه‌های مختلف نیروی هوایی از جمله مهرآباد، تبریز، نوژه، دزفول و بوشهر در این عملیات شرکت کردند. هواپیماهای اعزامی از پایگاه‌های مختلف به شکلی برنامه‌ریزی شده بودند که در زمان‌های متفاوت به اهداف برسند تا دشمن نتواند تمام تمرکز خود را روی یک نقطه قرار دهد و پدافند عراق در چند محور درگیر شود.

عصاره با اشاره به نتایج عملیات کمان ۹۹ گفت: این عملیات ضربه سنگینی به عراق وارد کرد و به تعبیر من، «کمر عراق را شکست». صدام پیش از آن اعلام کرده بود که پس از آغاز جنگ، در مدت کوتاهی در تهران مصاحبه خواهد کرد، اما عملیات کمان ۹۹ معادلاتی را که عراق برای جنگ پیش‌بینی کرده بود، برهم زد.

وی افزود: عراق پس از این عملیات متوجه شد که پایگاه‌های هوایی ایران با وجود حملات اولیه، توان عملیاتی خود را حفظ کرده‌اند و نیروی هوایی ایران می‌تواند در فاصله کوتاهی به عمق خاک عراق حمله کند.

معاون لجستیکی نیروی هوایی ارتش در دوره شهید ستاری با اشاره به نقش پایگاه شهید نوژه در دوران دفاع مقدس گفت: پایگاه نوژه یکی از پایگاه‌های مهم نیروی هوایی کشور بود و در طول دفاع مقدس، خلبانان و کارکنان این پایگاه در عملیات‌های مختلف حضور داشتند و شهدای بسیاری را تقدیم کشور کردند.

وی افزود: پایگاه نوژه سومین پایگاه ساخته‌شده نیروی هوایی کشور بود و از همان سال‌های نخست جنگ، نقش مهمی در اجرای مأموریت‌های عملیاتی داشت.

عصاره با اشاره به توانمندی هواپیماهای اف۴ و اف۵ در دوران دفاع مقدس اظهار کرد: هواپیمای اف۵ از هواپیماهای مهم نیروی هوایی بود و در عملیات‌های مختلف مورد استفاده قرار گرفت. هواپیمای اف۴ نیز توانایی حمل حجم قابل توجهی از مهمات را داشت و در مأموریت‌های سنگین به کار گرفته می‌شد.

وی ادامه داد: در یکی از مأموریت‌ها، هواپیماهای اف۴ توانستند حجم قابل توجهی از بمب را حمل کنند و این ظرفیت، توان عملیاتی بالای این هواپیماها را نشان می‌داد.

معاون لجستیکی نیروی هوایی ارتش در دوره شهید ستاری با اشاره به نحوه طراحی عملیات‌های هوایی گفت: عملیات کمان ۹۹ از پیش طراحی شده بود و با اعلام رمز عملیات، یگان‌ها و خلبانان مأموریت‌های تعیین‌شده را اجرا می‌کردند. این شیوه موجب می‌شد حتی در صورت ایجاد اختلال در سلسله‌مراتب فرماندهی یا ارتباطات، عملیات متوقف نشود.

وی با بیان اینکه کمان ۹۹ یکی از گسترده‌ترین عملیات‌های هوایی آن مقطع بود، افزود: اجرای همزمان عملیات از چندین پایگاه و حضور تعداد زیادی هواپیما در این عملیات، آن را به یکی از عملیات‌های مهم تاریخ نیروی هوایی تبدیل کرد.

عصاره در ادامه با اشاره به تلفات نیروی هوایی در شش ماه نخست جنگ گفت: نیروی هوایی در طول هشت سال دفاع مقدس حدود ۲۲۰ فروند هواپیما از دست داد که حدود ۱۱۰ فروند آن در شش ماه نخست جنگ بود.

وی افزود: در ماه‌های نخست جنگ، نیروی هوایی به دلیل سرعت بالای پیشروی نیروهای عراقی، نقش مهمی در جلوگیری از پیشروی دشمن داشت و خلبانان در بسیاری از مناطق از جمله محور کرخه و جنوب کشور، مأموریت‌های متعددی انجام دادند.

معاون لجستیکی نیروی هوایی ارتش در دوره شهید ستاری با اشاره به مشکلات نیروهای مسلح در ابتدای جنگ اظهار کرد: در آن مقطع، بسیاری از نیروهای زمینی هنوز فرصت لازم برای رسیدن به مناطق درگیری را پیدا نکرده بودند و نیروی هوایی به دلیل سرعت و برد عملیاتی خود، زودتر از بسیاری از یگان‌ها به مناطق مورد تهدید می‌رسید.

وی یکی از عوامل مهم در کاهش تلفات نیروی هوایی را تغییر تاکتیک‌های عملیاتی دانست و گفت: در ماه‌های نخست جنگ، برخی تاکتیک‌های مورد استفاده بر اساس آموزش‌ها و دستورالعمل‌های پیش از انقلاب بود و دشمن نیز اطلاعاتی درباره این تاکتیک‌ها داشت.

عصاره ادامه داد: پس از بررسی شرایط جنگ و تجربیات به‌دست‌آمده، تصمیم گرفته شد تاکتیک‌های پروازی تغییر کند و به جای پرواز هواپیماها با فاصله بسیار نزدیک، فاصله بیشتری میان آنها ایجاد شود.

وی افزود: با تغییر این تاکتیک، موشک‌های پدافندی دشمن امکان کمتری برای آسیب زدن همزمان به چند هواپیما پیدا کردند و به تدریج ضریب بقا و موفقیت هواپیماهای ایرانی افزایش یافت.

معاون لجستیکی نیروی هوایی ارتش در دوره شهید ستاری با اشاره به نقش شهید فکوری و دیگر فرماندهان نیروی هوایی در بازنگری تاکتیک‌های عملیاتی گفت: در همان ماه‌های نخست جنگ، گزارشی درباره توان ادامه عملیات نیروی هوایی ارائه شد و موضوع تغییر روش‌های عملیاتی و افزایش توان رزمی مورد توجه فرماندهان قرار گرفت.

وی افزود: نتیجه این اقدامات آن بود که نیروی هوایی توانست با وجود محدودیت‌های فراوان، عملیات‌های خود را تا پایان جنگ ادامه دهد.

عصاره با اشاره به محدودیت‌های خرید تجهیزات در دوران دفاع مقدس گفت: ایران در طول جنگ تحمیلی امکان خرید گسترده هواپیما نداشت و بخش عمده توان هوایی کشور بر همان تجهیزات موجود در ابتدای جنگ متکی بود.

وی ادامه داد: از حدود ۵۵۰ فروند هواپیمایی که در اختیار نیروی هوایی قرار داشت، حدود ۴۵۰ فروند هواپیمای شکاری و مابقی هواپیماهای ترابری، سوخت‌رسان و سایر هواپیماهای پشتیبانی بودند.

معاون لجستیکی نیروی هوایی ارتش در دوره شهید ستاری اظهار کرد: پس از جنگ و در سال‌های بعد، برای تقویت توان هوایی کشور، هواپیماهایی از جمله اف۷، سوخو۲۴ و میگ۲۹ خریداری شد و بخشی از هواپیماهای عراقی نیز در جریان جنگ خلیج فارس وارد ایران شدند.

وی با اشاره به جنگ سال ۱۹۹۱ گفت: در جریان جنگ خلیج فارس، تعداد زیادی از هواپیماهای عراقی برای در امان ماندن از حملات ائتلاف به کشورهای اطراف منتقل شدند و تعدادی از آنها وارد ایران شدند.

عصاره افزود: بخشی از این هواپیماها در پایگاه نوژه مستقر شدند و نیروی هوایی ایران نیز از این فرصت برای افزایش شناخت و تجربه خود در زمینه برخی تجهیزات و هواپیماها استفاده کرد.

وی با اشاره به ابعاد منطقه‌ای جنگ تحمیلی گفت: در طول جنگ هشت‌ساله، کشورهای مختلفی به شکل‌های گوناگون درگیر جنگ بودند و تجهیزات و نیرو در اختیار طرف عراقی قرار گرفت.

معاون لجستیکی نیروی هوایی ارتش در دوره شهید ستاری تأکید کرد: تجربه دفاع مقدس نشان داد که کشور باید همواره برای حفظ و ارتقای توان دفاعی خود برنامه داشته باشد و در حوزه نیروی هوایی، پدافند و موشکی متناسب با تحولات فناوری حرکت کند.

وی با اشاره به اهمیت توسعه هواپیماهای پیشرفته گفت: در حوزه هواپیماهای رزمی باید به سمت فناوری‌های جدید حرکت کرد و اگر قرار باشد هواپیمای جدیدی خریداری شود، باید از فناوری روز برخوردار باشد تا بتواند نیازهای عملیاتی کشور را پاسخ دهد.

عصاره افزود: در کنار هواپیماهای رزمی، توسعه سامانه‌های پدافندی و توان موشکی نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا دفاع هوایی کشور مجموعه‌ای از توانمندی‌های مختلف است که باید در کنار یکدیگر عمل کنند.

وی با اشاره به پیشرفت فناوری هواپیماهای نسل جدید اظهار کرد: امروز فناوری هواپیماهای رادارگریز و نسل‌های جدید هواپیماهای رزمی در جهان در حال توسعه است و کشور نیز باید با توجه به نیازهای خود، برای دستیابی به فناوری‌های پیشرفته در این حوزه تلاش کند.

معاون لجستیکی نیروی هوایی ارتش در دوره شهید ستاری در پایان با ابراز خرسندی از حضور در جمع مردم همدان، متذکر شد: حضور در این مراسم و دیدار با خانواده‌های شهدا و مردم همدان، خاطرات دوران دفاع مقدس را زنده کرد و احساس جوانی و بازگشت به سال‌های گذشته را در من ایجاد کرد.

انتهای پیام/