زنانی که خانه را به میدان ایستادگی تبدیل کردند
گروه استانهای دفاعپرس- «پژمان گنجیپور»؛ تصویر جنگ معمولاً با سنگر، خاکریز، اسلحه و مردانی در لباس رزم شناخته میشود، اما پشت بسیاری از همین تصاویر، خانهای قرار داشت که باید بدون پدر اداره میشد، مادری که باید فرزندش را بزرگ میکرد و خانوادهای که با نگرانی، خبر جبهه را دنبال میکرد.
جنگ برای یک خانواده فقط صدای آژیر و خبرهای جبهه نبود. بخشی از آن در آشپزخانهها، مدرسهها، بیمارستانها، پایگاههای پشتیبانی و خانههایی میگذشت که زنان در آنها بار سنگین زندگی را به دوش میکشیدند.
در انقلاب اسلامی، زن با نقش اجتماعی و خانوادگی توأمان تعریف شده است. در نگاه رهبر شهید انقلاب، زن مسلمان میتواند در عرصههای اجتماعی حضور داشته باشد و همزمان نقش مادری و همسری خود را حفظ کند؛ رویکردی که موضوع زن را از یک بحث فردی به مسئله خانواده و جامعه پیوند میدهد.
نقش زن وقتی از خانه فراتر میرود
پس از انقلاب اسلامی، مسئله حضور اجتماعی زنان بیش از گذشته در ادبیات رسمی جمهوری اسلامی مطرح شد و الگوی مورد تأکید، مشارکت اجتماعی همراه با حفظ جایگاه خانواده بود.
دفاع مقدس یکی از عرصههایی بود که این نگاه در آن نمود عملی پیدا کرد. زنان در پشتیبانی از جبههها، امدادرسانی، پرستاری، فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی حضور داشتند و شماری نیز در جریان جنگ به شهادت رسیدند.
اما عمیقترین بخش این نقش جایی است که کمتر در تصاویر جنگ دیده میشود؛ مادری که فرزندش را برای رفتن آماده میکند و بعد باید جای خالی او را در خانه تحمل کند.
مادران شهدا در این روایت فقط کسانی نیستند که فرزندشان را از دست دادهاند. بخش مهمی از روایت دفاع مقدس از زبان همین زنان منتقل شده است؛ زنانی که خاطره فرزند، عکسهای خانوادگی، نامهها و وسایل شخصی او را سالها نگه داشتهاند.
مادران شهدا روایت جنگ را زنده نگه داشتند
شهیدپروری را اگر از معنای آن فاصله بدهیم، به یک واقعیت خانوادگی میرسیم؛ فرزندی که در یک خانواده رشد کرده، ارزشهایی را از خانه آموخته و در مقطعی از زندگی خود تصمیمی گرفته که سرنوشت خانواده را تغییر داده است.
در چنین نقشی، مادر جایگاه ویژهای دارد. او سالها پیش از آنکه فرزندش لباس رزم بپوشد، در شکلگیری شخصیت او نقش داشته و پس از شهادتش نیز بخشی از خاطره و هویت او را حفظ کرده است.
همین پیوند میان خانواده و دفاع، باعث شده است که در برنامههای هفته دفاع مقدس امسال نیز تکریم خانواده شهدا و توجه به نقش زنان و خانواده در دفاع مقدس و مقاومت در کنار یکدیگر قرار بگیرد.
روایت زن هنوز ادامه دارد
اگر جنگ را فقط در خط مقدم جستوجو کنیم، بخش بزرگی از آنچه بر جامعه گذشته دیده نمیشود. پشت هر رزمنده، خانوادهای قرار داشت و در بسیاری از خانوادهها، یک زن ستون حفظ زندگی در روزهای سخت بود.
این نقش در سالهای بعد نیز ادامه پیدا کرد؛ در خانواده جانبازان، در زندگی همسران شهدا و در تربیت فرزندانی که باید با خاطره پدر یا برادر شهید بزرگ میشدند.
به همین دلیل، عنوان «زنان؛ مدافعان حریم خانواده، جامعه و معنویت» را میتوان از زاویهای فراتر از یک عنوان مناسبتی خواند. این عنوان، توجه را به بخشی از تاریخ دفاع مقدس میبرد که سلاح در دست نداشت، اما بدون آن بسیاری از روایتهای جنگ شکل نمیگرفت.
قصه زن در دفاع مقدس قصه حضور در یک موقعیت خاص نیست؛ قصه خانوادهای است که در سختترین سالهای تاریخ معاصر ایران باید هم زندگی را ادامه میداد و هم با غیبت، انتظار، دلتنگی و مسئولیت تازهای که جنگ بر دوش آن گذاشته بود کنار میآمد؛ و شاید به همین دلیل است که وقتی از دفاع مقدس حرف میزنیم، بخشی از روایت را باید از پشت در خانهها دنبال کرد؛ جایی که مادران فرزندانی را بزرگ کردند، همسران زندگی را ادامه دادند و زنانی، خاطره نسلی را برای سالهای بعد نگه داشتند.
انتهای پیام/
