رهایی بنگلادش از قفس هند

به گزارش خبرنگار بین‌الملل دفاع‌پرس، سیاست خارجی بنگلادش به مدت پنجاه و چهار سال فقط به دهلی‌نو منتهی می‌شد. دوستی بنگلادش با هند به نوعی منطقی بود، زیرا هند به تولد این کشور کمک‌های فراوانی کرده بود. رابطه بنگلادش با هند به اندازه‌ای تنگاتنگ بود که متخصصان بنگلادشی در آکادمی‌های هندی آموزش می‌دیدند، سرویس‌های امنیتی بنگلادش با سرویس‌های امنیتی هند هماهنگ بودند و  مسیر‌های تجاری تقریباً به طور پیش‌فرض به سمت بنادر هندی خم می‌شدند. این نزدیکی اگرچه در ظاهر یک مشارکت تجاری به نظر می‌رسید، اما در اصل یک قفس بود که بنگلادش سال‌ها در آن محبوس شده بود.

قفل این قفس در سال ۲۰۲۴ شکسته شد. انقلابی به رهبری دانشجویان بنگلادشی دولت حسینه را سرنگون کرد و در خلأیی که پس از آن ایجاد شد، دولتی موقت به رهبری «محمد یونس»، برنده جایزه نوبل، کاری را آغاز کرد که داکا نیم قرن به آن نپرداخته بود: نگاه کردن به اطراف و دیدن گزینه‌هایی غیر از هند.

در چنین شرایطی پاکستان نیز به عنوان همسایه‌ای که زمانی خط قرمز ارتباط‌گیری برای بنگلادش به شمار می‌رفت به یکی از گزینه‌های داکا تبدیل شد. این اتفاق بزرگ، بازتاب‌های رسانه‌ای فراوانی داشت. رسانه‌های هند این تصمیم بنگلادش را خیانت به هند دانسته و آن را با شدیدترین تعابیر محکوم کردند، اما در واقع این تصمیم چیزی جز اراده یک ملت برای اعمال حق ارتباط‌گیری آزادانه با تمامی کشور‌های جهان نبود، حقی که تمام ملت‌ها و دولت‌های جهان از آن برخوردار هستند.

در اواخر سال ۲۰۲۵، ژنرال «ساہر شمشاد میرزا»، رئیس وقت کمیته روسای ستاد مشترک پاکستان، به داکا سفر کرده و با نخست‌وزیر موقت بنگلادش، به همراه با مشاور امنیت ملی بنگلادش دیدار کرد.  این گفت‌و‌گو شامل مسائل تجاری، سرمایه‌گذاری و همکاری‌های نظامی بود. این دیدار تا چند سال پیش کاملا غیر قابل تصور بود، اما اتفاق افتاد، زیرا دو کشور تصمیم گرفتند که سایه جنگ آزادی‌بخش بنگلادش نباید تا ابد بر سر روابط میان دو کشور سنگینی کند.

در ادامه استحکام ارتباط میان بنگلادش و پاکستان، ارتباط مستقیم دریایی و هوایی بین کراچی و داکا در اوایل سال ۲۰۲۶ از سر گرفته شد و به توقف ۱۴ ساله‌ای پایان داد که خطوط هوایی و کشتیرانی را وادار به عبور از مسیر‌های پرهزینه و غیرمستقیم کرده بود.

پاکستان رسماً به بنگلادش پیشنهاد کرده است که بندر کراچی به عنوان نقطه ترانزیت برای تجارت بنگلادش و چین عمل کند، گزینه‌ای که بالقوه برای کشوری که به دنبال کاهش وابستگی خود به هر دالان زمینی یا دریایی وابسته به هند است، مفید است. البته هیچ‌یک از این توافق‌ها باعث قطع ارتباط بنگلادش با هند نشد، داکا صرفا قصد داشت که انحصار رابطه بنگلادش با هند را پایان دهد و سایر کشور‌ها را به لیست شرکای بنگلادش اضافه کند.

در سال ۲۰۲۶، رأی‌دهندگان بنگلادشی با رای به حزب ملی‌گرای بنگلادش در انتخابات پارلمانی، دولت جدید بنگلادش را مشخص کردند و دوره زمامداری موقت محمد یونس را به پایان رساندند، اما دولت جدید بنگلادش نیز سیاست دولت موقت در تنوع‌بخشی به شرکای خارجی را ادامه داده است.   

پاکستان در صورت خویشتن‌داری و عدم غلتیدن به ورطه سلطه‌طلبی، می‌تواند در بازار بنگلادش جای پای خود را محکم کرده و بنگلادش را تبدیل به شریکی دائمی و مطمئن کند، اما این امر مستلزم آن است که اسلام‌آباد نیز همچون داکا از یادآوری و مرور گذشته دست برداشته و به آینده روابط خود با بنگلادش خوشبین باشد.  

انتهای پیام/ 999