آخرین قطره‌های آرامش در اروپا و آمریکا/ ذخایر استراتژیک گازوئیل رو به پایان است
گروه بین‌الملل دفاع‌پرس- الناز رحمت‌نژاد؛ طی هفت ماه گذشته، نگاه تحلیلگران، اتاق‌های فکر و رسانه‌های جریان اصلی نظام سلطه بیش از هر چیز به شمارش نفت‌کش‌ها در شاهراه حیاتی تنگه هرمز و نوسانات نرخ نفت خام دوخته شده بود. جنگ روایت‌ها تلاش می‌کرد تاب‌آوری اقتصادی غرب را در مهار بهای هر بشکه نفت برجسته کند؛ اما درست در پشت این صحنه‌آرایی رسانه‌ای، بحرانی مرگبارتر و دور از تیتر‌های نخست در حال انباشت بود؛ بحران سوختی که چرخ‌های تدارکات، لجستیک سنگین، ماشین‌آلات کشاورزی، ژنراتور‌ها و رگ‌های زنجیره تأمین غرب را به حرکت درمی‌آورد؛ گازوئیل.
امروز، شوک واقعی نه از چاه‌های نفت، بلکه از انبار‌های فرآورده‌های پالایشی در واشینگتن و بروکسل فوران کرده است. برای افکار عمومی این پرسش مطرح است که این زلزله چگونه ماه‌ها در سایه ماند و چرا اکنون زنگ‌های خطر در اتاق‌های فرمان اقتصاد‌های صنعتی با شدیدترین بسامد به صدا درآمده است؟
توهم آرامش در سایه سوزاندن ذخایر استراتژیک
در هفته‌های نخست بحران، کشور‌های صنعتی عضو آژانس بین‌المللی انرژی دست به بزرگ‌ترین تخلیه هماهنگ تاریخ خود زدند و بیش از ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری برداشت کردند تا بازار را به ظاهر آرام نگه دارند. با این حال، در حالی که نفت برنت تا ماه سپتامبر نسبت به دوران پیش از بحران حدود ۴۵ درصد افزایش قیمت را ثبت کرد، بهای عمده‌فروشی گازوئیل در بازار آمریکا جهشی سرسام‌آور نزدیک به ۹۴ درصد را تجربه کرد.
علت عدم درک زودهنگام این فاجعه در سطح افکار عمومی ساده، اما مهلک بود؛ غرب با سرپوش گذاشتن بر واقعیت، ذخایر احتیاطی خود را هزینه می‌کرد تا ضربات وارده را مستهلک سازد. از آغاز درگیری‌ها تا به امروز، بیش از ۵۷۰ میلیون بشکه از ذخایر خام و فرآورده‌های پالایشی تخلیه شد؛ سپری موقت که تنها توانست واقعیتِ کمبودِ فیزیکی سوخت را برای چند ماه لاپوشانی کند، غافل از آنکه عمق این ذخایر نامحدود نیست.
فروپاشی هم‌زمان پایه‌های تأمین
دومینوی انفجار زمانی رخ داد که دو کانون اصلی پالایشی جهان دستخوش تحول شد. اختلال در تنگه هرمز موجب شد جریان صادرات خالص گازوئیل منطقه به نسبت پیش از جنگ، حدود ۷۵ درصد افت کند؛ افتی که جبران آن با هیچ خط لوله و مسیر جایگزینی در کوتاه‌مدت میسر نیست. روسیه نیز به عنوان دومین صادرکننده بزرگ دیزل جهان، پس از حملات پهپادی به مجتمع‌های پالایشی‌اش، صادرات خود را عملاً تا پایان اکتبر به حالت تعلیق درآورد.
در عرض تنها ۴۸ ساعت بحرانی، توازن شکننده بازار کاملاً فروریخت. پالایشگاه‌های چین برای بار دوم صادرات خود را متوقف ساختند و کاخ سفید در مواجهه‌ای سراسیمه با متحدان اروپایی، صراحتاً تهدید کرد اگر برلین و پاریس انبار‌های ذخایر اضطراری گازوئیل خود را باز نکنند، آمریکا نیز صادرات گازوئیل خود را ممنوع خواهد کرد؛ تقابلی علنی که نشان از ترک برداشتن ائتلاف فراآتلانتیک زیر بار کمبود سوخت سنگین دارد.
ذخایر زمان می‌خرند، اما سوخت تولید نمی‌کنند
امروز بروکسل تحت فشار قرار گرفته تا ظرف شش ماه آینده بیش از ۴۰ درصد از ذخایر استراتژیک گازوئیل اروپا (معادل ۱۲۰ میلیون بشکه) را به بازار تزریق کند. اما واقعیت میدانی اقتصاد انرژی بسیار روشن‌تر از وعده‌های دیپلماتیک است؛ ذخایر اضطراری تنها می‌توانند زمان بخرند، اما قادر به تولید یک قطره گازوئیل واقعی نیستند.
بحران کنونی، آسیب‌پذیری ساختاری زنجیره تأمین کشور‌های غربی را در یک معادله فرسایشی عیان کرده است. هنگامی که شریان‌های لجستیک، ناوگان باری و امنیت غذایی ناشی از عملکرد ماشین‌آلات کشاورزی با کمبود فرآورده مواجه شوند، اثرات تورمی و رکودی آن به‌مراتب مخرب‌تر از افزایش قیمت نفت خام خواهد بود. پرده فریب از بازار انرژی کنار رفته و غرب اکنون با واقعیتی مواجه است که نه با بازی‌های مالی در بورس‌ها مهار می‌شود و نه با دستبرد مجدد به انبار‌های تهی‌شده اضطراری.
انتهای پیام/ ۱۳۴
