کلنل پسیان؛ نماد جانفدایی و دفاع از هویت ایران در خراسان

به گزارش دفاع‌پرس از خراسان رضوی، آیین یکصد و پنجمین سالگرد شهادت کلنل «محمدتقی‌خان پسیان» افسر وطن‌دوست و از چهره‌های شاخص تاریخ معاصر ایران، با حضور جمعی از پژوهشگران، علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ خراسان و مسئولان فرهنگی، به همت مجموعه تاریخی فرهنگی نادری و انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان در مجموعه فرهنگی تاریخی نادری مشهد برگزار شد.

«رضا سلیمان‌نوری» خراسان‌پژوه در این مراسم با اشاره به مفهوم «جان‌فدایی» و پیوند آن با زندگی کلنل پسیان، اظهار داشت: اگر بخواهیم جان‌فدایی را به معنای واقعی کلمه تعریف کنیم، کلنل پسیان یکی از مصادیق برجسته آن و نخستین جان‌فدای سده چهاردهم شمسی است؛ شخصیتی که ایران را بر تمام منافع مادی و فردی و حتی جان خود مقدم می‌دانست.

وی ادامه داد: بررسی پیشینه خاندان پسیان نشان می‌دهد که حفظ تمامیت ارضی و دفاع از ایران در میان اعضای این خاندان اهمیت ویژه‌ای داشته است. دست‌کم هفت نفر از اعضای خانواده کلنل پسیان، از جمله دو پدربزرگ، پدر، برادر و عموزاده وی، در جنگ‌ها و حوادث مختلف دوران قاجار، از جمله جنگ‌های ایران و روسیه تزاری، حوادث مرتبط با جدایی هرات، فتنه باب و مقابله با انگلیسی‌ها در جنوب ایران، جان خود را از دست داده‌اند.

رئیس هیئت‌مدیره انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان افزود: این پیشینه خانوادگی، زمینه‌ای برای درک روحیه ملی‌گرایانه و فداکاری کلنل پسیان فراهم می‌کند.

سلیمان‌نوری با اشاره به برخی اقدامات کلنل پسیان در دوران مسئولیت خود در خراسان گفت: ایجاد نخستین سیلوی گندم مشهد، اصلاح ساختار اداری آستان قدس رضوی، طراحی روشنایی خیابان‌های مشهد و ایجاد نخستین مرکز برای سامان‌دهی افراد بی‌خانمان و معتادان از جمله اقداماتی است که در کارنامه وی ثبت شده است.

وی با اشاره به نصب تابلویی در مجموعه فرهنگی تاریخی نادری درباره کلنل پسیان، ابراز داشت: در یکی از تابلو‌های نصب‌شده در این محل، از سخنان رهبر شهید انقلاب درباره کلنل پسیان استفاده شده و از وی به‌عنوان شهیدی یاد شده است که در دوره حضور قدرت‌های خارجی در خراسان برای بهبود اوضاع برخاست و در این راه جان خود را از دست داد.
این خراسان‌پژوه ادامه داد: استفاده از عنوان «شهید» برای کلنل پسیان، نشان‌دهنده جایگاه والای این شخصیت در اندیشه رهبر شهید انقلاب است؛ بنابراین این پرسش مطرح می‌شود که چرا با وجود چنین جایگاهی، اقدامات عملی برای معرفی و پاسداشت نام وی در شهر مشهد هنوز به سرانجام نرسیده است.

سلیمان‌نوری با انتقاد از اجرایی نشدن وعده نام‌گذاری خیابانی به نام کلنل پسیان در مشهد، تصریح کرد: در سال نخست فعالیت شورای پنجم شهر مشهد وعده داده شد خیابانی به نام شهید پسیان نام‌گذاری شود، اما این موضوع تاکنون محقق نشده است.

وی ادامه داد: چرا نباید خیابانی در مشهد به نام کلنل پسیان باشد؛ شخصیتی که در تاریخ خراسان و فرهنگ ایثار و شهادت این منطقه جایگاه ویژه‌ای دارد و نام او با بخشی از تاریخ معاصر مشهد گره خورده است.

رئیس هیئت‌مدیره انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان پیشنهاد کرد: می‌توان خیابان مجاور آرامگاه کلنل پسیان را که نام کنونی آن تناسبی با تاریخ و هویت مشهد ندارد، به نام شهید کلنل پسیان نام‌گذاری کرد.

سلیمان‌نوری با خطاب قرار دادن اعضای کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر مشهد، خواستار توجه بیشتر به نام‌گذاری معابر به نام شهدای تاریخی خراسان شد و گفت: اگر واقعاً به دنبال پاسداشت جایگاه شهدا هستیم، باید در عمل نیز برای معرفی آنان اقدام کنیم.

وی خاطرنشان کرد: چرا خیابان‌ها و بلوار‌های شهر به نام این شخصیت‌ها نام‌گذاری نمی‌شوند و چرا نام بلوار «رضا» به نام واقعی و تاریخی آن، یعنی شهید رضا سوزنچی کاشانی، بازنمی‌گردد؟

این نویسنده آثار هویتی خراسان تأکید کرد: اگر متولیان فرهنگ ایثار و شهادت برای پاسداشت جایگاه شهدا اقدام نکنند، نمی‌توان انتظار داشت دیگران نیز این مسئولیت را بر عهده بگیرند. حفظ حرمت چنین شخصیت‌هایی، مستلزم توجه عملی به جایگاه آنان در تاریخ و هویت شهر مشهد است.

کلنل پسیان تا لحظه جان‌باختن حاکم قانونی خراسان بود

«یوسف متولی‌حقیقی» استاد دانشگاه فردوسی مشهد نیز در این مراسم با تشریح آخرین روز‌های زندگی کلنل محمدتقی‌خان پسیان و تحولات سیاسی منتهی به شهادت وی، به بررسی اتهام تمرد از حکومت مرکزی و ادعای تجزیه‌طلبی این شخصیت تاریخی پرداخت.

وی بیان داشت: موضوع اینکه پسیان در برابر حکومت مرکزی ایستاده و قصد جدا کردن خراسان از ایران را داشته است، باید با اسناد تاریخی بررسی شود. کلنل تا لحظه جان‌باختن، به‌صورت قانونی و رسمی حاکم خراسان بود و هیچ سندی مبنی بر صدور حکم عزل وی از سوی قوام‌السلطنه در دست نیست.
متولی‌حقیقی افزود: قوام‌السلطنه به سردار معزز و شوکت‌الملک نامه نوشته و از آنان خواسته بود با کلنل مقابله کنند، اما سندی مبنی بر ابلاغ مستقیم حکم عزل به کلنل وجود ندارد؛ بنابراین نمی‌توان بدون توجه به این اسناد و شرایط تاریخی، اقدامات وی را صرفاً تمرد از حکومت مرکزی دانست.

استاد دانشگاه فردوسی مشهد تصریح کرد: اینکه فردی از تبریز به خراسان بیاید و در مدت کمتر از یک سال بخواهد این منطقه را از ایران جدا کند، ادعایی است که باید با شواهد تاریخی سنجیده شود. کلنل پسیان برای میهن خود مبارزه کرد و در نهایت نیز در راه آن جان باخت.

در پایان این آیین، «احمد اشراقی» مدیر اسبق مجموعه نادری، نحوه بازشناسی قبر کلنل پسیان را تشریح کرد و پس از آن «فریده پسیان» نوه برادر کلنل به شعرخوانی پرداخت و حاضران با اهدای گل بر مزار این شخصیت تاریخی، یاد و خاطره وی را گرامی داشتند.

انتهای پیام/