علم، بدون معرفت و اخلاق، انسان را به کمال نمی‌رساند
به گزارش دفاع‌پرس از خراسان رضوی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین «سیدحسن ضیائی» استاد دروس خارج حوزه علمیه خراسان در درس اخلاق طلاب مدرسه علمیه حضرت موسی‌بن‌جعفر (ع) با تبیین نسبت میان علم، معرفت و اخلاق، اظهار داشت: علم به‌تنهایی برای رسیدن انسان به کمال کافی نیست و در کنار آگاهی علمی، باید معرفت و شناخت دقیق نیز در انسان شکل بگیرد.
وی با اشاره به تقسیم‌بندی علوم به حسی و تجربی، عقلی و شهودی، افزود: بخش قابل توجهی از علوم در حوزه‌های طبیعی و انسانی قرار می‌گیرد و هر یک از این عرصه‌ها نیز دارای شاخه‌های متعددی است.
این استاد حوزه ادامه داد: طلبه و دانشجوی مسلمان باید در رشته علمی خود به شناخت و تخصص برسد و در کنار تحصیل، نسبت به موضوع مورد مطالعه معرفت پیدا کند؛ چراکه ممکن است انسان نسبت به موضوعی اطلاعات داشته باشد، اما از شناخت دقیق و عمیق آن برخوردار نباشد.
علم بدون معرفت، شناختی عمیق ایجاد نمی‌کند
حجت‌الاسلام ضیائی با تأکید بر تفاوت میان «علم» و «معرفت»، تصریح کرد: انسان باید در هر حوزه‌ای که فعالیت می‌کند، شناخت خود را افزایش دهد و در کنار تحصیل علوم، به معرفت نسبت به موضوع مورد مطالعه دست یابد.
وی با اشاره به اهمیت شناخت انسان از خود، افزود: در معارف اسلامی، شناخت نفس زمینه‌ساز شناخت پروردگار معرفی شده است و انسان باید نسبت خود با خداوند، هدایت الهی و مسیر معرفت را به‌درستی بشناسد.
این استاد حوزه با اشاره به جایگاه پیامبر اکرم (ص) و اهل‌بیت (ع) در منظومه معرفتی اسلام، ادامه داد: پس از پیامبران الهی، چهارده معصوم (ع) به‌عنوان حجت‌های الهی، مسیر هدایت و معرفت را برای انسان روشن کرده‌اند و شناخت آنان باید در زندگی علمی و عملی انسان مورد توجه قرار گیرد.
پرسش‌های علمی باید از مراجع معتبر دنبال شود
استاد دروس خارج حوزه علمیه خراسان با تأکید بر ضرورت رجوع به اهل علم و معرفت، اظهار داشت: اگر انسان در موضوعی علم و آگاهی ندارد، باید از صاحبان علم و معرفت سؤال کند و در مسائل دینی و علمی، پاسخ پرسش‌های خود را بر اساس آیات قرآن و معارف اهل‌بیت (ع) دنبال کند.
حجت‌الاسلام ضیائی با اشاره به آیه «فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ»، تصریح کرد: انسان در برابر مجهولات علمی خود نباید به حدس، برداشت شخصی، سطحی‌نگری یا تقلید کورکورانه بسنده کند، بلکه باید برای رسیدن به پاسخ صحیح به مرجع معتبر علم و معرفت مراجعه کند.
وی افزود: انسان هر اندازه در یک رشته علمی تخصص پیدا کند، همچنان با مجهولات فراوانی روبه‌رو است؛ بنابراین طلبه و دانشجو باید سرمایه جوانی و ظرفیت علمی خود را به‌درستی به کار گیرد و از گرفتار شدن در نظریه‌های فرضی، برداشت‌های سطحی و تقلید‌های کورکورانه پرهیز کند.
اقتدار علمی در گرو بهره‌گیری از ظرفیت حوزه و دانشگاه
این استاد حوزه با تأکید بر ضرورت دستیابی به اقتدار علمی، ابراز داشت: حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها باید در رشته‌های مختلف علمی به تخصص و مرجعیت برسند و متخصصان هر رشته با یکدیگر همکاری کنند تا بتوانند در عرصه‌های علمی حرفی برای گفتن داشته باشند.
استاد دروس خارج حوزه علمیه خراسان ادامه داد: جامعه اسلامی نباید در عرصه‌های علمی و صنعتی همواره در جایگاه مصرف‌کننده یا مونتاژکار قرار داشته باشد، بلکه باید ظرفیت‌های علمی خود را به مرحله‌ای برساند که دیگران برای دستیابی به پاسخ پرسش‌های علمی خود به دانشمندان این کشور مراجعه کنند.
حجت‌الاسلام ضیائی با اشاره به اهمیت شناخت استعداد‌ها و شکوفایی ظرفیت‌های علمی، تصریح کرد: طلاب و دانشجویان باید استعداد خود را شناسایی کرده و مسیر رشد علمی را تا رسیدن به جایگاه نخبگی و تخصص دنبال کنند.
وی ادامه داد: اگر انسان در کنار علم، معرفت خود را نیز افزایش دهد، می‌تواند در عرصه‌های مختلف علمی و در داخل و خارج از کشور حضوری مؤثر داشته باشد.
علم نافع باید با اخلاق و عمل همراه باشد
استاد دروس خارج حوزه علمیه خراسان با تبیین مفهوم اخلاق، گفت: اخلاق به رفتار انسان مربوط می‌شود و انسان باید تلاش کند رفتار‌های خود را بر اساس الگوی معصومان (ع) تنظیم کند.
این استاد حوزه خاطرنشان کرد: علم، بصیرت، معرفت و یقین هر یک جایگاه خود را دارند و انسان باید در کنار تحصیل علم، به این ابعاد نیز توجه داشته باشد تا در تصمیم‌گیری‌ها و رفتار‌های خود دچار خطای محاسباتی نشود.
حجت‌الاسلام ضیائی با اشاره به ضرورت توجه به عمر و جوانی، تصریح کرد: کسی که برای عمر و جوانی خود ارزش قائل است، باید گفتار، کردار، رفتار، حرفه، تحصیل، تدریس، مطالعه، تحقیق و پژوهش خود را در مسیر صحیح قرار دهد.
وی با تأکید بر لزوم توجه به اخلاق عملی، ابراز داشت: انسان باید در رفتار خود از الگو‌های اخلاقی اهل‌بیت (ع) پیروی کند و به جای اکتفا به شناخت و اطلاعات، در مسیر رسیدن به مکارم اخلاقی حرکت کند.
این استاد حوزه همچنین با اشاره به ضرورت توجه به سلامت جسم و روان، بر رعایت نکات بهداشتی و توجه به سلامت بدن تأکید کرد و گفت: در کنار سلامت جسم، باید مراقب سلامت روان، اخلاق، عمر و جوانی نیز بود.
استاد دروس خارج حوزه علمیه خراسان با اشاره به ظرفیت‌های علمی موجود در معارف اسلامی، اظهار داشت: در حوزه‌هایی مانند پزشکی، پیراپزشکی، فیزیک، علوم بنیادی و دیگر عرصه‌های علمی نیز باید ظرفیت‌های موجود در منابع اسلامی مورد توجه و بررسی قرار گیرد و نباید بدون تحقیق درباره ظرفیت‌های علمی اسلام اظهار نظر کرد.
حجت‌الاسلام ضیائی در پایان تأکید کرد: انسان باید علم خود را افزایش دهد، معرفت خود را نسبت به معارف اهل‌بیت (ع) تقویت کند و در مسیر علم نافع، بصیرت، یقین و اخلاق حرکت کند تا بتواند از ظرفیت‌های علمی و معنوی خود به‌درستی استفاده کند.
انتهای پیام/
