«روایت ۴۳»؛ ادای دین به حماسه‌سازان لشکر امام علی (ع)
گروه استان‌های دفاع‌پرس- «مینو جعفری»؛ لشکر ۴۳ مهندسی رزمی امام علی (ع) از یگان‌های تخصصی سپاه در دوران دفاع مقدس بود که در عملیات‌های مهمی همچون بدر، والفجر ۸، ۹ و ۱۰، کربلای ۱، ۴، ۵، ۸ و ۱۰، مرصاد و همچنین عملیات‌های شمال‌غرب از جمله سلسله عملیات‌های نصر و بیت‌المقدس نقش‌آفرینی کرد.
مأموریت این یگان از آماده‌سازی مناطق عملیاتی و راه‌سازی تا احداث پل، خاکریز و استحکامات، پشتیبانی از یگان‌های رزمی و در مواقع خاص، ورود به رزم پیاده را شامل می‌شد.
کتاب «روایت ۴۳» با هدف ثبت بخشی از این تلاش‌ها و انتقال خاطرات رزمندگان و فرماندهان لشکر امام علی(ع) تدوین شده است.
فریدون «مهوار عسکری» نویسنده کتاب «روایت ۴۳»، در گفت‌وگو با خبرنگار دفاع‌پرس، ضمن ادای احترام به شهدا، فرماندهان و پیشکسوتان دفاع مقدس، به تشریح روند شکل‌گیری لشکر ۴۳ مهندسی رزمی امام علی (ع)، مأموریت‌های این یگان و چگونگی تدوین کتاب «روایت ۴۳» پرداخت و با اشاره به سابقه حضور خود در دوران دفاع مقدس اظهار داشت: از سال ۱۳۶۱ وارد عرصه دفاع مقدس شدم و نخستین حضورم به‌عنوان بسیجی در عملیات مسلم‌بن‌عقیل در منطقه سومار رقم خورد. پس از ادامه اعزام‌ها، در سال ۱۳۶۲ به عضویت رسمی سپاه درآمدم و مدتی نیز در گزینش بسیج منطقه ۷ در استان‌های کرمانشاه و ایلام خدمت کردم.
شکل‌گیری یگان‌های تخصصی مهندسی
عسکری با بیان اینکه در ابتدای زمستان سال ۱۳۶۳ گردان‌های تخصصی آبی ـ خاکی در مهندسی منطقه ۷ تشکیل شد، افزود: به همراه شهید مهدی ترابی با مأموریتی ۴۵ روزه به این مجموعه اعزام شدم، اما این مأموریت در عمل تا سال ۱۳۷۰ و حتی پس از پایان جنگ ادامه پیدا کرد.
این رزمنده دفاع مقدس خاطرنشان کرد: طی این مدت در لشکر مهندسی امام علی (ع) در مسئولیت‌های مختلف اجرایی، ستادی و مدیریتی فعالیت کردم و در ادامه نیز مسئولیت‌هایی همچون جانشینی و سرپرستی گردان، جانشینی عملیات لشکر و فرماندهی محور عملیاتی را برعهده داشتم.
وی درباره شکل‌گیری لشکر امام علی (ع) گفت: این لشکر از ادغام مهندسی منطقه ۷ غرب کشور با مهندسی قرارگاه کربلا در جنوب شکل گرفت و برخی گردان‌های تخصصی آن نیز از ترکیب این دو مجموعه به وجود آمدند.
عسکری افزود: قرار گرفتن محل استقرار فیزیکی لشکر در ملایر به معنای تبعیت سازمانی آن از سپاه ملایر یا سپاه استان همدان نبود، بلکه این یگان از نظر سازمانی مستقیماً زیرمجموعه نیروی زمینی سپاه قرار داشت.
وی ادامه داد: از بدو تشکیل لشکر تا پایان جنگ، سردار مجید بحرینی فرماندهی لشکر را برعهده داشت و سردار شهید سعید شجاعی‌فرد نیز جانشین لشکر بود. پس از شهادت شهید شجاعی‌فرد در عملیات والفجر ۸، حبیب‌الله امیری و سپس شهید حاج حسن صارمی به‌عنوان جانشینان لشکر فعالیت کردند.
این نویسنده دفاع مقدس خاطرنشان کرد: این مجموعه امروز با عنوان گروه مهندسی و پدافند غیرعامل ۴۳ امام علی(ع) فعالیت می‌کند.
ضرورت تشکیل یگان‌های بزرگ مهندسی
عسکری با اشاره به ضرورت تشکیل یگان‌های بزرگ مهندسی اظهار داشت: تا اواخر سال ۱۳۶۳، هر یک از یگان‌های سپاه، مهندسی مخصوص خود را داشتند، اما با گسترش عملیات‌ها، نیاز به اقدامات کلان مهندسی افزایش یافت.
وی افزود: زمانی که یک قرارگاه برای اجرای عملیات گسترده، چندین لشکر را به کار می‌گرفت، یک گردان کوچک مهندسی نمی‌توانست پاسخگوی نیازهای عملیاتی باشد. به همین دلیل فرماندهان سپاه به این جمع‌بندی رسیدند که سازمان مهندسی باید توسعه پیدا کند و یگان‌های تخصصی بزرگ تشکیل شوند.
آموزش‌های تخصصی و عملیات‌های مخفیانه در هور
عسکری با اشاره به آموزش گردان‌های تخصصی عبور از آب گفت: در اوایل دی‌ماه ۱۳۶۳ حدود ۱۰ گردان تخصصی با هدف اجرای مأموریت‌های خاص مهندسی در یک عملیات بزرگ آفندی در جنوب تشکیل شدند و نیروها حدود ۲۰ شبانه‌روز در مجموعه ورزشی آزادی تهران آموزش دیدند.
وی بیان کرد: آموزش‌ها در سه بخش قایقرانی، نصب پل‌های شناور و شنا انجام شد و پس از پایان آموزش، نیروها به منطقه هور منتقل شدند و حدود دو ماه به‌صورت شبانه و مخفیانه مأموریت‌های مهندسی خود را انجام دادند.
این رزمنده دفاع مقدس با تشریح اقدامات مهندسی پیش از عملیات بدر افزود: مأموریت‌های مهندسی جنگ را می‌توان در سه مرحله پیش از عملیات، حین عملیات و پس از عملیات تعریف کرد. پیش از عملیات، منطقه برای ورود یگان‌ها آماده می‌شود؛ حین عملیات، پشتیبانی فوری انجام می‌گیرد و پس از عملیات نیز تثبیت مواضع و استقرار یگان‌ها دنبال می‌شود.
وی ادامه داد: در عملیات بدر نیز نیروهای تخصصی به‌صورت شبانه وارد هورالعظیم می‌شدند و با بریدن نی‌ها توسط دستگاه‌های تخصصی در زیر سطح آب، آبراه‌های مورد نیاز برای عبور شناورها را ایجاد می‌کردند. همزمان قطعات پل‌های شناور از عقبه منتقل، مونتاژ و در میان نیزارها استتار می‌شد.
عسکری گفت: این اقدامات حدود دو ماه ادامه داشت و نزدیک به ۱۸ کیلومتر پل شناور وارد منطقه شد. با آغاز عملیات بدر، فعالیت‌ها از حالت مخفی خارج شد و نیروهای مهندسی زیر آتش شدید دشمن وارد عمل شدند.
نقش لشکر امام علی(ع) در عبور از اروند
وی با اشاره به نقش لشکر امام علی (ع) در عملیات والفجر ۸ اظهار داشت: والفجر ۸ گستره وسیعی داشت و محورهای هور به‌عنوان عملیات فریب دشمن، ام‌الرصاص به‌عنوان تلاش پشتیبانی و فاو به‌عنوان تلاش اصلی را شامل می‌شد و لشکر در همه این محورها مأموریت داشت.
عسکری یکی از مهم‌ترین چالش‌های عملیات را عبور از اروندرود عنوان کرد و گفت: عرض رودخانه در منطقه عملیات حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ متر بود و جزر و مد، شرایط عبور را دشوار می‌کرد.
وی افزود: نیروهای لشکر در این عملیات شش رشته پل شناور روی بهمنشیر و دو رشته پل روی کارون احداث کردند و روی اروند نیز پل شناور خیبر ۲ ایجاد شد، اما در یکی از لحظات حساس، جریان شدید آب در حالت جزر باعث شد پل اروند درهم پیچیده و استفاده از آن غیرممکن شود.
این نویسنده دفاع مقدس ادامه داد: پس از آن، انتقال نیرو و تجهیزات با استفاده از قایق‌ها، لندینگ‌کرافت‌ها و شناورهای سنگین انجام شد. در ادامه نیز با همکاری جهاد سازندگی و مهندسی سپاه، پل‌هایی از جمله پل لوله‌ای روی اروند احداث و مسیر زمینی ارتباط با فاو برقرار شد.
مأموریت‌های مهندسی در فاو
عسکری با بیان اینکه مأموریت‌های لشکر در فاو تنها به عبور از رودخانه محدود نمی‌شد، اظهار داشت: راه‌سازی، احداث خاکریز و استحکامات، ایجاد مسیرهای تردد و آماده‌سازی محل استقرار یگان‌ها نیز در دستور کار قرار گرفت.
وی افزود: یکی از اقدامات مهم، احداث دژ معروف دو جداره فاو بود که از ساحل غربی اروند تا پشت کارخانه نمک ادامه داشت. همچنین کانال سراسری پرآبی در حدفاصل دو رشته دژ ایجاد شده بود.
شهادت فرماندهان در آستانه والفجر ۸
عسکری با اشاره به حادثه تلخ پیش از آغاز عملیات والفجر ۸ گفت: عصر روز شانزدهم بهمن سال ۱۳۶۴، سرداران شهید سعید شجاعی‌فرد، بختیار جمور و علی ابدی در محور ام‌الرصاص و خرمشهر بر اثر اصابت خمپاره دشمن به شهادت رسیدند و سردار مجید بحرینی، فرمانده لشکر، نیز به‌شدت مجروح شد.
وی افزود: با وجود از دست دادن بخش مهمی از ارکان عملیاتی لشکر، نیروهای باقی‌مانده اجازه ندادند این حادثه مأموریت‌های یگان را دچار اختلال کند و لشکر در ادامه، در عملیات والفجر ۹ در مریوان نیز حضور یافت.
از کربلای ۱ تا عملیات‌های شمال‌غرب
این نویسنده دفاع مقدس درباره مأموریت‌های لشکر در عملیات‌های بعدی اظهار داشت: در کربلای ۱، مانند بسیاری از عملیات‌های دیگر، فعالیت‌های مهندسی شامل ساخت قرارگاه، اورژانس صحرایی، راه‌سازی، احداث خاکریز، ایجاد استحکامات و تخریب و جنگ مین بود.
وی ادامه داد: در کربلای ۴ نیز با وجود شرایط دشوار و آسیب شیمیایی برخی نیروها، مأموریت‌های مهندسی انجام شد و تنها دو هفته بعد، لشکر در کربلای ۵ نیز حضور یافت.
عسکری گفت: پس از کربلای ۸، با محدود شدن امکان پیشروی در جنوب، ثقل عملیات‌ها به شمال‌غرب منتقل شد و لشکر امام علی (ع) نیز از سال ۱۳۶۶ در عملیات‌های مختلف این مناطق، مأموریت‌های کلان مهندسی را برعهده گرفت.
آخرین مأموریت لشکر و حضور در مرصاد
وی با اشاره به آخرین مأموریت لشکر پیش از آتش‌بس گفت: در شب پایانی جنگ، با اعلام احتمال ورود منافقین از محور گیلان‌غرب، چهار گردان لشکر در تاریکی شب به منطقه اعزام شدند و حدود ۱۶ کیلومتر از خط گیلان‌غرب را تحویل گرفتند.
عسکری افزود: نیروها پس از آتش‌بس نیز حدود دو ماه در منطقه باقی ماندند و مأموریت پدافندی انجام دادند. در عملیات مرصاد نیز بخشی از سازمان لشکر به یگان پیاده تبدیل شد و نیروها در غرب و جنوب کشور وارد میدان شدند.
واکنش رزمندگان به پذیرش قطعنامه
این رزمنده دفاع مقدس درباره واکنش نیروها به پذیرش قطعنامه اظهار داشت: هنگام پخش پیام حضرت امام خمینی(ره)، فضای سنگینی بر نیروها حاکم شد و اگرچه بسیاری از رزمندگان گریه کردند، اما به توصیه حضرت امام(ره)، مصمم‌تر از قبل خود را برای ادامه مأموریت‌های دفاعی آماده کردند.
جوانان در جایگاه فرماندهی
عسکری با اشاره به حضور جوانان در مسئولیت‌های حساس لشکر امام علی (ع) گفت: بسیاری از فرماندهان در دوران دفاع مقدس سن پایینی داشتند، اما مسئولیت‌های سنگین را برعهده می‌گرفتند. برای نمونه، سردار بحرینی در سال‌های ۱۳۶۳ و ۱۳۶۴ در حدود ۲۸ یا ۲۹ سالگی فرمانده لشکر بود و بسیاری از فرماندهان زیرمجموعه او نیز بسیار جوان بودند.
وی افزود: جوان بودن فرماندهان به معنای کنار گذاشتن انضباط سازمانی نبود و آنان در چارچوب سلسله‌مراتب نظامی، مسئولیت‌های خود را به نحو مطلوب انجام می‌دادند.
«روایت ۴۳»؛ گامی برای ثبت نقش مهندسی در دفاع مقدس
عسکری درباره محور اصلی کتاب «روایت ۴۳» گفت: هدف اصلی این کتاب، بیان نقش، جایگاه و تأثیر مهندسی در جنگ است. معمولاً در روایت عملیات‌ها توجه بیشتری به نیروهای خط مقدم می‌شود، در حالی که پشت سر و در کنار آنان، مجموعه بزرگی از اقدامات پشتیبانی رزم از جمله فعالیت‌های مهندسی انجام می‌شد و بسیاری از مأموریت‌های رزمی بدون این پشتیبانی‌ها امکان اجرا نداشت.
وی با اشاره به شیوه تدوین کتاب افزود: بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد مطالب حاصل تحقیقات میدانی است و طی چند سال، روایت پیشکسوتان در شهرها و استان‌های مختلف جمع‌آوری و با گفته‌های دیگر رزمندگان تطبیق داده شد.
این نویسنده حوزه ادبیات پایداری تأکید کرد: تمام تلاش بر این بوده است که اتفاقات همان‌گونه که رخ داده‌اند، روایت شوند و از مطالب غیرواقعی و اغراق‌آمیز پرهیز شود؛ چراکه حماسه‌های دفاع مقدس آن‌قدر ارزشمند هستند که برای اثرگذاری نیازی به ساختن صحنه‌های غیرواقعی ندارند.
وی انگیزه اصلی دیگر خود از تدوین این اثر را ادای دین به شهدا و پیشکسوتان خستگی‌ناپذیر و گمنام لشکر امام علی(ع) عنوان کرد و با اشاره به حدود هشت سال زمان صرف‌شده برای تحقیق و تدوین کتاب، گفت: از فرماندهان، پیشکسوتان، پژوهشگران، خانواده‌ها و همه افرادی که در مسیر تولید و انتشار این اثر همراهی کردند، قدردانی می‌کنم.
وی در پایان تأکید کرد: «روایت ۴۳» حاصل همراهی همرزمان و یادگاران دفاع مقدس است و تلاش می‌کند بخشی از حماسه‌های کمتر دیده‌شده مهندسی رزمی را برای نسل‌های آینده ثبت و ماندگار کند.
انتهای پیام/
