سلامت معنوی؛ حلقه مفقوده نظام سلامت

به گزارش خبرنگار دفاعی امنیتی دفاع‌پرس، «حسن ابوالقاسمی» رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله (عج) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی صبح امروز (چهارشنبه) در دهمین همایش ملی سلامت معنوی که در دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد، با اشاره به تاریخچه شکل‌گیری این مبحث در کشور اظهار داشت: حدود ۱۲ سال پیش زمانی که دکتر «مرندی» با گروه فرهنگستان، این برنامه را آغاز کردند، در هیچ دانشگاهی صحبتی از سلامت معنوی نبود. ما به سراغ حوزه هم رفتیم، اما در حوزه نیز چندان به این موضوع پرداخته نشده بود.

ابوالقاسمی افزود: گروه سلامت معنوی فرهنگستان تلاش کرد تا این مفهوم را در دانشگاه‌ها نهادینه کند؛ هرچند که در ابتدا گفته می‌شد سلامت معنوی از نظر لغت‌شناسی در فرهنگ ما وجود ندارد.

وی با تأکید بر ریشه‌داربودن مفهوم سلامت معنوی در فرهنگ ایرانی گفت: هم در معارف دینی و هم در ادبیات فارسی، بحث سلامت معنوی به وفور یافت می‌شود. حکیم نظامی در قرن ششم هجری سلامت را به معنای آسودگی می‌داند و می‌گوید «سلامت در اقلیم آسودگی‌است؛ کزین بگذری جمله بیهودگی‌است»؛ این دقیقاً همان تعریف رفاه کامل است که بعد‌ها در تعریف سازمان بهداشت جهانی از سلامت معنوی اضافه شد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله (عج) در ادامه به تأثیر سلامت معنوی بر سایر ابعاد سلامت اشاره و عنوان کرد: یکی از دلایل رغبت ما در گروه پزشکی به بحث سلامت معنوی، تأثیر آن بر ابعاد دیگر سلامت است. سلامت معنوی محیط بر همه ماست، هم بر سه بعد دیگر سلامت تأثیر می‌گذارد و هم از آن‌ها تأثیر می‌پذیرد.

ابوالقاسمی با استناد به مطالعات بین‌المللی در حوزه سلامت معنوی بیان کرد: مطالعات متعددی در دنیا انجام شده که نشان می‌دهد افراد معنوی به‌طور قابل توجهی از رفتار‌های پرخطر دوری می‌کنند، به سلامت جسم خود اهمیت می‌دهند، طول عمر بیشتری دارند و بیشتر ورزش می‌کنند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله (عج) ادامه داد: بر اساس این مطالعات، در افراد معنوی معضلاتی همچون بیماری روانی، پرفشاری خون، بیماری‌های قلبی-عروقی، خودکشی، بیماری‌های عصبی، افسردگی و مصرف مواد مخدر به مراتب کمتر است.

وی با اشاره به پیشینه غنی ادبیات فارسی در حوزه سلامت معنوی خاطرنشان کرد: در سروده‌های شاعران ایرانی از فردوسی گرفته تا پروین اعتصامی و مرحوم شهریار، همواره به سلامت معنوی اشاره شده است. در متون دینی نیز در کنار «سلامة الدین» آمده و در اشعار حافظ و سعدی و خاقانی نیز این مفهوم به روشنی قابل مشاهده است.

ابوالقاسمی با اشاره به کتاب «خلاصه الحکمه» نوشته حکیم «عقیلی خراسانی شیرازی» که حدود ۲۵۰ سال پیش نگاشته شده است، گفت: در فصل اخلاق پزشکی این کتاب، ۲۲ اصل اخلاقی با سلامت معنوی آغاز می‌شود. حکمای بزرگ ما مانند رازی که در کنار طب منصوری، طب روحانی را نوشت و بوعلی سینا، همواره به این بُعد سلامت، توجه ویژه داشته‌اند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله (عج) ضمن اشاره به دیدگاه‌های علمی و معنوی، اظهار داشت: در جوامع توسعه‌یافته، تفکیک میان طب و معنویت صورت گرفته است؛ اما در جوامع در حال توسعه، توجه به پیوند میان سلامت جسم و روح همچنان یک ضرورت است. 

وی با استناد به آموزه‌های اسلامی و روایی، سلامت قلب را زیربنای سلامت تن دانست و با تأکید بر اهمیت تقوای قلبی در حفظ تندرستی، افزود: همایش سلامت معنوی با گذشت بیش از یک دهه، از برگزاری در دانشگاه‌های شهید بهشتی به مقیاسی فراتر رسیده است. یکی از ویژگی‌های بارز این همایش، بهره‌گیری از الگو‌های زیسته است؛ ما در هر دوره، از شخصیت‌های برجسته که سلامت معنوی را در زندگی خود عملی کرده‌اند، تجلیل می‌کنیم.

ابوالقاسمی همچنین به حمایت‌های گسترده فرهنگستان علوم پزشکی از پژوهشگران اشاره کرد و گفت: طرح‌های تحقیقاتی در حوزه سلامت معنوی با حمایت مالی تا سقف ۱۰۰ میلیون تومان از سوی فرهنگستان مورد حمایت قرار می‌گیرند؛ همچنین، تدوین درس‌نامه آشنایی با سلامت معنوی و تصویب سند ملی سلامت معنوی توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی، گام‌های مهمی در جهت نهادینه‌سازی این دانش در دانشگاه‌ها بوده است.

انتهای پیام/ 271