بازخوانی کارنامه عملیاتی لشکر ۳۳ المهدی(عج) در یک کتاب

به گزارش گروه حماسه و جهاد دفاع‌پرس، دانش تجربی و تبدیل دانش ضمنی به روش و الگوی عمل یک نگرشی تمدنی است که دست یافت به این مهم از طریق سطح نگرش به مسائل مسیر می‌شود. این که در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در روند شکل‌گیری سپاه، تا ورود به دفاع مقدس و توسعه سازمان رزم نیروی زمینی و سپس تشکیل نیروهای سه‌گانه و بعد شکل‌گیری پنج نیرو و در نهایت ایجاد ساختار فرماندهی کل، سپاه‌های استانی و نیروهای چهارگانه در کنار سازمان بسیج و ایجاد بازوهای محرومیت‌زادیی، سازندگی و... در کنار همه این موارد، چیزی نبوده که همچون ارتش‌های دیگر جهان منطبق با استانداردهای پیمان‌های منطقه‌ای ذیل ابرقدرت‌ها تعریف شود.

این نوع رفتار در سپاه و شکل‌گیری ساختار و سازمان در سپاه رفتاری از نوع رفتار ابرقدرت‌ها است که بدون توجه به الگوهای رایج که اغلب استیلاجو برای طرف طراحی کننده است، خود اقدام به ایجاد و ساختار و سازمان کرده و پیش‌ می‌رود.

در این میان قطعا برای احصا این مهم نمی‌توان به منابع شفاهی و مشاهدات عادی تکیه کرد، اسناد و منابع دسته اول در کنار تاریخ شفاهی مهمترین ابزار دست یافت به مواد خام این مهم است.

کتاب‌های اطلسی، که مبتنی بر تمرکز بر جغرافیا به یک عملیات، یگان یا واقعه می‌پردازد، یکی از منابع دست اول مهم برای احصا منطق سازمان و ساختار است. بر این اساس مرکز اسناد، تحقیقات دفاع مقدس و نشر مجاهدت‌های سپاه در قابل پروژه‌های مختلفی که به پژوهشگران که اغلب خود دخیل در ماجرا به عنوان فرمانده و رزمنده بودند، برای احصا و ماندگار کردن این آثار تلاش دارد.

اطلس لشکر ۳۳ المهدی(عج) به نویسندگی «محمدکریم مشغول» تلاش دارد با سامان‌دهی اطلاعات مربوط به فرماندهان، گردان‌ها، مناطق استقرار، عقبه پشتیبانی و مأموریت‌های آفندی و پدافندی، مسیر تحولات این یگان را در مقاطع مختلف دفاع مقدس بازسازی کند و بخشی از تجربه سازمانی سپاه پاسداران در سال‌های جنگ را به تصویر بکشد.

ریشه‌های حضور نیروهای استان فارس در دفاع مقدس به نخستین روزهای جنگ تحمیلی در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ بازمی‌گردد؛ زمانی که رزمندگان سپاه پاسداران و نیروهای بسیجی این استان در قالب گروه‌های محدود و نامنظم به جبهه‌های نبرد اعزام شدند.

با گسترش سازمان رزم سپاه و ضرورت ایجاد یگان‌های منسجم‌تر، تیپ ۳۳ المهدی(عج) در پنجم اسفند ۱۳۶۰، همزمان با توسعه سازمان رزم سپاه در منطقه شوش، به فرماندهی «علی فضلی» تشکیل شد. در ترکیب اولیه این تیپ، نیروهایی از گچساران، یاسوج، کرج و کاشان حضور داشتند و نخستین مقر آن در نزدیکی اندیمشک شکل گرفت.

در خرداد ۱۳۶۱ نیز در چارچوب سازماندهی سپاه در مناطق یازده‌گانه، این تیپ به منطقه ۹ سپاه با مرکزیت شیراز واگذار شد؛ منطقه‌ای که مسئولیت پشتیبانی از استان‌های فارس، بوشهر و کهگیلویه و بویراحمد را بر عهده داشت. در این مرحله، «محمدجعفر اسدی» فرماندهی تیپ را عهده‌دار شد و روند توسعه سازمانی و عملیاتی آن ادامه یافت.

یکی از محورهای اصلی این اطلس، بررسی حضور لشکر ۳۳ المهدی(عج) در عملیات‌های مهم دوران دفاع مقدس است. بر اساس محتوای اثر، عملکرد این یگان از عملیات‌های فتح‌المبین و بیت‌المقدس در مقطع آزادسازی سرزمین‌های اشغال‌شده تا عملیات‌های رمضان، والفجر، خیبر، بدر، والفجر ۸، کربلای ۴ و کربلای ۵ و همچنین مأموریت‌های مناطق شمال‌غرب و سال‌های پایانی جنگ مورد توجه قرار گرفته است.

تنوع جغرافیایی و عملیاتی این مأموریت‌ها، زمینه گسترش ساختار سازمانی، افزایش تجربه رزمی و توسعه توانمندی‌های یگان را فراهم کرد؛ روندی که در اطلس با توجه به تحولات زمانی و عملیاتی دنبال شده است.

ساختار محتوایی اطلس در هفت فصل تنظیم شده است تا مخاطبان بتوانند روند عملکرد و تحولات یگان را به‌صورت پیوسته و بر اساس مقاطع مهم جنگ دنبال کنند.

فصل نخست به کلیات، سابقه و تحولات لشکر در طول هشت سال دفاع مقدس اختصاص دارد. فصل دوم، عملکرد یگان را در مقطع آزادسازی، از عملیات فتح‌المبین تا آزادسازی خرمشهر، بررسی می‌کند و فصل سوم به مقطع تنبیه متجاوز، از عملیات رمضان تا پیش از والفجر ۸، می‌پردازد.

در فصل چهارم، عملکرد یگان در مقطع پیروزی‌های بزرگ، از عملیات والفجر ۸ تا کربلای ۸، بررسی شده است. فصل پنجم به حضور لشکر در منطقه شمال‌غرب، از کربلای ۱۰ تا والفجر ۱۰، اختصاص دارد و فصل ششم عملکرد آن را در مقطع پایانی جنگ، از بیت‌المقدس ۷ تا مرصاد، روایت می‌کند. فصل هفتم نیز شامل ضمائم و اطلاعات تکمیلی برای شناخت دقیق‌تر یگان و کارنامه آن است.

اهمیت این اثر تنها به ثبت نام عملیات‌ها و شرح حضور لشکر ۳۳ المهدی(عج) در جبهه‌های نبرد محدود نمی‌شود؛ بلکه ارتباط میان شکل‌گیری یگان، تغییرات سازمانی و فرماندهی، جغرافیای استقرار، ساختار پشتیبانی و روند مشارکت در عملیات‌ها را نیز مورد توجه قرار می‌دهد.

از این منظر، اطلس لشکر ۳۳ المهدی(عج) می‌تواند منبعی برای پژوهشگران تاریخ دفاع مقدس و علاقه‌مندان به مطالعات نظامی و سازمان رزم سپاه باشد و تصویری مستند و منسجم از نقش رزمندگان، به‌ویژه نیروهای استان فارس، در شکل‌گیری و توسعه این یگان ارائه کند.

انتشار این اثر از سوی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس و مجاهدت‌های سپاه، گامی در جهت ثبت و صیانت از میراث تاریخی دفاع مقدس و انتقال تجربه‌های آن دوران به نسل‌های آینده به شمار می‌رود.

انتهای پیام/ 119