فروپاشی پدافند و سامانه هشدار زودهنگام در حملات ارتش یمن به فرودگاه ریاض

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس- فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض، به عنوان یکی از مهم‌ترین گره‌های ترافیک هوایی منطقه غرب آسیا، طی هفته‌های گذشته بار‌ها هدف حملات ترکیبی و پیچیده ارتش یمن قرار گرفته است. 

اهمیت این حملات نه تنها در خسارات جانی و مادی آن، بلکه در آشکارسازی ضعف ساختاری در ساختار دفاعی عربستان سعودی است. گزارش‌های متعدد حاکی از آن است که سیستم هشدار عمومی عربستان از ۲۹ سپتامبر (۷ مهر) تا زمان حملات مرگبار، به‌طور کامل خاموش بوده و هیچ هشداری به شهروندان و مسافران داده نشده است. این در حالی است که منابع غربی و عربی تأیید می‌کنند که در همین بازه زمانی، ریاض حدود ۱۲ بار هدف حملات مختلف قرار گرفته است و این موضوع نشان می‌دهد که چرخه فرسایش فرودگاه ملک خالد در اثر حملات ممتد جنبش انصارالله در حال تکمیل است. 

چرخه فرسایش و شکست لایه‌های دفاعی

سیستم هشدار عمومی عربستان که از ماه مه ۲۰۲۵ (اردیبهشت ۱۴۰۴) از طریق پیام‌های تلفنی و شبکه‌های اجتماعی فعال شده بود، در حملات مرگبار جنبش انصارالله به فرودگاه ملک خالد به سکوت فرو رفت. مقامات غربی و عربی تأیید کرده‌اند که آخرین هشدار عمومی پیش از حملات، هفتم مهر صادر شده و پس از آن، هیچگونه اطلاع‌رسانی به شهروندان صورت نگرفته است. این سکوت اطلاعاتی در حالی رخ داد که نیرو‌های جنبش انصارالله به‌طور علنی و مکرر قصد خود برای تعطیل کردن فرودگاه ریاض را اعلام کرده بودند؛ تحلیلگران معتقدند این تصمیم، ناشی از تلاش دولت برای حفظ ظاهر «ثبات و آرامش» و جلوگیری از ایجاد رعب و وحشت در جامعه بوده است، اما در عمل منجر به افزایش تلفات و از دست رفتن اعتماد عمومی شد. 

ارتش یمن در حملات خود به فرودگاه ملک خالد، از یک تاکتیک اشباعی و چندلایه استفاده کرد. بر اساس گزارش‌های اولیه ارتش یمن ابتدا چندین فروند پهپاد انتحاری را برای ایجاد اختلال در سامانه‌های راداری و پدافندی به پرواز درآوردند و سپس در یک بازه زمانی کوتاه، موشک‌های کروز و بالستیک را به سمت اهداف مشخص شلیک کردند. این ترکیب، به‌ویژه با استفاده از موشک‌های کروز «قدس» با کلاهک‌های ۱۵۰ کیلوگرمی، سامانه‌های پدافندی را در تشخیص و رهگیری همزمان اهداف با سرعت‌ها و ارتفاعات متفاوت ناتوان کرد. منابع میدانی تأکید می‌کنند که علی‌رغم وجود رادار‌های پیشرفته و هواپیما‌های آواکس (AWACS)، پرتاب این تسلیحات به‌طور کامل شناسایی نشد و هیچ آژیر هشداری به صدا درنیامد.

شکاف اطلاعاتی 

شکست پدافندی عربستان در حفاظت از فرودگاه ملک خالد را می‌توان در چند محور اصلی تحلیل که به شرح زیر است: 

الف - فرسایش و کمبود مهمات رهگیر: گزارش‌های متعدد حاکی از آن است که حملات پی‌درپی ارتش یمن ذخایر موشک‌های رهگیر پاتریوت عربستان را به شدت کاهش داده است. این در حالی است که تأمین این مهمات در سطح جهانی با محدودیت مواجه است و حتی ارتش آمریکا نیز با کمبود آن دست‌وپنجه نرم می‌کند. یک تحلیلگر مسائل دفاعی در این باره می‌گوید: عربستان باید از ریاض، فرودگاه‌ها، تأسیسات نفتی، پایگاه‌های نظامی و شهر‌های مقدس محافظت کند. حتی یک سیستم چندلایه نیز نمی‌تواند در کشوری به وسعت عربستان، گنبدی بدون منفذ ایجاد کند.

ب- شکاف‌های اطلاعاتی و عدم ادغام سنسورها: تحلیلگران معتقدند که فراتر از کمبود تجهیزات، شکاف‌های اطلاعاتی جدی و عدم یکپارچگی کافی میان سنسور‌ها و رادار‌های مختلف، عامل اصلی ناکامی در شناسایی حملات بوده است. پرتاب پهپاد‌ها و موشک‌های کروز ذاتاً به‌راحتی پنهان می‌شود و شناسایی آنها نیازمند اطلاعات دقیق انسانی (HUMINT) است که به نظر می‌رسد در این زمینه عربستان با ضعف جدی مواجه است.

ج- پیامد‌های راهبردی برای سایر متحدان: این شکست پدافندی، پیامد‌های مهمی برای امنیت منطقه‌ای و متحدان غربی عربستان دارد. عدم توانایی ریاض در حفاظت از یک فرودگاه بین‌المللی، سؤالات جدی را درباره اثربخشی چتر امنیتی آمریکا در منطقه ایجاد کرده است. برخی تحلیلگران معتقدند تصمیم عربستان برای ایجاد اتحاد دفاعی مشترک با پاکستان و ترکیه (معروف به توافق دفاعی مکه) و کنار گذاشتن آمریکا، ممکن است در کاهش انگیزه واشنگتن برای کمک به ریاض در مقابله با جنبش انصارالله نقش داشته باشد.

آنچه در فرودگاه ملک خالد رخ داد نماد عینی فروپاشی یک استراتژی دفاعی مبتنی بر برتری فناورانه در برابر یک جنگ فرسایشی و نامتقارن است. سکوت سیستم هشدار و ناتوانی سپر پدافندی عربستان، نشان‌دهنده نقطه‌ای است که در آن هزینه‌های سرسام‌آور تسلیحاتی، در برابر تاکتیک‌های ابتکاری و کم‌هزینه، کارایی خود را از دست می‌دهد. بازگشایی فرودگاه بین‌المللی ملک خالد، بدون ترمیم اساسی این شکاف‌ها و بازسازی اعتماد از دست رفته، نه تنها امنیت مسافران را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند به عنوان یک شکست راهبردی دیگر برای ریاض در مدیریت بحران‌های آینده تلقی شود.

کاهش چشمگیر قدرت پدافندی ریاض در دفاع از زیرساخت‌های حیاتی اش اذهان را فقط به یک سمت می‌برد و آن فرسایش کامل سامانه‌های دفاعی کشوری است که حتی از تولید تجهیزات ابتدایی هم عاجز است و همه نیازهای خود را از کشور‌های غربی تامین می‌کند.

انتهای پیام/281