عجز ترامپ در مقابل مقاومت تاریخی ایران

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا، در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره این کشور که قرار است امروز برگزار شود، بار دیگر احتمال حمله نظامی به ایران را مطرح کرده است. او روز شنبه نهم آبان در اقامتگاه خود در فلوریدا اعلام کرد که آمریکا هنوز باید یک یا دو مرکز هسته‌ای ایران را هدف قرار دهد؛ عملیاتی که به ادعای ترامپ می‌تواند در مدت ده دقیقه انجام شود. ترامپ به‌طور مشخص از کوه کلنگ، معروف به «پیک‌اکس مانتین» در نزدیکی تأسیسات هسته‌ای نطنز نام برد؛ منطقه‌ای که حدود ۲۰۰ کیلومتر با تهران فاصله دارد.

این تهدید‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن تاکنون نتیجه ملموسی نداشته است. از اوایل شهریور حمله گسترده‌ای به اهداف زمینی از سوی هیچ‌یک از دو طرف انجام نشده، اما وضعیت امنیتی منطقه خلیج فارس همچنان در سطح هشدار بالایی قرار دارد. نیرو‌های مسلح ایران به‌طور مرتب کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز را هدف قرار می‌دهند و بر کنترل بی قید و شرط تهران بر این آبراه تأکید می‌کنند. در مقابل، آمریکا با سازمان‌دهی اسکورت دریایی، تلاش کرده که عبور نفتکش‌ها را افزایش دهد و هم‌زمان صادرات نفت ایران را از طریق محاصره دریایی محدود کند.

با گذشت حدود ۹ ماه از آغاز جنگی که در نهم اسفند با حملات آمریکا و اسرائیل آغاز و با واکنش بی‌درنگ ایران تبدیل به جنگی منطقه‌ای شد، عملیات نظامی واشنگتن تاکنون نتوانسته است نتایج سیاسی مورد انتظار دولت ترامپ را محقق کند. از همین رو، آمریکا از یک سو در پی دستیابی به توافقی برای ازسرگیری مذاکرات صلح است و از سوی دیگر، احتمال ازسرگیری حملات پس از انتخابات میان‌دوره‌ای را بررسی می‌کند.

در روز‌های اخیر، قطر تلاش کرده است که میان مقام‌های ایرانی و آمریکایی میانجی‌گری کند. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، میانجی قطری با جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا و سرلشکر محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران تماس گرفته تا زمینه ازسرگیری گفت‌و‌گو‌ها را فراهم کند. همچنین ونس نامه‌ای برای سرلشکر رضایی ارسال کرده است. وی در واکنش به این اقدام بدون ارائه جزئیات بیشتر اظهار داشت که تغییر لحن طرف مقابل نشانه‌ای مثبت است و این امر نشان می‌دهد که ایران به پیروزی دست یافته است.

با این حال، اختلافات دو طرف همچنان پابرجاست. تهران تأکید دارد که در هیچ توافق احتمالی، خروج اورانیوم غنی‌شده از خاک ایران را نمی‌پذیرد. سرلشکر محسن رضایی نیز در بیست و هشتم مهر اعلام کرده که تا زمانی که آمریکا برای ایجاد اعتماد اقدام نکند و شروط ایران را نپذیرد، مذاکره‌ای انجام نخواهد شد.

سید عباس عراقچی وزیر خارجه ایران نیز روز شنبه نهم آبان در گفت‌و‌گو با شبکه الجزیره اظهار داشت که ضرورتی برای دیدار با طرف آمریکایی نمی‌بیند. به این ترتیب، در حالی که میانجی‌گری قطر ادامه دارد، هنوز نشانه‌ای از توافق تهران و واشنگتن برای بازگشت به مذاکرات مستقیم دیده نمی‌شود.

در چنین شرایطی دولت ترامپ ممکن است پس از انتخابات میان‌دوره‌ای بار دیگر گزینه نظامی را روی میز تصمیم‌گیری قرار دهد. جمهوری‌خواهان در آستانه این انتخابات با چالش‌هایی از جمله کاهش شدید قدرت خرید شهروندان و افزایش قیمت نفت روبه‌رو هستند؛ مسائلی که تداوم انسداد تنگه هرمز توسط نیرو‌های مسلح ایران بر شدت آنها افزوده است. افزون بر این، برآورد جدید پنتاگون که در اواسط مهرماه منتشر شد، هزینه جنگ با ایران را برای مالیات‌دهندگان آمریکایی حدود ۴۷.۱ میلیارد دلار اعلام کرده است. بخش مهمی از این هزینه‌ها به جایگزینی مهمات، به‌ویژه موشک‌های رهگیر سامانه‌های دفاعی، مربوط می‌شود.

در همین حال، روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که برخی مقام‌های دولت ترامپ از رهبران کشور‌های عربی حوزه خلیج فارس خواسته‌اند خود را برای یک «عملیات کوتاه و شدید» علیه ایران پس از انتخابات آماده کنند. «انور قرقاش» مشاور دیپلماتیک حاکم امارات نیز روز یکشنبه اعلام کرد که کشور‌های منطقه همچنان امیدوار به دستیابی به پیشرفت دیپلماتیک هستند، اما برای بدترین سناریو نیز آمادگی دارند. در همین چارچوب «برد کوپر» فرمانده تروریستی سنتکام نیز روز پنجشنبه در سفری کم‌سابقه به کاخ سفید با ترامپ و پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا دیدار کرد تا آنها را در جریان آخرین تحولات قرار دهد.

از سوی دیگر، تحولات در غرب آسیا و واشنگتن با دقت از سوی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل دنبال می‌شود. وی که پس از انتخابات پارلمانی کشورش با دشواری‌های سیاسی روبه‌روست، اخیراً از آنچه «فرصتی تاریخی و بی‌سابقه» با همکاری ترامپ برای از میان بردن آنچه تهدید موجودیتی ایران می‌خواند، سخن گفته است.

با وجود تهدید‌های جدید، دولت ترامپ هنوز از گرفتن تصمیم نهایی واهمه دارد. علاوه بر گزینه مداخله نظامی، یکی دیگر از گزینه‌های پیش روی واشنگتن، ادامه و تشدید فشار اقتصادی بر ایران از طریق تحریم‌های مالی است؛ راهبردی که هدف آن وادار کردن تهران به پذیرش امتیاز‌هایی در مذاکرات احتمالی عنوان می‌شود. اکنون، ترامپ که در آستانه شکست حزب متبوعش در انتخابات کنگره قرار دارد، ناکامی هر دو گزینه خود در قبال ایران را آزموده و در بن‌بستی راهبردی قرار گرفته است. روز‌های آینده تعیین خواهند کرد که رئیس جمهور آمریکا کدام مسیر را انتخاب خواهد کرد.

انتهای پیام/ 999