شبح جنگ در دریای سیاه

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: با گسترش دامنه درگیری‌ها به پهنه آبی دریای سیاه و هدف قرار گرفتن پیاپی کشتی‌های تجاری در نزدیکی مرز‌های اروپایی ائتلاف نظامی ناتو، این حوزه راهبردی به یکی از خطرناک‌ترین و حساس‌ترین جبهه‌های جانبی نبرد تبدیل شده است. تحلیل‌گران امنیتی و مقامات دیپلماتیک هشدار می‌دهند که موج جدید و بی‌سابقه ناامنی در این منطقه، نه‌تنها شریان‌های حیاتی تجارت بین‌الملل را نشانه رفته، بلکه اراده و خطوط قرمز ناتو را در برابر بزرگ‌ترین آزمون بازدارندگی از زمان آغاز بحران قرار داده است.

بر اساس تازه‌ترین داده‌های سازمان‌های دریانوردی، طی یک ماه گذشته دست‌کم ۷ کشتی تجاری و باری در آب‌های ساحلی حاشیه دریای سیاه هدف حملات موشکی و پهپاد‌های انتحاری قرار گرفته‌اند. غرورافزایی و جدیت این بحران زمانی برجسته‌تر شد که یک کشتی کانتینری تحت مالکیت یونان در نزدیکی مرز‌های آبی رومانی و بلغارستان غرق شد؛ اتفاقی که آمار حملات به ناوگان تجاری در حوزه دریای سیاه و آزوف را نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از چهار برابر کرده و امنیت خطوط ناوبری را در آب‌های شرقی پیمان آتلانتیک شمالی به چالش کشیده است.

این افزایش ناگهانی و چشمگیر حملات، به باور کارشناسان ژئوپلیتیک، تلاشی هوشمندانه و عمدی از سوی مسکو برای ارزیابی آستانه تحمل و میزان عزم واکنشی غرب به شمار می‌رود. روسیه با هدف قرار دادن هدفمند و در عین حال مبهمِ کشتی‌های تجاری وابسته به کشور‌های مختلف، در حال تنش‌سنجی ناتو است تا ببیند آیا کشور‌های غربی حاضرند برای دفاع از آزادی دریانوردی در یک پهنه نیمه‌محصور، وارد مواجهه مستقیم شوند یا خیر؛ مسئله‌ای که مفهوم سنتی دفاع دسته‌جمعی تحت ماده ۵ ناتو را در خاکریز‌های جدید نبرد به چالش می‌کشد.

در واکنش به این تصاعد بحران، پیمان آتلانتیک شمالی سعی کرده است رویکرد بازدارنده خود را در بال شرقی تقویت کند. مقام‌های عالی‌رتبه ناتو با آهنین خواندن تعهد خود به دفاع از تمامیت ارضی و امنیتی تمامی اعضا، از گشت‌زنی مداوم هواپیما‌های شناسایی، استقرار سامانه‌های راداری پیشرفته و به‌کارگیری پهپاد‌های مراقبتی در پهنه دریای سیاه خبر داده‌اند. هرچند عدم اتخاذ واکنش مستقیم نظامی نشان می‌دهد شورای آتلانتیک شمالی با احتیاط فراوان در حال مدیریت اوضاع برای جلوگیری از سرایت آتش جنگ است.

هم‌زمان، کشور‌های حاشیه این دریا از جمله «رومانی» و «بلغارستان» بیشترین فشار‌های امنیتی و اقتصادی ناشی از این وضعیت را متحمل می‌شوند. دریای سیاه نه تنها شریان اصلی صادرات غلات و مواد غذایی به جهان است، بلکه بستر پروژه‌های کلیدی استخراج گاز طبیعی نیز محسوب می‌شود. مقامات «بخارست» ابراز نگرانی کرده‌اند که تمرکز سال‌های اخیر ناتو بیشتر معطوف به حوزه بالتیک بوده و این امر خلا امنیتی نگران‌کننده‌ای در دریای سیاه ایجاد کرده که نیازمند استقرار دائمی‌تر ناوگان دفاعی ائتلاف است.

در نهایت، ادامه این رویکرد غیرمستقیم در مواجهه با ناامنی‌های دریای سیاه، این منطقه را در آستانه یک بحران پردامنه اقتصادی و امنیتی قرار داده است. افزایش بی‌سابقه هزینه‌های بیمه ناوبری و تغییر مسیر خطوط کشتیرانی، تنها پیامد‌های اولیه این تنش‌ها هستند؛ پیامد‌هایی که نشان می‌دهند اگر پیمان آتلانتیک شمالی نتواند موازنه بازدارندگی را در بال شرقی خود بازسازی کند، دریای سیاه ممکن است از یک حوزه تنش منطقه‌ای به نقطه اصطکاک مستقیم و بازگشت‌ناپذیر میان قدرت‌های جهانی تبدیل شود.

انتهای پیام/ ۴۶۱