پایان مقاومت پکن در برابر خرید گاز به قیمت واقعی از روسیه

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: در اتفاقی بی‌سابقه، روسیه برای نخستین بار در بیش از ده سال پس از آغاز توسعه پروژه خط لوله گاز «قدرت بایکال»، درباره زمان امضای قرارداد تجاری صادرات گاز به چین اعلام موضع کرد. «الکساندر نواک» معاون نخست‌وزیر روسیه، اعلام کرد که مذاکرات فعالانه با چین بر سر صادرات گاز به این کشور ادامه دارد و پیش‌بینی می‌شود که طرفین تا پایان سال ۲۰۲۶ به توافق نهایی در این زمینه دست پیدا کنند.

پیش‌تر علاوه بر روسیه، در چین نیز هیچ تاریخی برای آغاز فرایند واردات گاز ار روسیه اعلام نشده بود، تنها کارشناسان و تحلیلگران چینی بر اساس بررسی داده‌های فنی و اقتصادی، پیش‌بینی می‌کردند که در تاریخ‌های متعددی این قرارداد به امضا برسد؛ قراردادی که برخلاف تصور آنان هیچ‌گاه به مرحله امضا نرسید. با این حال، اکنون نه یک کارشناس، بلکه یک مقام رسمی زمان‌بندی کاملا مشخص و نسبتا کوتاهی را برای دست‌یابی به توافق مشخص کزده است. با توجه به اینکه تا پایان سال میلادی کمتر از دو ماه باقی مانده است، سخنان نواک اطمینان می‌دهد که فرایند مذاکرات میان مسکو و پکن واقعا از بن‌بست خارج شده و شانس امضای قرارداد میان این دو کشور به‌شدت افزایش یافته است.

مانع اصلی انعقاد توافق‌نامه در همه این سال‌ها اختلاف دو کشور بر سر قیمت گاز صادراتی از روسیه بود. پکن اراده داشت که گاز روسیه را با نرخی ارزان بخرد و روسیه نیز قصد نداشت که گاز خود را به مبلغی ناچیز که دارای حاشیه سود اندک است و یا در بعضی موارد باعث ضرر و زیان به مسکو می‌شود بفروشد. اما چین برای خرید ارزان گاز روسیه استدلال‌هایی داشت؛ چین مدعی بود که گاز ارزان از آسیای مرکزی به چین صادر می‌شود، همچنین چین از سایر خط لوله‌های روسیه به قیمت مناسب‌تری گاز خریداری می‌کند و در نهایت، در جهان به وفور گاز وجود داشته و چین برای تهیه گاز خود با هیچگونه محدودیت یا محرومیتی رو‌به‌رو نیست. به صورت طبیعی در فضایی که حتی کشور‌هایی همچون آمریکا، قطر و استرالیا عرضه گاز «ال‌ان‌جی» خود را دو برابر کرده بودند، چین احتیاجی به تلاش و تقلا برای تهیه انرژی خود نداشت.

هیچکس در آن شرایط نمی‌توانست تصور کند که در آینده نه چندان دور، چنین کمبود وحشتاناکی در عرضه گاز طبیعی مایع گریبانگیر جهان شود، برعکس، تمامی داده‌های اطلاعاتی حاکی از افزایش عرضه و سقوط قیمت‌ها بود. به همین دلیل پکن به هیچ عنوان احتیاج به هیچگونه تلاشی برای واردات گاز احساس نمی‌کرد.

با وجود دست برتر چین در مذاکرات با روسیه، مسکو در مقابل اراده پکن برای خرید تقریبا رایگان گاز این کشور تسلیم نشد، هرچند زمزمه‌ای در محافل روسیه شنیده می‌شد که سعی می‌کرد با تشویق سران روسیه به فروش گاز ارزان به چین، اتحادی ژئوپلیتیک با چین را ترتیب داده و بینی غرب را به خاک بمالد، اما سران روسیه تصمیم گرفتند که با در نظر گرفتن منافع ملی خود، چین را از یک پیروزی اقتصادی بزرگ در زمینه انرژی محروم کنند.

در نهایت روسیه پاداش صبر خود را دریافت کرد و چین به دو دلیل به واردات گاز از خط لوله جدید روسیه با قیمت تعیینی روسیه روی خوش نشان داد: نخست، با وقوع جنگ منطقه‌ای ایران و انسداد تنگه هرمز توسط نیرو‌های مسلح ایران، تمامی پیش‌بینی‌ها مبنی بر افزایش عرضه و سقوط قیمت گاز به سرعت رنگ باخت و پوچی آن بر همگان روشن شد. دوم، عملیات موفق ایران درزمینه کنترل کامل بر روند کشتیرانی در تنگه هرمز، باعث شد که چین هشدار‌های آمریکا در زمینه قطع دسترسی چین به حامل‌های انرژی از طریق دریا را جدی بگیرد.

پیش‌تر ایران دهه‌ها جهان را با انسداد تنگه هرمز می‌ترساند، اما تقریباً هیچ‌کس این تهدید را جدی نمی‌گرفت. اگرچه رسانه‌ها از کنار این تهدید عبور نمی‌کردند و این تهدید در در رسانه‌ها منتشر می‌شد، اما هدف از انتشار این مسئله تمسخر به اصطلاح بلندپروازی و جاه‌طلبی‌های بی‌پشتوانه ایران بود، کارشناسان و سیاستمداران اطمینان می‌دادند که تهران هرگز چنین گامی برنخواهد داشت و این تنها تهدیدی از سرِ ناتوانی است، زیرا در صورت اقدام به چنین عملی، در ابتدا کشور خود را به مسیر بی‌بازگشت نابودی خواهد کشاند؛ اما همه جهان اکنون در حال رنج بردن از همان تهدیدی هستند که پیش‌تر آن را غیر واقعی توصیف کرده بودند، بنابراین چشم‌انداز اینکه آمریکا در اوج رویارویی شدید با پکن بتواند برگ قطع کامل عرضه دریایی حامل‌های انرژی به چین را بازی کند، در چشم مقام‌های چینی دیگر شوخی، طعنه و اغراق نیست. امروز تهدیدی که سال‌ها درباره آن صحبت شده بود، در چشم پکن معنا و عینیت یافته است.

در چنین شرایطی، درک این مطلب که داشتن عرضه پایدار گاز از خطوط لوله کشور بزرگ و مستقلی همچون روسیه بهتر از وابستگی صرف به عرضه دریایی حامل‌های انرژی است، احتیاج به تخصص خاصی نداشته و تنها با یک محاسبه ابتدایی قابل دستیابی است. از سوی دیگر، حتی در صورت آزادسازی فوری تنگه هرمز، بازار هیچگاه مانند سابق نخواهد شد. قیمت حامل‌های انرژی، کرایه و بیمه به سادگی به سطح پیش از اسفند سال گذشته نخواهد رسید.

در برابر خطر قطع کامل عرضه دریایی حامل‌های انرژی به چین، خطر افزایش وابستگی این کشور به روسیه ناچیز به نظر می‌رسد، علاوه بر اینکه این وابستگی دو طرفه خواهد بود؛ به علت تزلزل روابط میان روسیه و اروپا، مسکو نمی‌تواند روی بازار کشور‌های غربی حساب باز کرده و ناچار است که مشتری‌های جدیدی را برای خویش دست و پا کند. همین نیاز متقابل، دریچه جدید و بی سابقه‌ای را برای همکاری میان دو ابرقدرت جهان شرق پیش روی آنها گشوده است.

انتهای پیام/ 999