بدرقه ۱۳ شهید گمنام در کرج/ هیچ‌کس نامشان را ندانست اما همه برایشان آمدند
به گزارش خبرنگار دفاع‌پرس از البرز، امروز خیابان‌های کرج رنگ دیگری داشت؛ گویی شهر برای ساعاتی از هیاهوی روزمره فاصله گرفته بود تا به استقبال مردانی برود که سال‌ها پیش، در روزگار آتش و خون، از میان همین مردم برخاستند، دل به میدان سپردند و رفتند؛ مردانی که سال‌ها گذشت، نسل‌ها آمدند و رفتند اما نامی از آنان بر سنگ مزارها حک نشد و نشانی از خانه و خانواده‌شان به دست نیامد.
امروز هم‌زمان با سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، کرج میزبان پیکرهای مطهر ۱۳ شهید گمنام دوران دفاع مقدس بود؛ ۱۳ مسافر آسمانی که پس از سال‌ها دوری از وطن بر شانه‌های مردمی بازگشتند که شاید بسیاری از آنان سال‌ها پس از شهادت این مردان چشم به جهان گشوده بودند اما پیوندشان با آنان نه به‌واسطه شناخت و خویشاوندی بلکه از جنس باور، تاریخ و دِینی بود که یک ملت به فرزندان فداکار خود دارد.
صبح امروز، خیابان‌ها حال‌وهوای دیگری داشت. پرچم‌های برافراشته، تصاویر شهدا، دست‌های گره‌خورده به پرچم ایران و نگاه‌هایی که میان اندوه و افتخار در رفت‌وآمد بود، از مراسمی متفاوت خبر می‌داد. جمعیت آرام‌آرام در مسیر تشییع گرد هم آمده بود؛ خانواده‌هایی که کودکانشان را نیز همراه آورده بودند، جوانانی که با پرچم‌های کوچک در میان جمعیت حرکت می‌کردند، مادرانی که نگاهشان به تابوت‌ها دوخته شده بود و مردانی که با چهره‌هایی آکنده از تأثر، در کنار دیگر مردم قدم برمی‌داشتند.
در میان این جمعیت، هرکس به شکلی با شهدا سخن می‌گفت؛ یکی زیر لب ذکر می‌خواند، دیگری دست بر سینه گذاشته بود و بعضی‌ها با چشمانی اشک‌آلود، بی‌آنکه کلامی بر زبان بیاورند، مسیر حرکت پیکرها را دنبال می‌کردند. اینجا نیازی به شناختن نام‌ها نبود؛ همین که می‌دانستی این پیکرها متعلق به مردانی است که روزی برای دفاع از سرزمینشان از خانه بیرون رفتند و دیگر بازنگشتند، کافی بود تا بغضی بی‌اجازه راه گلویت را ببندد.
۱۳ تابوت بر دوش مردم حرکت می‌کرد؛ تابوت‌هایی که هرکدام جهانی از ناگفته‌ها را در خود جای داده بودند. پشت هرکدام، قصه‌ای ناتمام از جوانی، آرزو، خانواده و روزهایی وجود داشت که شاید مادری چشم‌انتظار بازگشت فرزندش مانده، پدری سال‌ها به امید خبری گوش سپرده یا همسری روزهای طولانی را با خاطره آخرین دیدار گذرانده باشد.
گمنامی، برای این مردان تنها به معنای نداشتن نام و نشان بر مزار نبود؛ سال‌ها دوری از خانه، بی‌خبری خانواده‌ها و بازنگشتن به آغوش کسانی بود که چشم‌انتظارشان مانده بودند. حالا پس از گذشت دهه‌ها، هرچند نشانی از بسیاری از آنان در دست نیست اما بازگشتشان به شهرهای ایران، فرصتی دوباره برای زنده شدن روایت مردانی است که تاریخ، فداکاری‌شان را به فراموشی نسپرده است.
در میان جمعیت، حضور نسل‌های مختلف بیش از هر چیز به چشم می‌آمد. کودکانی که شاید هنوز معنای جنگ، جبهه، اسارت و شهادت را به‌درستی نمی‌دانند، در کنار پدران و مادران خود قدم برمی‌داشتند. نوجوانانی که سال‌ها پس از پایان جنگ به دنیا آمده‌اند، امروز در کنار پیکر کسانی حرکت می‌کردند که هم‌سن‌وسال بسیاری از آنان، روزی تصمیم گرفتند از زندگی معمولی خود بگذرند و راهی جبهه شوند.
شاید برای همین بود که این مراسم تنها یک آیین تشییع نبود؛ دیداری میان نسل‌هایی بود که هیچ‌گاه یکدیگر را ندیده‌اند اما تاریخ و خاطره، میانشان پیوندی عمیق برقرار کرده است. مردانی که در روزگار خود برای آینده‌ای نامعلوم جنگیدند، امروز در میان نسلی تشییع می‌شدند که حاصل همان ایستادگی و فداکاری است. امروز اما تقارن این بازگشت با سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، حال‌وهوای دیگری به مراسم بخشیده بود.
اندوه شهادت بانویی که نامش با صبر، مظلومیت و استقامت گره خورده است، در کنار تشییع پیکر مردانی قرار گرفته بود که سال‌ها در غربت مانده و بی‌نام به وطن بازگشته‌اند. پرچم‌های عزاداری و نوای مرثیه در کنار نام شهدا، فضایی آمیخته از سوگ و دلدادگی پدید آورده بود؛ گویی شهر در یک روز، هم به سوگ بانوی آب و آیینه نشسته و هم به استقبال فرزندانی آمده بود که سال‌ها در خاک آرام گرفته بودند.
در چنین روزی، نام حضرت فاطمه زهرا(س) برای بسیاری از حاضران یادآور صبر مادرانی بود که سال‌ها با چشم‌انتظاری زندگی کردند؛ مادرانی که شاید هیچ‌گاه فرصت نیافتند پیکر فرزند خود را در آغوش بگیرند و بر مزارش اشک بریزند. مادرانی که خبر شهادت فرزندانشان را شنیدند، اما نشانی از پیکرشان نیافتند و سال‌های عمر را با امید بازگشت سپری کردند.
شاید در میان این ۱۳ شهید، مادری هنوز در گوشه‌ای از خاطراتش تصویری از جوانی فرزند خود داشته باشد؛ جوانی که روزی با لباس رزم از خانه بیرون رفت و دیگر خبری از او نرسید. شاید خواهری هنوز صدای برادرش را به خاطر داشته و شاید فرزندی سال‌ها با قصه پدری بزرگ شده باشد که هیچ‌گاه فرصت دیدنش را پیدا نکرده است. گمنامی، گاهی تنها ندانستن یک نام نیست؛ گاهی تمام زندگی خانواده‌ای در انتظار یک نشانه خلاصه می‌شود.
امروز مردم کرج آمده بودند تا این انتظار تاریخی را با حضور خود پاسخ داده و نشان دهند که فاصله سال‌ها و دهه‌ها نمی‌تواند پیوند یک ملت را با کسانی که برای دفاع از آن جان داده‌اند، از میان ببرد. شانه‌هایی که زیر تابوت‌ها قرار گرفت، تنها وزن پیکرهایی را حمل نمی‌کرد که از میدان‌های نبرد بازگشته بودند؛ سنگینی خاطره روزهایی را نیز بر دوش داشت که سرنوشت یک سرزمین در میدان‌های دفاع رقم می‌خورد.
در گوشه‌ای از مسیر، مادری دست فرزند خردسالش را گرفته بود و با قدم‌هایی آرام حرکت می‌کرد. کودک به تابوت‌ها نگاه می‌کرد و شاید هنوز نمی‌دانست چرا این همه آدم برای بدرقه چند پیکر گرد هم آمده‌اند. کمی آن‌طرف‌تر، جوانی پرچمی را در دست گرفته بود و با جمعیت همراهی می‌کرد. پیرمردی نیز در میان حاضران، آرام و بی‌صدا قدم برمی‌داشت؛ شاید خاطره روزهای جنگ برای او نه یک روایت تاریخی بلکه بخشی از زندگی‌اش بود.
این تفاوت سن و سال‌ها، در کنار هم تصویری معنادار ساخته بود؛ تصویری از ملتی که حافظه تاریخی‌اش را تنها در کتاب‌ها و تصاویر نگه نداشته و گاه برای ادای احترام به فرزندان خود، خیابان‌های شهر را به صحنه یک قرار دوباره تبدیل می‌کند. شاید هنوز نام و نشان بسیاری از این مردان برای مردم روشن نباشد اما گمنامی نتوانسته جایگاهشان را در حافظه جمعی این سرزمین محو کند.
آنان پیش از آنکه نامشان بر سنگی حک شود، در تاریخ این کشور ثبت شده‌اند. وقتی پیکرها از میان جمعیت عبور می‌کردند، چشم‌ها مسیر تابوت‌ها را دنبال می‌کرد و دست‌ها برای آخرین بدرقه بالا می‌رفت. صدای صلوات و مرثیه در هم می‌آمیخت و هرکس به زبان خودش با این مسافران سخن می‌گفت. برخی اشک می‌ریختند، برخی آرام زیر لب دعا می‌خواندند و برخی تنها نگاه می‌کردند؛ نگاهی که شاید هزاران حرف ناگفته در خود داشت.
جنگ سال‌هاست به پایان رسیده اما روایت آن هنوز در زندگی مردم جریان دارد؛ در نام خیابان‌ها، در قاب عکس‌های روی دیوار خانه‌ها، در خاطرات پدران و مادران و در تشییع پیکرهایی که پس از سال‌ها از دل خاک به آغوش وطن بازمی‌گردند. امروز نیز کرج با حضور مردمش نشان داد که گذر زمان، فاصله نسل‌ها و حتی ندانستن نام یک شهید، نمی‌تواند خاطره فداکاری او را از میان ببرد.
۱۳ شهید آمدند؛ بی‌آنکه نامشان را بدانیم، برایشان گریستیم، بر شانه‌هایمان گرفتیم و تا آخرین قدم بدرقه‌شان کردیم. آنان روزی بی‌هیچ چشم‌داشتی رفتند تا سرزمینشان بماند و امروز، پس از سال‌ها سکوت خاک، دوباره به میان مردم بازگشتند؛ مردمی که شاید هیچ‌کدام از آنان را از نزدیک ندیده بودند اما برای استقبال از فرزندان وطن، خود را به خیابان رسانده بودند؛ مردانی که وطن، پس از سال‌ها انتظار، دوباره آنان را در آغوش گرفت.
انتهای پیام/
