چالش بازدارندگی هسته‌ای روسیه؛ موشک‌های نو، بمب‌افکن‌های کهنه

تلاش روسیه برای حفظ و توسعه بازدارندگی هسته‌ای با چالش فرسودگی ناوگان بمب‌افکن‌های راهبردی و ضعف مؤلفه هوایی در سه‌گانه هسته‌ای این کشور روبه‌روست.
کد خبر: ۸۷۷۶۷۶
تاریخ انتشار: ۲۵ آبان ۱۴۰۵ - ۰۹:۰۰ - 16November 2026

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: روسیه با انجام پرتاب آزمایشی موشک بالستیک قاره‌پیمای دریایی «بولوا» از یک زیردریایی و همچنین طرح ادعا‌هایی درباره برد ۳۵ هزار کیلومتری موشک «سارمات» تلاش می‌کند توانمندی‌های هر سه مؤلفه سه‌گانه هسته‌ای خود را حفظ کرده و توسعه دهد. با این حال، برخلاف سارمات، موشک بولوا تاکنون عملکرد نسبتاً باثباتی در آزمایش‌های تسلیحاتی داشته است.

بمب اتم

در همین زمینه، «والری روماننکو» کارشناس هوانوردی اظهار داشت: روسیه در حال انباشت و توسعه توانمندی‌های خود است و تلاش می‌کند که هر سه مؤلفه سه‌گانه هسته‌ای خود را حفظ و تقویت کند. یکی از بزرگ‌ترین بخش‌های این مجموعه، مؤلفه زمینی است که شامل موشک‌های بالستیک قاره‌پیما با پرتابگر‌های ثابت و متحرک می‌شود. برای مثال، روسیه قصد دارد سامانه جدید موشکی «سارمات» را با برد اعلام‌شده ۳۵ هزار کیلومتر وارد خدمت کند.

این کارشناس مدعی شد که روسیه قصد دارد از این موشک‌ها در مسیر‌های زیرمداری استفاده کند تا بتواند در صورت لزوم، به‌جای مسیر قطب شمال که بخش عمده سامانه‌های پدافند موشکی آمریکا در آن جهت مستقر شده‌اند، از مسیر قطب جنوب به خاک آمریکا حمله کند.

روماننکو معتقد است که در صورت استقرار گسترده این موشک‌ها، روسیه از نظر تئوری قادر خواهد بود از مسیری به آمریکا حمله کند که واشنگتن برای مقابله با آن آمادگی پایینی دارد؛ وی همچنین احتمال موفقیت چنین حمله‌ای را بالا ارزیابی کرد.

این کارشناس در ادامه اظهار داشت: روسیه این موشک را به شکل رسمی وارد خدمت کرده است. نخستین پرتاب موفق موشک سارمات در سال ۲۰۲۲ انجام شد. در سال ۲۰۲۳، ولادیمیر پوتین اعلام کرد که این سامانه وارد خدمت شده و قرار است دو هنگ موشکی روسیه به آن مجهز شوند. با این حال، بسیاری از کارشناسان چنین ادعایی را باور نمی‌کنند، زیرا بخش عمده پرتاب‌های آزمایشی این موشک عملاً با شکست مواجه شده‌اند.

به گفته روماننکو، دومین مؤلفه سه‌گانه هسته‌ای روسیه، موشک‌های بالستیک مستقر بر زیردریایی‌ها هستند. روسیه برای این منظور موشک «بولوا» را توسعه داده است که عملکرد آن تاکنون نسبتاً باثبات بوده است.

وی تصریح کرد: روس‌ها هر سال از یکی از هفت زیردریایی مجهز به این موشک، یک پرتاب آزمایشی انجام می‌دهند. برطبق اطلاعات رسمی منتشر شده، تمامی پرتاب‌های انجام‌شده طی چهار تا پنج سال گذشته موفقیت‌آمیز بوده‌اند. البته نمی‌توان با قطعیت گفت که کلاهک‌ها به اهداف تعیین‌شده اصابت کرده‌اند، اما بر اساس گزارش‌های رسمی، این پرتاب‌ها برخلاف آزمایش‌های موشک سارمات موفق بوده‌اند.

روماننکو همچنین تأکید کرد که هوانوردی راهبردی روسیه، شامل بمب‌افکن‌های راهبردی «تو ۹۵» و «تو ۱۶۰» از هواپیما‌هایی تشکیل شده است که برخی از آنها ۴۰ تا ۵۰ سال قدمت دارند.

وی در همین زمینه خاطرنشان کرد: روسیه تلاش خواهد کرد که تولید انبوه بمب‌افکن تو ۱۶۰ را از سر بگیرد، اما تاکنون، طبق ادعای خود روس‌ها، تنها دو فروند از این بمب‌افکن را با نام «تو ۱۶۰ام۲» و با استفاده از ذخایر باقی‌مانده از دوران شوروی ساخته است. در مجموع، مؤلفه هوایی سه‌گانه هسته‌ای روسیه ضعیف‌ترین بخش آن محسوب می‌شود. در آمار‌های رسمی از وجود ۱۸ فروند بمب‌افکن از ناوگان هوایی روسیه صحبت می‌شود، اما این کشور در جریان جنگ علیه اوکراین تنها از هفت فروند بمب‌افکن بهره برده است. دست‌کم هفت فروند دیگر نیز در بخش تعمیر و نگهداری کارخانه سازنده در شهر کازان قرار دارند.

به گفته این کارشناس، بخش قابل‌توجهی از این بمب‌افکن‌ها به مدرن‌سازی نیاز دارند یا در حال طی کردن این فرایند هستند. نخستین فروند‌های تولیدشده تو ۱۶۰ اکنون حدود ۳۹ سال قدمت دارند و از نظر فناوری قدیمی محسوب می‌شوند. در مجموع، تنها هفت فروند از این بمب‌افکن‌ها نسخه‌های مدرن‌شده هستند و سایر هواپیما‌ها یا هنوز مدرن‌سازی نشده‌اند یا در حال انجام این فرایند هستند.

روماننکو افزود که روسیه یک هنگ بمب‌افکن تو ۱۶۰ و دو هنگ بمب‌افکن «تو ۹۵ام‌اس» در اختیار دارد. یکی از هنگ‌های تو ۹۵ام‌اس در پایگاه «انگلس» و دیگری در پایگاه «اوکراینکا» در شرق روسیه مستقر است.

وی اظهار داشت: کارشناسان غربی تعداد هواپیما‌های عملیاتی و دارای توان رزمی روسیه را حدود ۴۰ فروند برآورد می‌کنند. اگرچه در جریان عملیات «پائوتینا» که توسط اوکراین صورت گرفت، هفت فروند هواپیمای روسی منهدم شدند، اما همه آنها متعلق به یگان‌های عملیاتی و رزمی نبودند. بنابراین، روسیه در مجموع همچنان حدود ۴۰ فروند هواپیمای راهبردی را در اختیار دارد.

همان‌طور که پیش‌تر خبرگزاری «یونیان» گزارش داده بود، در اوایل آبان‌ماه، زیردریایی هسته‌ای راهبردی روسیه با نام «ژنرالیسیموس سووروف» از پروژه «بوری-آ» یک فروند موشک بالستیک قاره‌پیمای «بولوا» را پرتاب کرد.

این موشک در حالت زیرسطحی و از آب‌های دریای «اوخوتسک» شلیک شد. بر اساس گزارش طرف روسی، کلاهک‌های جنگی موشک در زمان پیش‌بینی‌شده به منطقه تعیین‌شده در میدان آزمایش اصابت کردند.

زیردریایی موشک‌بر «ژنرالیسیموس سووروف» در سال ۲۰۱۴ و در کارخانه کشتی‌سازی «سِوماش» وابسته به شرکت کشتی‌سازی متحد روسیه، به آب انداخته شد. این زیردریایی به نسل مدرن‌شده پروژه «بوری-آ» تعلق دارد. زیردریایی‌های این پروژه از پیشرفته‌ترین زیردریایی‌های هسته‌ای راهبردی روسیه به شمار می‌روند و به نسل چهارم زیردریایی‌های اتمی، یعنی جدیدترین نسل عملیاتی این نوع شناورها، تعلق دارند.

همچنین در اردیبهشت‌ماه، وزارت دفاع روسیه تصاویری از آزمایش‌های جدید سامانه موشکی «سارمات» منتشر کرد. بر اساس اعلام مقام‌های روسی، نخستین هنگ مجهز به این موشک‌ها در یگان موشکی «اوژورک» به مأموریت رزمی خواهد پرداخت.

به گفته فرمانده نیرو‌های موشکی راهبردی روسیه، سامانه «سارمات» در مقایسه با سامانه پیشین خود، یعنی «وویوودا» از برد بیشتر، ظرفیت حمل محموله بالاتر و توانمندی بیشتری برای عبور از سامانه‌های پدافند موشکی برخوردار است.

ولادیمیر پوتین نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که برد عملیاتی این موشک می‌تواند از ۳۵ هزار کیلومتر فراتر رود. وی همچنین مدعی شده بود که مجموع توان محموله جنگی قابل حمل توسط این موشک، بیش از چهار برابر توانمندی قوی‌ترین نمونه مشابه غربی است.

انتهای پیام/ 999

نظر شما
captcha
پربیننده ها
آخرین اخبار