اشتباه راهبردی اروپا در جنگ روسیه و اوکراین
گروه بینالملل دفاعپرس: بیش از چهار سال از آغاز جنگ در اوکراین میگذرد؛ درگیری سهمگینی که تا پیش از این، پیشرفت و فرجام آن عموماً با معیارهای کلاسیک میدان نبرد نظیر وسعت اراضی تصرفشده، حجم تسلیحات ارسالی، آمار تلفات انسانی و میزان تولید مهمات سنجیده میشد. با این حال، تداوم این بحران فرساینده نشان میدهد که این شاخصهای سنتی، تنها بخشی از واقعیت میدان را روایت میکنند و چالش عمیقتری را در پس پرده نگه میدارند. پرسش بنیادین این است که در این کارزار فرسایشی، کدام بازیگر قادر است مولفه زمان را به خدمت اهداف خود درآورد و موازنه قدرت را به سود خویش تغییر دهد.

برگزاری دور تازه مذاکرات با میانجیگری آمریکا در ابوظبی، اگرچه با توافق اصولی بر سر تبادل گسترده اسرا همراه بود، اما بار دیگر نشان داد که تحرکات دیپلماتیک لزوماً به معنای پیشرفت راهبردی یا توقف ماشین جنگ نیست. همزمان با تداوم حملات متقابل به زیرساختهای حیاتی و انرژی، این رویدادها بیش از پیش خطای محاسباتی غرب در ارزیابی اهداف مسکو را عیان کرد.
در همین راستا، اندیشکده «نشنال اینترست» طی تحلیلی به کالبدشکافی این معما پرداخته و این پرسش کلیدی را مطرح کرده است که چرا ولادیمیر پوتین با وجود متحمل شدن هزینههای فزاینده اقتصادی و سیاسی، همچنان تمایلی به عقبنشینی یا مذاکره جدی نشان نمیدهد. پاسخ این معادله در مفهوم «تسلط راهبردی بر زمان» نهفته است؛ راهبردی که کرملین بر اساس آن روی فرسایش تدریجی عزم حامیان غربی اوکراین حساب باز کرده است.
متن کامل این تحلیل بدین شرح است:
بیش از چهار سال است که جنگ در اوکراین از طریق معیارهای کلاسیک مانند سرزمینهای تصرف شده، سلاحهای تأمین شده، تلفات جانی و مهمات تولید شده ارزیابی شده است. این معیارها همچنان ضروری هستند، اما ممکن است معیار مهمتری که در حاشیه جنگ در حال وقوع است را نادیده بگیرد: کدام طرف میتواند زمان را به نفع خود تغییر دهد؟
دو روز مذاکره با میانجیگری آمریکا میان روسیه و اوکراین در ابوظبی، با توافقی درباره تبادل گسترده زندانیان به پایان رسید، اما هیچ پیشرفتی در جهت توقف جنگ یا حل اختلافات ارضی حاصل نشد. این مذاکرات که در بحبوحه حملات مداوم روسیه به زیرساختهای اوکراین و حملات اوکراین به تأسیسات انرژی روسیه در حال انجام است، یک نقص اساسی را در فرضیات غربی آشکار میکند: حرکت دیپلماتیک لزوماً پیشرفت راهبردی نیست. در حالی که واشنگتن برای حرکت سریع دیپلماتیک تلاش میکند، نتیجه جنگ در نهایت ممکن است به این بستگی داشته باشد که چه کسی زمان را کنترل میکند.
تحلیل اخیرا منتشرشده در فارن افرز، معمای اصلی جنگ روسیه و اوکراین را برجسته میکند: چرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، دلیل کمی برای مذاکره میبیند، حتی در حالی که روسیه با هزینههای فزایندهای روبهرو است و از سوی دیگر آمریکا تمایل خود را برای امتیاز دادن و مذاکره نشان میدهد؟ پاسخ ممکن است در محاسبه مسکو نهفته باشد: کرملین معتقد است که خود زمان میتواند به یک دارایی راهبردی تبدیل شود و به تدریج تعادل سیاسی را به نفع مسکو تغییر دهد.
این رویکرد میتواند با عنوان «تسلط راهبردی بر زمان» معرفی شود: رویکردی با معنای توانایی تحمیل هزینههای سیاسی و راهبردی بیشتر بر دشمن نسبت به خود. کرملین معتقد است که با چنین دیدگاهی میتوان دریافت که روسیه در این جنگ مدتهاست که بر اروپا پیروز شده است. در این دکترین، اگرچه استقامت نظامی مهم است، اما توانایی هر طرف برای حفظ تعهد سیاسی، تابآوری اقتصادی و دستیابی به اهداف راهبردی نیز اهمیت دارد.
روسیه در میدان نبرد به موفقیت قاطعی دست نیافته است؛ اوکراین همچنان به حمله نظامی و تحمیل هزینه بر زیرساختهای نظامی و انرژی روسیه ادامه میدهد و کشورهای اروپایی نیز مسئولیت بیشتری برای حمایت از کیف بر عهده گرفتهاند. با این حال، توانایی روسیه در حفظ فشار به این معنی است که عدم کسب پیروزی قاطع به هیچ وجه به معنای شکست راهبردی مسکو نیست.
مسکو از ثبات سیاسی بیشتری برای پیگیری اهداف خود در این جنگ برخوردار است، پوتین میتواند ملاحظات اقتصادی کوتاهمدت را تابع اهداف راهبردی کند، بدون آنکه همانند کشورهای دموکراتیک خود را ملزم به پاسخگویی به نهادهای مدنی یا سایر قوا بداند. این امر روسیه را در برابر تورم، فشارهای مالی، تلفات یا نارضایتی داخلی مصون نمیکند. با این حال، به کرملین آزادی عمل قابل توجهی میدهد تا در حالی که منتظر تغییر اولویتهای دشمنان خود است، هزینهها را تحمل کند.
در این سو اما، اوکراین با چالش متفاوتی روبهرو است: حفظ بسیج ملی، دفاع از زیرساختهای حیاتی و تأمین مالی یک جنگ طولانیمدت در حالی که به شدت به کمکهای خارجی وابسته است. اگرچه حامیان کییف منابع اقتصادی ترکیبی بسیار بیشتری نسبت به روسیه دارند، اما به علت فرایندهای پیچیده بروکراتیک، نمیتوانند همانند مسکو از سرعت عمل در تامین مالی جبهه نبرد برخوردار شوند.
جنگ روسیه و اوکراین تاکنون نشان داده است که یک ائتلاف میتواند ثروتمندتر باشد و همچنان تمایل کمتری به تحمل هزینههای رویارویی داشته باشد. انتخابات، فشارهای بودجه، بحرانهای بینالمللی و اختلافات راهبردی میتوانند به تدریج عزم یکی از طرفین نبرد را تضعیف کنند. دکترین مسکو لزوماً مبتنی بر شکست نظامی اوکراین نیست، بلکه در متقاعد کردن حامیان اروپایی کییف بر بیفایده بودن تداوم یک نبرد فرسایشی خلاصه شده است.
انتهای پیام/999
