طي مراسمي در مجتمع فرهنگي سيدالشهداء، برترينهاي دهمين دوره کتاب سال دفاع مقدس شناخته شدند
بر اين اساس بيانيه هيات داوران به همراه برگزيدگان به شرح ذيل است:
بيانيه گروه شعر:
دفاع مقدس ملت ايران، حماسهاي مستمر و در جريان است، نه حکايتي به پايان رسيده؛ روايتي است که از هر زبان ميشنويم تا مکرر است و هر چه ميگذرد ابعاد بيشتري از حقانيت آن آشکار ميگردد. دفاع مقدس سمفوني پرعظمتي بود که ديروز از گلوي پاک رزمندگان عاشورايي ما برخاست و امروز از حنجره مظلومان لبنان و فلسطين شنيده ميشود و فردا و فرداها از زبان ديگر مظلومان و حقطلبان سروده خواهد شد.
هيات داوران در بخش شعر، به مقام بلند و آسماني شهيدان و جانبازان و ايثارگران دفاع مقدس درود ميفرستد و نکاتي را در زمينه شيوه داوري و معيارهاي مورد نظر قابل يادآوري ميداند که ذيلاً به برخي از آنها اشاره ميرود:
"الف: سال 1384 را به گواهي کميت و کيفيت آثار رسيده و حضور نسلها و جريانهاي مختلف شعري ميتوان سالي پربار در عرصه ادبيات دفاع مقدس دانست، حضور جدي شاعران جوان در کنار استادان و پيشکسوتان، بشارت دهنده تداوم ادبيات سنگرها در ادبيات امروز ماست و اين اميد را همچنان زنده ميدارد که در آينده شاهد آفريدن آثاري هر چه ارجمندتر باشيم."
"ب: بايد اعتراف کرد که قوت و کيفيت آثار رسيده به اين دوره از جشنواره، کار داوري در مورد آنها را با دشواري روبهرو ميسازد، لذا به منظور مراعات دقت لازم، آثار به دو بخش دفترهاي انفرادي و بخش مجموعههاي گروهي تقسيم و کار داوري در مورد هر بخش، به هيات داوراني مستقل واگذار شد. همچنين با توجه به اينکه داوري در مورد اشعار سروده شده در قالبهاي سنتي و نو احياناً معيارها و ضوابط متفاوتي را طلب ميکرد و همه آثار ياد شده را با متر و معيارهاي يکنواختي نميتوان سنجيد، لذا داوري در مورد اين دو بخش نيز به صورت جداگانه انجام شد و پس از طي مراحل لازم، آثار برتر در هر زمينه مشخص شدند.
"ج: معرفي نشدن آثار رتبه اول در برخي زمينهها، تنها به مفهوم دقت نظر داوران است و نبايد آن را نشانه وجود ضعف و رکود در عرصههاي ياد شده دانست. هيات داوران بر آن است که نقد دقيق و سختگيرانه البته در کنار سياستهاي تشويقي منطقي، راهي است که ميتواند آينده بهتر و درخشانتري را فرا روي شعر و ادبيات دفاع مقدس قرار بدهد."
"د: هيات داوران، با توجه به معيارهاي مختلف کيفي و هنري و توجه به نوآوريها و پرهيز از کليشههاي رايج و استحکام زباني آثار، در کنار تاثيرگذاري آنها، کتابهاي ذيل را از ميان آثاري که به مرحله نهايي راه يافته بودند، به عنوان کتابهاي برگزيده معرفي ميکند."
الف) بخش دفترهاي انفرادي
1-دفترهاي شعر در قالبهاي سنتي
هيات داوران در اين بخش، کتابهاي "سمفوني سيمهاي خاردار" سروده آقاي غلامرضا کافي و "تانکها در سايه" سروده آقاي رضا علي اکبري را در کنار يکديگر، واجد احراز رتبه دوم معرفي ميکند، سختگيري ياد شده و توقعات خامي که از اشعار سنتي وجود دارد، موجب شد که هيچ اثري در اين عرصه براي کسب رتبه اول شناخته نشود.
2- دفترهاي شعر با قالب نو يا عمدتاً نو
هيات داوران در اين بخش، ضمن ارج نهادن به شش اثر رسيده از آقاي رضا کاظمي، کتاب "يک سبد خاطره، يک سينه حرف" از ايشان را به عنوان رتبه اول و کتابهاي "چراغاني بيدليل" سروده آقاي حميدرضا شکارسري و کتاب " حماسه، همين پلاک و خاطره" از آقاي رجب افشنگ را در کنار هم واجد احراز رتبه دوم و کتاب "از نامها خبري نيست" سروده خانم مريم سقلاطوني را به عنوان رتبه سوم اعلام ميکند.
ب) مجموعه جمعي شعر:
هيات داوران در اين قسمت، ضمن ارج نهادن به اشعار ارزشمندي که از شاعران مختلف، به ويژه شاعران شهرستاني و جوان، در مجموعههاي جمعي رسيده و منتشر شده است، کتاب "روايت چهاردهم" گردآوري شده به کوشش آقاي عليرضا قزوه را حائز رتبه دوم اعلام ميکند و کتاب "عطش به نيت دريا" مجموعه شعر دفاع مقدس استان سمنان گردآوري شده به کوشش آقاي حسن يعقوب و کتاب "غزلهاي باغ ارغوان" گردآوري شده به کوشش آقاي شيرين علي گلمرادي را شايسته تقدير معرفي ميکند.
-----------------------------
بيانيه کميته خاطره:
هيات داوران کميته خاطره نظر اجمالي خويش را از بررسي 110 عنوان کتاب خاطره که در سال 1384 منتشر شده، بدين شرح اعلام ميکند:
"110 عنوان کتاب منتشره پيرامون يک گونهي ادبي و يک موضوع در طول يک سال که حجمي در حدود 35 هزار صفحه را به خود اختصاص داده، رخدادي است مبارک و در عين حال تامل برانگيز. 35 هزار صفحه حديث دفاع مقدس، سرريز اسرار در سينه مانده است و تشنگان فرهنگ زلال جهاد عاشورايي و حقجويان تاريخ آتي، سخت بدان محتاج. اين رويداد عظيم زندگي هشداري است بر متوليان فرهنگي و محققان و نويسندگان تا بار سنگين سينهها را پيش از آن که رخ خاک بر چهره کشند، بر صفحات ماندگار بگسترند."
"هيات داوران کميته خاطره در بخش خاطرات خودنوشت پس از بررسي آثار، هيچ اثري را حائز رتبهي نخست ندانست، اما کتاب "چزابه" نوشته سردار فتحالله جعفري را به دليل روايت نبرد از جانب يکي از فرماندهان عاليرتبه و به تبع پرداختن به بخشي از ناگفتههاي دفاع مقدس، از جمله چگونگي راهاندازي و تاسيس يگان زرهي سپاه و همچنين برخورداري از ضريب استناد قابل توجه به عنوان رتبه دوم انتخاب کرد."
"کتاب "بيسيم عمليات کرکوک" نوشته يحيي نيازي نيز به دليل پرداختن به موضوع عمليات برون مرزي رزمندگان و وجود فراز و نشيبهاي قابل قبول و نيز نثر روان، به عنوان کتاب رتبه سوم انتخاب کرد."
"کتاب "هزار روز سبز" يادداشتهاي روزانه شهيد محمدحسين رضايي از اصفهان به دليل نگارش لحظه به لحظه زندگي يک رزمنده در جبهه و تداوم کار نويسندگي ظرف هزار روز و نيز استناد فوقالعاده مطالب، از سوي داوران قابل تقدير شناخته شد."
"کتاب "حديث وصل و هجران" نوشته موسي قمرزاده به دليل انعکاس شکلگيري شخصيت يک نوجوان دزفولي و نيز توصيف صحنهها و شخصيتهاي محوري در خاطرات و همچنين فراز و نشيب قابل قبول، از سوي داوران قابل تقدير شناخته شد."
"در بخش خاطرات شفاهي هيات داوران هيچ اثري را شايسته رتبه اول ندانست؛ اما کتاب "لشکر خوبان" خاطرات مهديقلي رضايي به کوشش معصومه سپهري به دليل انعکاس جز به جز حضور يک رزمنده آذربايجاني، ارزش محتوايي خاطرات و از جمله ترسيم لحظههاي زيبا از شهيد مهدي باکري، نثر روان و استناد قابل قبول از سوي داوران به عنوان رتبه دوم خاطرات شفاهي برگزيده شد."
"کتاب "نسيم تقدير" خاطرات محمدجواد سالاريان به کوشش سعيد عاکف به دليل پرداختن به سوژه جذاب و نيز تدوين و استناد مناسب از سوي داوران به عنوان رتبه سوم خاطرات شفاهي برگزيده شد."
"کتاب "سه روز محاصره" خاطرات محمد هادي به کوشش رضا اشتري به دليل پرداختن به سوژه جذاب محاصره و نيز انعکاس لحظههاي طنزآميز و تالمآور و همچنين استفاده مناسب از آرايههاي ادبي، از سوي داوران در بخش خاطرات شفاهي قابل تقدير شناخته شد."
"کتاب "نبرد در درالوک" خاطرات سردار جعفر جهروتيزاده به کوشش محمود جوانبخت به دليل پرداختن به موضوع جذاب عمليات و انهدام پايگاههاي دشمن در آن سوي مرزها، فراز و نشيب مناسب خاطرات در بخش خاطرات شفاهي قابل تقدير شناخته شد."
--------------------------------------
بيانيه کميته داستان و رمان
دهمين دوره انتخاب کتاب سال ادبيات داستاني دفاع مقدس در حالي شروع شد که بيش از 41 عنوان کتاب داستان، جهت داوري شناسايي و جمعآوري نشده بود. بدون ترديد، اين تعداد عنوان کتاب، براي امر مهمي همچون دفاع مقدس قليل و اندک است.
کارشناساني که داوري دهمين دوره انتخاب کتاب سال دفاع مقدس را برعهده داشتند، عبارت بودند از حميدرضا شاهآبادي، کامران پارسي نژاد، قاسمعلي فراست و شهرام شفيعي. داوري با مطالعه همه کتابها که در اختياران داوران گذاشته شده بود، شروع شد. در وهله نخست از ميان 41 عنوان کتاب، اين عناوين حائز اهميت شناخته شدند:
"مجموعه قصه 84"، "زماني براي آشفتن"، "عصر جمعهها"، "شب نشيني با گرگها"، "عشق و نفرت"، "گرگها ميآيند"، "تعطيلات هويزه"، "ستارههاي سربي"، "وقتي جنگ تمام شود"، "بوي باران"، "شطرنج با ماشين قيامت"، "آهسته وحشي ميشويم"، "طعم خدا"، "نام همه کشتهگان يحيي است"، "وقتي باران بيايد"، "فرود در آتش"، "سيلوانا"، "سندس" و "داستان ناتمام".
در مرحله سوم هم از ميان 19 کتاب فوق، پنج کتاب به مرحله نهايي راه يافت که عبارت بودند از: "مجموعه قصه 84" (به خاطر قصه گوساله سرگردان)، "عصر جمعهها"، "شطرنج با ماشين قيامت"، "وقتي جنگ تمام شود" و "عشق و نفرت".
داوران جهت رسيدن به اجماع مورد توافق، ناگزير بحث را در دو جلسه ادامه دادند، در نتيجه هيچ کتابي حائز رتبه اول، دوم و سوم شناخته نشد، تنها کتاب "شطرنج با ماشين قيامت"، نوشته آقاي حبيب احمدزاده به لحاظ خلق شخصيتهاي تاثيرگذار، فضاهاي جديد و مضامين تازه قابل تقدير شناخته شد.
در زمينه تک داستان کوتاه "داستان گوساله سرگردان" نوشته آقاي مجيد قيصري به لحاظ استحکام در ساختار به عنوان تقديري نايل گرديد و نيز مجموعه داستان "وقتي جنگ تمام شود" نوشته آقاي ساسان ناطق به عنوان نويسندهاي شهرستاني و نيز نخستين اثر چاپي وي، قابل تقدير معرفي شد.
اگر چه کتابهاي موجود از نظر کيفي نسبت به سال پيش بهتر و بالاتر بودند، ولي هيچ تضميني وجود ندارد که در سال آينده نيز چنين وضعيتي وجود داشته باشد، چرا که ادبيات داستاني دفاع مقدس، متاسفانه بدون حامي و پشتيبان نَفَسهاي خود را ميکشد، اما از سوي ديگر انبوهي از زندگينامههاي داستاني متوسط با حمايتهاي چشمگير روانه بازار نشر ميشود که براي سامان بخشي آن بايد چارهاي اساسي انديشه شود.
-------------------------------------------------
بيانيه گروه زندگينامه داستاني:
طي چهار جلسه اعضا گروه آقايان فيروز زنوزيجلاي، حسين فتاحي، محمدرضا بايرامي و خسرو باباخاني به اتفاق اينجانب "نصرتالله محمودزاده" در جلسات داوري حضور يافته و طي دو جلسه اول و دوم کليه کتابها مورد نقد و بررسي قرار گرفت.
از جلسه سوم آقاي حسين فتاحي به دليل حضور کتاب ايشان در مرحله نهايي از دور داوريها خارج شد و ساير داوران شش کتاب "بلوطهاي دور دست"، "مردي براي هميشه"، "رضاي زهرا"، "نشان پنجم"، "داستان مريم" و "تپههاي بيمهتاب" را مورد بررسي قرار دادند و سپس کتاب "بلندايي بالاتر از هر بلندي" و "مرغابيهاي درياچه ماهي" که با تاخير تحويل گروه داده شده بود، در همين جلسه مورد ارزيابي قرار گرفت.
در چهارمين جلسه، از بين کتابهاي مطرح شده سه کتاب براي تقدير از مولفان آنها انتخاب شد ("نشان پنجم" نوشته حسين فتاحي، "بلندايي بلندتر از هر بلندي" نوشته فرزام شيرزادي و "رضاي زهرا" نوشته ابراهيم زاهديمطلق)، اما هيچ کتابي به عنوان رتبه اول، دوم و سوم شناخته نشد.
اگرچه در اين بخش کتاب "مرغابيهاي درياچه ماهي" از امتياز خوبي برخوردار بود، ولي به دليل عدم رعايت حفظ ارزشها و اعتقادات ديني توسط نويسنده در قسمتي از کتاب، اثر از رده مسابقه خارج شد.
با عنايت به اينکه کميته زندگينامه داستاني براي اولينبار فعاليت خود را شروع کرده است، طي جلساتي ويژگي زندگي نامه داستاني و نيز نقد و بررسي کتابها مورد ارزيابي قرار گرفت که کليه مباحث جهت تدوين ضبط شده است. در مجموع گروه داوري، کتابهاي مورد بررسي را ضعيف ارزيابي کرده و دلايل اصلي آن را به شرح زير اعلام ميکند:
الف) اکثر کتابها متعلق به يک ناشر (بنياد شهيد) بوده و ناشر نسبت به تحقيق روي زندگي شهيد حساسيت کافي نشان نداده است.
ب) وجه غالب زندگي مربوط به دوران غير جنگ شهدا بوده و بيشتر به حوادث تکراري و بديهيات زندگي پرداخته است.
ج) عدم رعايت ساختار داستاني در اغلب کتابها به وضوح مشاهده ميشود.
د) عدم حضور نويسندههاي با تجربه و شناخته شده در اين حوزه مشهود است.
و) تاثير بيش از حد خانواده شهيد در نويسنده منجر شده که اکثر نويسندهها غلو کنند.
------------------------------------
گروه جُنگ و زندگينامه
از مجموع 69 اثر راه يافته به دهمين دوره جشنواره کتاب سال دفاع مقدس در رشته "جُنگ و زندگينامه" داوران طي سه جلسه بررسي و تبادل نظر، 20 اثر را براي راهيابي به مرحله نهايي مناسب تشخيص دادند که در کنترل بعدي معلوم شد، دو اثر به نامهاي "آخرين پرواز" و "سرداران آتش" چاپ سال 1385 بوده و بايد از داوري کنار گذاشته شود. آثار راه يافته به مرحله نهايي اگر چه نسبت به دوره قبل از رشد کيفي نسبي برخوردار بودند و شيريني قلم بعضي و ملاحت تدوين برخي ديگر محسوستر بود، اما همچنان به دلايل زير آثار از جايزه کتاب سال فاصله داشتند:
عدم توالي زماني در زندگينامهها و پرداختن به مقاطع خاصي از زندگي افراد.
عدم مستندسازي تصويري و کتابشناختي و ضعف منابع تحقيقي و ثبت دقيق تاريخ حوادث.
کليگويي و نپرداختن به جزئيات و ريزهکاريهاي شغلي، تحصيلي و اخلاقي.
اتکاي بيش از حد به خاطرات معدودي از اطرافيان تا حد نزديک شدن آثار به کتاب خاطره.
سهلانگاري در پرداختن نثر و استفاده از آرايههاي کلامي و تجديد موضوع.
شباهت کلي کارها به جُنگ يا کشکول و ناقص بودن عناصر لازم در مجموعهسازيها.
بيدقتي در انتخاب حروف، صفحهآرايي، فصلبندي، تيترگذاري و فهرستنويسي، صحافي و طراحي جلد و در يک کلمه کتابسازي جذاب.
به هر حال در جلسه چهارم، پس از بحث و استدلال داوران هيچ کتابي شايسته رتبه اول و دوم شناخته نشد تا مبادا الگو شدن آن به گسترش کارهاي در حد معمول منجر شود. با اين همه براي قدرداني از زحمات قلم زنان اين عرصه، دو کتاب زير مشترکا حائز رتبه سوم شناخته شدند، اگر چه هر کدام از آنها نيز، تا يک زندگينامه الگو، فاصله دارند. اين کتابها عبارتند از:
کتاب "ذبيح محراب"/ زندگينامه روحاني شهيد ملا محمد ذبيحي امام جمعه شهيد کردستان/ نوشته سيد اسماعيل حسيني/ اين اثر به دليل اطلاعات نسبتا تازه از زندگي و تحصيلات روحانيت اهل سنت، توالي تقريبي حوادث، فصلبندي، تحقيق نسبي و مستندسازي تاريخي و دقت در کتابسازي قابل قبول است.
کتاب "قاموس عشق"/ زندگينامه کوتاه 48 معلم و فرهنگي شهيد کردستان/ نوشته سيده فضيلت روحاني و نريمان عبدي/ اين اثر به دليل کتاب سازي مناسب، تجديد موضوع و يکپارچگي محتوا، تحقيق ميداني در استان، استفاده غيرمقستيم از خاطرات اطرافيان شهدا و نگاه نسبي به جزئينگري و پرداخت نثر کتاب مورد تقدير قرار ميگيرد.
اميد که با آموزش علاقهمندان به زندگينامهنويسي به صورت حضوري يا مکاتبهاي و تشويق آنها به مطالعه نمونههاي موفق اين شاخه و آشنايي با سرآمدان داخلي و خارجي آن، مقدمات زندگينامهنويسي علمي و ادبي و تاثيرگذار فراهم آيد.
-----------------------------------
بيانيه کميته تحقيق و پژوهش ادبي:
در سال 1385 دبيرخانه دهمين دوره انتخاب بهترين کتاب سال دفاع مقدس براي نخستين بار آثار ارسالي براي داوري را توسعه داد و به دليل ضرورت تنوع آثار ارسالي، کميتهها و گروههاي داوري متعددي را تعريف کرد. براي رعايت عدالت بيشتر و هم براي تشويق نويسندگان و خالقان؛ آثارِ پژوهشهاي ادبي در ساحت دفاع مقدس را مستقلا در ميزان داوري قرار داد.
تعداد آثار ارسالي در اين زمينه 46 مجلد بود. در نخستين نشست کميته داوري از تعداد 46 مجلد براي داوري 30 جلد مورد تاييد قرار گرفت و - حدود 50 درصد آثار در اولين جلسه با توجه به محورهاي تعريف شده و جدول (ملاکها و معيارها) واجد بررسي تشخيص داده شد.
- براي 30 اثري که در اختيار کميته داوران قرار گرفت در همان جلسه نخست، اصول، ملاکها و معيارها در دو ساحت صورت و محتوي، مشخص شد. بارم هر معيار با نمره (عدد) تعيين شده و جمع کل امتيازها به 100 رسيد و از آثار واجد شرايط به تعداد داوران نسخهاي مستقل تهيه و در اختيارشان قرار گرفت.
به داوران فرصت دو هفتهاي داده شد تا نظر مکتوب خود را تکميل و به کميته داوري ارسال دارند. پس از دريافت همه نظرها، جلسهاي جهت هماهنگي جمعبندي و دفاع و استدلال براي امتيازهاي تخصيصي تشکيل شد و در نهايت به جمعبندي زير دست يافتيم:
رتبه اول: کتاب "کتابشناسي دفاع مقدس" به کوشش خانم مرضيه برومند
رتبه دوم: کتاب "جنگي داشتيم، داستاني داشتيم" نوشته کامران پارسينژاد
رتبه سوم: به طور مشترک به کتابهاي "به رنگ هنوز" نوشته حبيبالله بخشوده و "جلوههاي حماسه در استان سمنان" تدوين عليرضا شاهحسيني و حسينعلي احساني اختصاص يافت.
در اين بخش کتابهاي "استراتژي دفاع مقدس از منظر امام خميني(ره) نوشته محمدسهرابي، "نيايش گل سرخ" نوشته مهدي کاموس، "يادنگاران" نوشته معزز پرنيان و "نسل باروت" نوشته ابراهيم زاهديمطلق به عنوان تقديري شناخته شدند.
----------------------------------------------
گروه تحقيق و پژوهش نظامي
جلسه پاياني گروه تحقيق و پژوهش دهمين دوره انتخاب بهترين کتاب سال دفاع مقدس در محل دبيرخانه و با حضور آقايان مسعود بختياري، مجيد مختاري، سيد قاسم زماني، غلامعلي فروغي و علي شجاعيصائين برگزار شد. بر اساس ميانگين نمراتِ داوران گروه، هشت کتاب راه يافته به مرحله نهايي داوري، حائز رتبههاي ذيل شدند:
"روند پايان جنگ" نوشته محمد دروديان 80 امتياز - "کرمانشاه در جنگ" کاري از مرکز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه 54 امتياز - "تقويم تاريخ دفاع مقدس جلد 2" به کوشش فرهاد بهروزي 51 امتياز - "دشت آزادگان در هشت سال دفاع مقدس" نوشته حميد طرفي 9/49 امتياز - "هويزه در هشت سال دفاع مقدس" نوشته حميد طرفي 49 امتياز - "تقويم تاريخ دفاع مقدس جلد 1" کاري از مرکز پژوهشهاي دفاع مقدس 45 امتياز - "شمشير پيروزي" نوشته سرگرد زرهي سورنا کياني 43 امتياز - "نصر بزرگ" نوشته سرتيپ فرضالله شاهينراد 36 امتياز.
داوران گروه بر اساس ميانگين نمرات و با توجه به معيارهاي داوري و انتخاب اثر برتر کتاب "روند پايان جنگ" تاليف آقاي محمد دروديان را به دليل پرداختن به مسالهاي مهم و تلاش در خور علمي و نقادانه در تحقيق، حائز رتبه دوم شناختند. داوران گروه اثري را به عنوان اثر اول معرفي نکردند.
همچنين گروه داوري آقاي حميد طرفي را به خاطر اهتمام صميمانه در ترسيم مقاومت مردمي و تاريخ محلي دفاع مقدس شايسته تقدير ميداند.
-----------------------------------
بيانيه گروه هنر
انتخاب برترينهاي نشر در عرصه دفاع مقدس از چند سو قابل تامل و در خور تحسين است، زيرا جدا از پديدآوردن زمينههاي رشد و تعالي در پديدآورندگان و ناشران، محکي است براي تشخيص بايستهترها و الگوهاي ممکن.
هيات انتخاب آثار رسيده در گروه هنر کتاب دفاع مقدس ضمن قدرداني از تمام تلاشگران اين عرصه، ذکر چند نکته را ضروري ميداند:
بيم آن ميرود که شماري از حمايتگران عرصه دفاع مقدس درگير و دار فعاليتهاي روزمره و جاري پاسداشت ارزشهاي نهفته در اين برهه از تاريخ را دور از مدنظر قرار داده و کمرنگ تر از گذشته به حفظ و نشر آن بپردازند. شمار اندک توليدات مکتوب در بخشهاي مختلف هنر ما را موظف ميکند تا خواستار عنايت بيشتر متوليان در امر سرمايهگذاري و برنامهريزي مناسب در اين زمينه باشيم.
انتخاب نمونههاي برجسته و الگو، زماني ميسر است که تعداد آثار در بخشهاي مختلف هنري وجود داشته باشد و سنجش آثار، جدا از معيارهاي کيفي و اصولي، قياسي هم باشد. متاسفانه بسياري از بخشها به لحاظ توليد شمار اندکي داشتهاند و در نهايت قياس و انتخاب بسيار نسبي و بر اساس موجوديتها بوده است.
توجه به اشکال و انجام عرضه کتابهاي دفاع مقدس ميتواند در تحقق اهداف نشر و حفظ آثار دفاع مقدس بسيار موثر باشد. توصيه ميشود، بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع مقدس حمايت خاصي از مولفان و ناشران در خصوص عرصه هاي مختلف کتاب دفاع مقدس به عمل آورد.
انتخاب الگو حقيقتا امري بسيار مشکل است. در ميان آثار رسيده به جز يک اثر که آن هم با استانداردهاي رايج فاصله دارد، مابقي در سطح پائينتر قرار داشتند؛ اما به دليل تلاش در اين زمينه شايسته تقدير و قدرداني قرار گرفتند.
بخش نمايشنامهنويسي در قياس با ساير بخشهاي هنري از کميت بهتري برخوردار بود. اما در ارزيابي کيفي اين بخش نيز از حد متوسط نمايشنامهنويسي فراتر نرفته است.
در خاتمه اميد است متوليان امر در دستيابي به راهکارهايي جهت ارتقاء کمي و کيفي آثار مکتوب هنري اعتناء و اهتمام بيشتري عنايت دارند.
----------------------------
بيانيه کميته کودک و نوجوان
ادبيات دفاع مقدس در سالهاي اخير با فراز و فرودهاي زيادي همراه بوده است که اين فراز و فرودها در بخش ادبيات کودک و نوجوان، به نحو بارزتر و آشکارتري نمود داشته است.
گاه کمّيت و گاه کيفيّت از نقاط قوّت و ضعف اين نوع از ادبيات بوده. در نشست اول گروه داوران، هفده کتاب از ميان 32 عنوان کتابي که در سال 1384 براي گروههاي سني خردسال، کودک و نوجوان منتشر شده بود، از دور داوري کنار گذاشته شدند. اين کتابها از نظر کيفيّت ادبي و هنري در سطحي بسيار نازل قرار داشتند و قابل بررسي در دور دوم نبودند.
در نشست دوم پنج کتاب ديگر نيز از دور داوريها خارج شد و فقط 10 کتاب توانستند به مرحله نهايي راه يابند. اين 10 کتاب عبارت بودند از: "خورشيد زخمي" نوشته ليلا برزگر (داستان کوتاه کودکان)، "باران در بهشت" نوشته هادي خورشاهيان (داستان کوتاه کودکان)، "شکارچي پرندگان" نوشته حميد اکبرپور (رُمان براي نوجوانان)، "کلاغ آبي" نوشته داود غفارزادگان (داستان کوتاه براي کودکان و نوجوانان)، "کاش کسي قصهاش را ميگفت" نوشته شکوه قاسمنيا (رُمان براي نوجوانان)، "پاييز در قطار" نوشته محمدکاظم مزيناني (رُمان براي نوجوانان)، "ماهيها در آب زندهاند" نوشته محمود جوانبخت (داستان کوتاه براي کودکان)، "مهمان بابا" سروده مهري ماهوتي (مجموعه شعر براي خردسالان)، " سرود لاله و سرو" سروده مصطفي خليليفر (مجموعه شعر براي نوجوانان)، "جبهه در يک آلبوم" سروده عباسعلي سپاهييونسي (مجموعه شعر براي کودکان و نوجوانان)
اين 10 کتاب نيز هر کدام ضعفهايي داشتند که داوران را در انتخاب کتاب برتر دچار مشکل ميساخت.
يکي از مهمترين ضعفهايي که اين کتابها داشتند، اين بود که نويسندگان، مخاطبان خودشان را به درستي انتخاب نکرده بودند. مثلاً بعضي از اين کتابها موضوعي کودکانه داشتند، ولي با زبان و بياني نوجوانانه نوشته شده بودند و يا بعضي از کتابها موضوعي نوجوانانه داشتند، ولي با زباني کودکانه نوشته شده بودند و با قطع و ظاهر کودکانهاي چاپ شده بودند. در بعضي از رُمانها به نظر ميرسيد که نويسندگان با انتخاب سبک نگارش داستان از سبکهاي پيچيدهاي سود جستهاند که کتابشان را به ادبيات بزرگسالان نزديک ساخته و به همان ميزان از ادبيات نوجوانان دور کرده است.
کمترين تأثير سو اينگونه کتابها، دور کردن مخاطبان از کتاب است. چرا که مطالعه چنين کتابهايي از حوصله نوجوانان خارج است. چرا که سبکهاي پيچيده اين رُمانها باعث ميشود که کتاب براي نوجوانان جذابيت و کشش نداشته باشد.
کيفيت ظاهر، طرح روي جلد، صفحهآرايي، تصويرگري و قطع نامناسب کتابها نيز از ديگر ضعفهاي کتابهاي اين دوره از ادبيات دفاع مقدس بود. بيشتر کتابها از اين نظر در سطح نازلي قرار داشتند.
در بخش کودکان (اعم از شعر و داستان) نويسندگان و شاعران در اغلب موارد، مسايلي از دفاع مقدس را بيان کردهاند که ارتباط چنداني با دنياي کودکان نداشته و گاه جنبه شعاري آثار بيش از اندازه خود را نشان ميدهد و اين ضعفي است که باعث ميشود کتابها تأثير لازم را بر روي مخاطب نداشته باشند و باورپذيري در اين داستانها و شعرها به شدت پايين باشد.
از ميان 10 کتابي که ذکر شد، اين کتابها به عنوان کتابهاي برگزيده معرفي شدند:
الف: بخش داستان کودک:
در اين بخش هيچ کتابي به عنوان رتبه اول و دوم انتخاب نشد.
کتاب "باران در بهشت" نوشته آقاي هادي خورشاهيان به عنوان رتبه سوم در اين بخش معرفي شد. همچنين کتاب "خورشيد زخمي" نوشته ليلا برزگر، شايسته تقدير شناخته شد.
ب: بخش داستان و رُمان نوجوانان:
در اين بخش هيچ کتابي به عنوان رتبه اول معرفي نشد.
رُمان "شکارچي پروندگان" نوشته حميد اکبرپور شايسته دريافت جايزه رتبه دوم شناخته شد.
همچنين کتاب "کلاغ آبي" نوشته داود غفارزادگان شايسته دريافت جايزه رتبه سوم معرفي شد.
ج: بخش شعر:
در اين بخش هيچ کتابي به عنوان رتبه اول، دوم و سوم انتخاب نشد.
کتاب "مهمان بابا"، سروده مهري و کتاب "جبهه در يک آلبوم" سروده عباسعلي سپاهييونسي شايسته تقدير شناخته شدند.
------------------------------------
کميته امور "طراحي و گرافيک"
کميته "امور طراحي و گرافيک" کتاب سال دفاع مقدس با داوري سيد حميد شريفيآلهاشم، علي وزيريان و عليرضا قادري و بررسي آثار چاپ شده در سالهاي 1383 و 1384به شرح ذيل اعلام شد.
پژمان رحيميزاده به عنوان بهترين طراح جلد سال 1383 و 1384 به خاطر مجموعه آثار وي به ويژه کتابهاي "فصل عشق" و "تو ميگي من اونو کشتم".
بهنام زنگي به خاطر طراحي جلد کتاب "وقتي پروانهها آمدند" به عنوان بهترين طراح سال 1384 معرفي شد.
تقدير از سيد شهابالدين طباطبايي براي طراحي جلد "داستان ناتمام".
از شجاع رضاانوري براي طراحي جلد کتاب "راهي به سوي اقيانوس" نيز تقدير ميشود.
----------------------------------
ناشر برگزيده دفاع مقدس:
جلسه نهايي انتخاب ناشر نمونه دفاع مقدس ويژه سالهاي 1383-1384 با حضور محمدقاسم فروغي، حميد حسام، علي رستمي و پرويز شيشهگر و با سرداوري نادر قدياني در محل بنياد حفظ آثار برگزار شد و با توجه به رعايت معيارها و ملاکها پيوست نتايج نهايي به شرح زير تصويب شد: - در بخش ناشر دولتي تهران ويژه سالهاي 1383- 1384؛ "نشر شاهد" به دليل اهتمام بر تنوع آثار، تلاش مستمر و رو به رشد در طي دو سال اخير، تمرکز بر رعايت اصول و قواعد نشر مطلوب و همچنين آراستگيهاي هنري و گرافيکي به عنوان ناشر برگزيده اعلام ميشود.
- در بخش ناشر دولتي شهرستان ويژه سال 1383؛ "کنگره سرداران بوشهر" به دليل تلاش وافر و اهتمام بر آرايه آثار مستند، خصوصاً زندگينامههاي شهدا به عنوان ناشر فعال دولتي شهرستان اعلام ميشود.
- در بخش ناشر دولتي ويژه سال 1384، "کنگره سرداران يزد" به عنوان ناشر فعال دولتي شهرستان معرفي ميشود.
- در بخش ناشر خصوصي تهران ويژه سال 1383 با تشکر از اقدام ارزشمند "نشر عابد" و "هزاره ققنوس"، متاسفانه به دليل عدم احراز رتبه لازم، هيچکدام از ناشران خصوصي تهران معرفي نشدند.
- در بخش ناشر خصوصي شهرستان ويژه سال 1383، با تشکر از اهتمام ارزشمند "نشر نگين"، " امين" و "شروع" (بوشهر)، نشر "دريانورد" (بوشهر) به عنوان ناشر فعال شهرستانها معرفي ميشود.
- در بخش ناشر خصوصي تهران ويژه سال 1384؛ متاسفانه هيچکدام از ناشران حائز رتبه لازم شناخته نشدند ولي جا دارد که از اهتمام "نشر عابد" و "هزاره ققنوس" تشکر شود.
- در بخش ناشران خصوصي شهرستان ويژه سال 1384 با تشکر از اهتمام گرانقدر نشر "نورالانور" و "زمزم هدايت" (قم)، نشر "مجنون" شهرستان قم به دليل تنوع آثار و اهتمام بر نشر آثار خوب، به عنوان ناشر فعال شهرستاني معرفي ميشود.
منبع : خبرگزاري فارس
نيکبخت
