کتاب: "تحريرالفاو" نوشته عبدحميد محمودالخطاب
"فاو" شبه جزيرهاي كوچك در منتهياليه جنوبي عراق و مصب اروندرود است كه در تاريخ 20/11/1364 به تصرف نيروهاي ايراني درآمد و به مدت دوسال و دوماه در دست آنان باقيماند. از نخستين لحظاتي كه اين منطقه به دست رزمندگان اسلام افتاد، رژيم بعثي عراق تمام همّ و غمّ خود را اعم از زير نظرگرفتن دقيق تحركات و نيز تشجيع ملت عراق به نبرد با ايران و ... به كار گرفت تا اين جزيره را بازپس گيرد، که سرانجام در فرورين ماه سال 1367 موفق شد اين شبه جزيره را از نيروهاي ايراني بازپس بگيرد.
در ابتداي كتاب "تحريرالفاو" که به مناسبت بازپس گيري شهر فاو از دست نيروهاي ايراني، منتشر شده، اسامي سيتن از فرماندهاني را كه بنابر اظهار مؤلف، از فرماندهان شركتكننده در بازپسگيري فاو هستند، منتشر شده است و در كنار آن نيز تصويري از صدام به اتفاق فرماندهان شركتكننده در عمليات در كنار پسران صدام "عدي" و "قصي"، و همچنين مؤلف كتاب، ديده ميشود.
نويسنده، كتاب را به شش فصل مجزّا تقسيم كرده است كه در هر فصل به نوعي به موضوع بازپسگيري فاو ميپردازد.
كتاب فوق، به بيان مراحل بازپسگيري فاو از مرحله شناسايي و آموزش نيروها تا عمليات ميداني پرداخته است و شرح مفصل و دقيقي را از عمليات ارائه ميدهد.
در مورد سنديت اين كتاب بايد گفت: مؤلف گاهاً مطالبي غلوّآميز در مورد عقبنشيني نيروهاي ايراني و پيشروي نيروهاي عراقي نوشته كه البته از شخصي چون او، جز اين انتظار نميرفته است.
نويسنده کتاب - بنابر بيوگرافي اي كه در پشت كتاب به چاپ رسانده - خود از فرماندهان گارد رياست جمهوري ارتش عراق بوده، از سال 1980م (1359ه.ش) تا سال 1991م (1370ه.ش) محافظ شخصي صدام و پس از آن نيز منشي او بوده است.
او که كتاب خود را با آيه "انّا فتحنا لك فتحاً مبينا" آغاز كرده، در مقدمه كتاب، به پيشينه نزاع هاي مرزي ايران و عراق طي دهه هاي گذشت و همچنين اهميت استراتژي فاو در طول تاريخ و بالاخص در تعيين روند جنگ ايران و عراق، پرداخته است.
در فصل اول كتاب، جزئياتي از تصرف فاو توسط ايران درج شده كه به عمليات غافلگيرانه و برقآساي "والفجر 8" پرداخته و در فصل دوم و سوم، عكسالعمل عراق و كشورهاي منطقه در برابر تصرف فاو را بازگو نموده و اشاراتي به كسب آمادگي و تجديد قواي عراق در بسيج و هماهنگي ميان سطوح سياسي و تبليغاتي و نظامي دارد.
مؤلف در قسمتي از كتاب خود آورده است:
"پس از گذشت 42 روز از تصرف فاو توسط ايران، رهبري سياسي عراق پي برد كه ادامه اين وضع موجب افتادن ارتش عراق در دام ايرانيها ميشود و نتيجهاي جز آزادي چند متر از خاك فاو را ندارد. پس همه پي بردند كه بايد شرايط مناسبي به منظور آزادسازي فاو فراهم آيد. صدامحسين با چند سخنراني كه در جمع فرماندهان ميداني انتخاب شده براي اين نبرد ايراد كرد، لزوم آموزش نيروهاي گارد رياست جمهوري را بر طبق شرايط شرايط فيزيكي منطقه گوشزد كرد."
در فصل چهارم، موضع جهان بينالملل در مواجهه با تصرف فاو و تلاش عراق در قبال اقناع دو ابرقدرت شرق و غرب براي كمك به عراق، مورد توجه قرار گرفته است.
نويسنده، در فصل پنجم كتاب به مراحل طراحي و انجام عمليات بازپسگيري فاو پرداخته و به اهتمام و برنامهريزيها راجع به جمعآوري اطلاعات راجع به دشمن و منطقه و در نتيجه مديريت نبرد بازپسگيري و نقش صدامحسين در طراحي و مديريت اين نبرد ميپردازد.
در فصل ششم و انتهايي كتاب نيز به نتايج و انعكاس عمليات بازپس گيري فاو در سطح ايران، عراق و جهان عرب پرداخته شده است. در انتهاي كتاب نيز تعدادي ضميمه به چاپ رسيده است كه شامل بيانيهها و سخنان مسئولين ايران راجع به جنگ ايران و عراق و همين طور اقدامات بينالمللي به منظور اتمام جنگ از آن جمله ميباشد. در ضمائم ديگري كه در كتاب به چاپ رسيده است، دستخطهاي شخصي صدام به فرماندهان در مورد بكارگيري توپخانه در نابودسازي مواضع پدافندي نيروهاي ايراني، در لحظات اوليه نبرد و نيز عباراتي در تشجيع ملت عراق به جنگ با ايران، آمده است. پس از دستخطها، نقشههاي تفصيلي و جزء جزء از مواضع نيروهاي ايران در منطقه فاو به چاپ رسيده است.
در بخش پاياني كتاب " تحريرالفاو " منابع مورد استفاده كه شامل كتب و نشريات لاتين و عربي و همچنين فارسي ميباشد، نگاشته شده است.
عليرضا موحدي
