عربستان در آستانه تحولات استراتژيک با محوريت شيعيان

اهميت مطالعه اپوزسيون شيعيان در عربستان سعودي ريشه در برخي حقايق و واقعيات دارد.نخست انکه،شيعيان در استان شرقي،حياتي ترين منطقه استراتژيک اين پادشاهي سکونت دارند،منطقه اي که بيشترين ميدان هاي نفتي کشور،از جمله غوار و قطيف و به عبارت ديگر بزرگ ترين حوزه هاي نفتي جهان را در خود جاي داده است.دوم اينکه،از ديدگاه امنيت بين المللي و تجارت جهاني،شيعيان استان شرقي نقش موثري را در ثبات اقتصادي و سياسي کشور،چه به لحاظ منطقه اي و چه بين المللي ايفا مي کنند.اين مناطق شيعه نشين حدود 90تا 95 درصد از درامد کشور و 15 درصد از بازارهاي نفت جهاني را تامين کرده و نيروي کار شيعيان بين 60 تا 40 درصد از نيروي کار کشور در عرصه صنعت نفت را به خود اختصاص داده است.سوم انکه،شيعيان عربستان در منطقه اي نزديک به سه کشور حوزه خليج فارس که اکثريت جمعيت آنان را شيعيان تشکيل ميدهند،از جمله بحرين ،عراق و ايران،سکونت دارند.از اين گذشته،شيعيان به عنوان يک فرقه متمايز،به دليل ويژگيها،ديدگاه و نگرش مذهبي و استعداد سياسي شان،بزرگ ترين رکن مخالف در پادشاهي سعودي را تشکيل ميدهند.در کشوري که بر اساس اصول وهابيت اداره ميشود با توجه به طرز تلقي شيعيان از حکومت ميتواند خطر بالقوه اي براي رژيم سعودي به حساب ايد.وجود جمعيت 400هزار نفري شيعيان در استان هاي شرقي (در بعضي امارها تا 900هزار نفر براوردگرديده) و همچنين شيعيان زيدي در مکه،جنوب و مرز با يمن و شيعيان اسماعيلي در جنوب پراکنش گروه هاي شيعي در کشور عربستان را تشکيل ميدهد.از سوي ديگر ،انحصار طلبي حاکمان سعودي و تخصيص کليه پست هاي مملکتي به اعضاي خاندان سعودي،تمام طوايف و قبايل ديگر و به خصوص اقليت شيعه را ناراضي ساخته و اين گرو هها را همواره آماده مبارزه براي احقاق حقوق خود نگاه ميدارد.نظر به اين که منابع و ميدان هاي عمده نفتي عربستان در شرق اين کشور و در ميان شيعيان قرار دارد و از انجا که اکثريت کارگران شرکت نفت آرامکوي عربستان را شيعيان تشکيل مي دهند،مي توان چنين در نظر داشت که اين اقليت در شرايط فعلي و اينده،عامل تهديد کننده اي براي قدرت رژيم عربستان سعودي به حساب مي ايند.

شيعيان استان شرقي،نفت خيز ترين منطقه عربستان،همواره در معرض تدابير تبعيض اميز قرار داشتند.با آنها به عنوان شهروندان درجه دوم رفتار ميشدو آنها همواره از حقوق اوليه و بنيادين خود محروم بودند.بدين ترتيب،حس محروميت شيعيان،وحدتي را که از آن به عنوان وحدت محرومان ياد مي شود،به ظهور رساند،وحدتي که بعدها و هم اکنون ميتواند عليه ظلم رژيم سعودي عليه شيعيان مورد بهره برداري واقع شود.

1-با توجه به تحولات خاورميانه به خصوص سقوط حسني مبارک شريک استراتژيک خاندان ال سعود، فضاي رواني و افکار عمومي عليه رژيم ال سعود شکل گرفته و اين فرصت مناسبي را براي شيعيان در جهت احقاق حقوق خود فراهم اورده است.

2-در شرايط کنوني و حضور موثر شيعيان در شرکتهاي نفتي و اقتصاد تک محصولي عربستان و خاندان ال سعود، زمان مناسبي را براي تحت فشار قرار دادن حکومت مرکزي در راستاي امتياز خواهي از ايشان قرار داده است.

3-همسايگي شيعيان عربستان با کشور بحرين در شرايط کنوني نقش موثري در حمايت از مردم بحرين را فراهم مي اورد.

4-در گيري عربستان در جبهه داخلي باعث سقوط جايگاه اين کشور در ميان کشورهاي شوراي همکاري خليج فارس و با لتبع ان کاهش نفوذ هم پيمانان غربي ان در منطقه بالاخص امريکا ميشود.

امروز جايگاه ونقش تاريخي شيعيان عربستان در شکل گيري خاورميانه اسلامي و جديد بسيار حائز اهميت مهم مي نمايد و ميتواند با يک موضع گيري مناسب فضاي تحولات را به سود مردم مسلمان منطقه اعم از شيعه وسني رقم بزند.

 

منابع:1-ابراهيم،فواد،شيعيان عربستان،موسسه ابرار معاصر 2-براورد اسراتژيک عربستان سعودي،موسسه ابرار معاصر