مجاهدين و آزمون استقلال دولت عراق
شماري از مقامات سابق دولت آمريکا از جمله فيليپ کراولي دستيار وزارت امور خارجه آمريکا، نانسي سودربرگ، نماينده سابق آمريکا در سازمان ملل و پورتر گاس، رئيس سابق سيا در جريان يک گردهمايي از کاخ سفيد درخواست کردند که آمريکا ضمن خارج کردن نام سازمان مجاهدين از فهرست سازمانهاي تروريستي، بايد به اعضاي اين سازمان کمک کند تا عراق را ترک کرده و از امکان اقامت در ديگر کشورها بهرهمند شوند. در رابطه با سياست آمريکا در قبال اين گروه با دکتر فواد ايزدي استاد مطالعات آمريکاي دانشگاه تهران به گفتگو نشستيم که در زير ميخوانيد:
آقاي دکتر، اخيرا دوباره بحثهايي در مورد حمايت آمريکا از مجاهدين در فضاي سياسي آمريکا مطرح شده است. به نظر شما سياست آمريکا در قبال اين گروه چيست؟
مسئله مجاهدين در فضاي سياسي ايالات متحده و سيستم حکومتي اين کشور يک مسئله بحث انگيزي است. ميتوان گفت در اين مورد دو طيف در بين سياستمداران آمريکا وجود دارند. يک طيف افرادي هستند که معتقدند دولت آمريکا بايد از سازمان مجاهدين حمايت کند و با اين گروه کار کند و از آن در راستاي اهداف خود استفاده کند. طيف ديگر در مقابل اين گروه هستند. آنها معتقدند که مجاهدين در ايران هيچ پايگاه و مقبوليتي ندارند و هرگونه ارتباط و همکاري با اين گروه از سوي آمريکا ميتواند براي دولت ايالات متحده ضرر داشته باشد. اين دو نگاه همواره در بين سياستمداران آمريکا وجود داشته است. ولي گروه اول در حال حاضر در اکثريت هستند. اين گروه هم در دوران رياست جمهوري بوش توانستند نظر خود را در سيسيتم سياسي آمريکا پياده کنند و هم در زمان اوباما توانستند نوع نگاه خود را غالب کنند. اين مسئله که در دوره اوباما اين نگاهي جايگاه پيدا ميکند و اين که هر دو دولت از مجاهدين حمايت کرده اند از جمله دلايلي است که نشان ميدهد که سياست دولت اوباما نسبت به ايران چندان تفاوتي با سياست اين کشور در دوران بوش پسر ندارد.
در مورد حضور اين گروه در عراق آمريکا چه موضعي دارد؟ آيا به دنبال انتقال اعضاي اين سازمان به اروپا و آمريکا هستند؟
بحثهاي متعددي هست در مورد اين که چگونه ميخواهند با اعضاي اين سازمان که در عراق مستقر هستند برخورد کنند. با توجه به اين که قرار بود که نيروهاي آمريکايي آخر سال ميلادي جاري عراق را ترک کنند، قاعدتا قبل از ترک عراق توسط آمريکاييها به وقوع بپيوندد بايد تکليف گروه مجاهدين هم مشخص شود. با اين وجود در حال حاضر خود بحث ترک عراق از سوي نيروهاي آمريکايي نيز زير سوال رفته است. همانطور که رابرت گيتس، وزير دفاع آمريکا هم گفته بود که آمريکا علاقه مند است که در عراق بماند.
دقيقا آينده گروه مجاهدين مشخص نيست. اين مسئله يک نوع تست و آزمايشي هم براي دولت عراق است. يعني بر اساس رفتار و تصميم دولت عراق در مقابل گروه مجاهدين و تداوم حضور اين گروه در عراق ميتوانيم ارزيابي کنيم که دولت عراق چقدر مستقل است. يعني استقلال دولت عراق را ميتوان بر اساس چگونگي برخورد با حضور گروه مجاهدين در عراق اندازه گيري کرد.
نکته اي هم خوب است اضافه کنيم که زماني که دولت بوش ميخواست به عراق حمله کند اين مسئله را مطرح ميکرد که در عراق گروههاي تروريستي وجود دارند و دولت صدام با گروههاي تروريستي در عراق در ارتباط است. اين يکي از بحثهاي عمده اي بود که در کنار بحث تلاش دولت عراق براي دستيابي به سلاحهاي کشتار جمعي مطرح ميکردند. من خاطرم هست که در يک جلسه خبرنگاران آمريکايي از ديک چني معاون بوش پرسيدند که اين گروههاي تروريستي که مورد اشاره قرار ميگيرد چه گروههايي هستندد. او در پاسخ به اين سوال و در نام بردن از گروههاي تروريستي که آمريکا به واسطه حضور اين گروهها ميخواهد به عراق حمله کند، به گروه مجاهدين اشاره کرد. جالب اين است که وقتي آمريکا به عراق حمله کرد و عراق را به تصرف خود درآورد خودش باني تداوم حضور اين گروه درعراق شد. يعني اين بسيار سند جالبي است که دليل حمله به عراق حضور اين گروه تروريستي بوده و بعد از حمله اين گروه مورد حمايت آمريکا قرار ميگيرد.
آيا امکان اين وجود دارد که اسم اين گروه از ليست سازمانهاي تروريستي از سوي آمريکا حذف شود؟
گروه اول پيگير اين مسئله هم هست. يعني آنها به دنبال اين هستند که اسم اين گروه را از ليست سازمانهاي تروريستي حذف کند. البته بايد به اين نکته نيز توجه کرد که در حال حاضر با وجود اين که گروه مجاهدين از سوي آمريکا جزو سازمانهاي تروريستي اعلام شده است، اين گروه در واشنگتن و برخي شهرهاي ديگر آمريکا دفتر دارند و به صورت آزاد در مراکز مختلف رفت و آمد ميکنند. در کنگره حضور فعال دارند و با اعضاي کنگره جلسه ميگذارند يا به برپايي کنفرانس اقدام ميکنند. يعني براي اين گروه که اسم آنها در ليست سازمانهاي تروريستي آمده هيچ گونه محدوديتي وجود ندارد. درواقع اعلام اسم آنها به عنوان يک گروه تروريستي يک اقدام صوري است و در عمل آنها به راحتي در آمريکا فعاليت ميکنند، به جمع آوري کمکهاي مالي اقدام ميکنند و حتي از آمريکا نيز پول دريافت ميکنند.
آمريکا ميتواند به عراق فشار بياورد که پس از خروج نيروهاي آمريکايي از عراق، اين گروه به حضور خود در عراق ادامه دهد؟
اين کار سخت تري خواهد بود. چرا که چنانکه اشاره کردم اين يک آزمايش براي استقلال است و بعيد است که دولت عراق به اين کار تن در دهد. يعني دولت عراق حاضر نيست که تا اين حد استقلال خود را زير سوال ببرد و اجازه دهد بعد از خروج آمريکاييها اين گروه در عراق بمانند.
ديپلماسي ايراني
