سالگرد آتش زدن مسجدالاقصي؛ يادآور خطر روزافزون صهيونيسم

زماني که چهل و دو سال پيش مسجد الاقصي از سوي يک مسيحي افراطي به آتش کشيده شد خطر زدودن آثار اسلامي از سرزمين هاي اشغالي و تحميل تفکر صهيونيستي جدي شد.

مسجد الاقصي قبله اول وسومين مکان مقدس مسلمانان مي باشد اين حرم شريف از دير باز مورد تاخت و تاز دشمنان آن بوده است. اما آتش زدن اين بناي مقدس يکي از مهمترين تهديداتي بوده که مسجدالاقصي به خود ديده است. براي تببين عمق فاجعه و ستمي که بر اين بناي مقدس رفته ابتدا به معرفي کوتاه آن مي پردازيم.

معرفي مسجدالاقصي
مسجدالاقصي در جنوب حرم شريف واقع شده است. حرم شريف اين مکان مقدس شامل مسجدالاقصي، قبه الصخره با گنبد طلايي آن و صحن‌ها و ساختمانهاي پيرامون آن است که جمعاً به مساحت 14 هکتار بر فراز کوه موريا قرار دارد و 14 دروازه از جمله درهاي اسباط، حطه، شرف‌الانبيا، ناظر، نو، قطانين، مطهره، سلسله، مغربيان و دروازه طلايي، اتاق‌هاي متعدد، 8 چاه در صحن قبه الصخره و 17 چاه در حياط مسجدالاقصي و جمعاً 4 گلدسته از جمله آثار اين بخش مي‌باشد.
 
        
 
طول اين بنا به 80 متر و عرض آن به 55 متر مي‌رسد و اکنون به 53 ستون مرمري و 49 ستون مربع ‌شکل استوار است. درهاي مسجد در زمان امويها از طلا و نقره پوشيده شده بود اما به فرمان ابوجعفر منصور صفحات طلا و نقره را کنده، به دينار تبديل و به مصرف مسجد رساندند. در اوائل قرن پانزدهم برخي از قسمتهاي مسجد مورد مرمت قرار گرفت و گنبد و ابواب شمالي آن ساخته شد.
 
آنگاه که صليبي ها بيت‌المقدس را اشغال کردند، بخشي از مسجد را به کليسا و بخش ديگر را به محل سکونت سواره نظام و انبار ذخائر خود تبديل نمودند ولي هنگامي که صلاح‌الدين ايوبي بيت‌المقدس را از آنان بازپس گرفت به اصلاح و مرمت مسجد امر کرد و محراب آن را بازسازي نمود، گنبد آن را معرقکاري کرد و منبري زينت‌يافته با عاج و آبنوس از حلب آورد و در سمت راست محراب قرار داد. اين منبر تا زمان آتش‌سوزي مسجد توسط يهوديان در تاريخ 21/8/1969 باقي بود.
 
پادشاهان ايوبيان و مماليک و سلاطين عثماني نسبت به مسجد عنايت و توجه داشتند و رواقها در آن ساختند. سقف آن را تعمير نموده و با کاشي معرق و مرمر زينت بخشيدند. ديوارها را تعمير کردند و کف آن را با قاليهاي ايراني پوشاندند.
در سال 1927م. ضايعاتي به مسجد وارد آمد. لذا مجلس اعلاي اسلامي به منظور تعمير و بازسازي مسجد از کشورهاي عربي و اسلامي استمداد جست. بزرگترين و مهمترين مرحله اين عمران، برداشتن ستونهاي قديمي بود که گنبد بر آنها استوار بود و به جاي آنها شصت ستون جديد که پي آنها از بتن مسلح بود، قرار داده شد.
 
پس از آن بر اثر زلزله، به برخي از رواقها و اجزاي مسجد صدمه وارد شد که مجلس اسلامي با استفاده از اموال اوقاف به مرمت آن پرداخت.
 
در همين راستا اين هيئت اسلامي رواق شرقي را منهدم کرد و از نو بنا نمود. رواق مياني را نيز بازسازي کرد و ستونهاي مورد نياز را از ايتاليا آورد. زير مسجدالاقصي دهليزي وسيع وجود دارد که به اقصي قديم موسوم است و آن عبارت است از سلسله‌اي از طاقها که بر ستونهاي محکم و قطور استوار شده است.

آتش‌سوزي مسجدالاقصي

 در تاريخ 21/8/1969 (بيست و يکم آگوست) رژيم صهيونيستي اعلام کرد يک فرد ديوانه بنام "دنيس مايکل روهان "
Michael Dennis Rohan" مسجدالاقصي را به آتش کشيد. گرچه اسرائيلي ها اعلام داشتند که اين فرد استراليايي يک مسيحي ديوانه بود ليکن برخي منابع معتبر نيز بر اين عقيده هستند که ايشان يک يهودي توريست بود و از لحاظ سلامت عقلي نيز هيچ مشکلي نداشت. همچنين آثار حريق دلالت بر آن دارد که اشخاص ديگري روهان را در آتش زدن اين مسجد از خارج آن و از يکي از پنجره‌هاي مشرف به درب‌المغاربه (که اسرائيليها آن را منهدم کردند) هدايت و ياري رسانيدند. در اين آتش‌سوزي منبر مسجدالاقصي تخريب شد. منبري که توسط نورالدين زنگي سفارش ساخت داده شده بود بعد از جنگهاي صليبي و فتح بيت‌المقدس در سال 1187 يعني دوران مسيحيت توسط صلاح‌الدين ايوبي از حلب به بيت‌المقدس آورده شده بود.
 
بخش به آتش کشيده مسجدالاقصي 1500 متر مربع از 4400 متر مربع مساحت کلي مسجد را در بر مي‌گرفت. در اين آتش‌سوزي منبر صلاح‌الدين ايوبي، محراب ذکريا، مقام الاربعين، سه رواق ممتد از جنوب به شمال با ستونها و ايوانها و تزئينات سقفي بر سطح مسجد فرو ريخت. دو ستون اصلي که گنبد روي آن استوار بود و اجزايي از گنبد داخلي که مزين بود محراب و ديوارهاي جنوبي، پوشش مرمري و 48 پنجره گچي، شيشه‌هاي رنگي و فرشها، سوره اسراء که با کاشيهاي معرق و تذهيب شده نوشته شده بود و از بالاي محراب به سوي شرق امتداد داشت و بسياري از تزئينات و آيات قرآني طي اين آتش‌سوزي از بين رفت.
 
گاهشمار تعرضات به مسجدالاقصي

البته تلاش براي تخريب اين مسجد به همين جا ختم نشد و چند بار ديگر نيز تلاشهايي متعددي در اين راستا صورت گرفت که بشرح ذيل مي‌باشد:
 
- در سال هاي 1982 و 1987 توسط ارتش اسرائيل مراسمي نظامي در آنجا برگزار شد و با مقاومت فلسطينيان روبرو شد و 20 نفر از آنها شهيد شدند.
 
- در سال 1996 نتانياهو اجازه حفر تونل داد و در جريان اعتراض فلسطينيان 75 نفر کشته شدند.
 
-  در سال 1997  دو اسراييلي به قصد انداختن سر خوک به داخل صحن مسجد بازداشت شدند آنها اعلام کردند که در آئين يهود، خوک نجس نيست.
 
-  در7  ژوئن 1967 نيروهاي اشغالگر کليدهاي درب غربي باب المغاربه را توقيف کردند و سپس اين نيروها به سرعت، شهر را بعد از فرار اردني ها تصرف کردند.
 
  - در 9 ژوئن 1997 از برگزاري نماز جمعه ممانعت به عمل آمد. اين اتفاق اولين باري بود که از زمان جنگهاي صليبي از 1187 ميلادي تاکنون رخ داد.
 
- در 16 نوامبر 1969 نيروهاي اشغالگر "کنج فخريه" در جنوب غربي حرم الشريف را اشغال کردند.
 
- در 14 آگوست 1970 گروه «گرشان شالوم» يک گروه افراطي که قصد داشتند مسجد را تخريب و به جاي آن مسجد سليمان را بنا کنند به زور وارد محوطه حرم شدند که طي يک درگيري، دهها نمازگزار فلسطيني مجروح شدند.
 
  - در 19 آوريل 1980 يک گروه از خاخامها و بزرگان يهود يک کنفرانس نيمه مخفي براي پيدا کردن راههائي بمنظور آزادي معبد کوهستان از دست مسلمانان تشکيل دادند.
 
  - در 28 آگوست 1980 اشغالگران، تونلي در زير مسجد حفر کرد
 
- در 30 مارس 1982 نامه هاي متعددي به مقامات اوقاف اسلامي ارسال و از آنها خواسته شد تا معبد کوهستان را ترک کنند و اخطار داده شد که در غير اينصورت نتايج وخيمي به خاطر اشغال معبد ما براي آنها بوجود خواهد آمد نامه به عبري‌‌‌، انگليسي ، فرانسوي ، اسپانيايي و لهستاني نوشته شده بود.
 
 - در 11 آوريل 1982 يک سرباز اسراييلي بنام "آلن گودمن" با تفنگ M16 به نمازگزاران شليک کرد و 60 فلسطيني را کشته و مجروح نمود.
 
- در 26 مارس 1983 ورودي اصلي بخش وقفي بيت المقدس به خاطر حفاري هاي اسراييل تخريب شد.
 
- در 21 آگوست 1985 پليس رژيم اسراييل به يهوديان افراطي اجازه داد در محوطه حرم به عبادت بپردازند.
 
- در 4 آگوست 1986 يک گروه از خاخامها يک قانون نهائي را صادر کردند که به يهوديان اجازه مي داد در حرم شريف به عبادت بپردازند و درخواست کردند که در آنجا يک کميته ايجاد کنند.
 
- در 12 مي 1988 سربازان اسراييلي به سوي تظاهرات مسالمت آميز مسلمانان در حرم الشريف آتش گشودند و حدود يکصد نفر از فلسطينيان را شهيد کردند.
 
- در 8 آگوست 1990 مقامات رژيم اسراييل در مسجدالاقصي به قتل عام 22 نماز گزار و مجروح ساختن بيش از 200 نفر دست زدند.
 
- در 25 ژولاي 1995 دادگاه عالي رژيم اسراييل قانوني را تصويب کرد که به يهوديان اجازه مي داد در مسجدالاقصي ( معبد کوهستان) عبادت کنند.
 
    
 
سال 1982 شاهد يک سلسله تجاوزات مکرر صهيونيستها به حريم قدس شريف بوده است. در يازدهم آوريل، افراد يک گروه يهودي از پيروان سازمانهاي افراطي يهودي "جنبش امناي جبل‌البيت" و "جنبش کاخ" به رهبري خاخام مائيرکاهانا تلاش کردند به داخل مسجدالاقصي يورش ببرند. بعدها روشن شد که اين تلاش پوششي بوده براي يک تهاجم مسلحانه به "قبه‌الصخره" اين حرم مقدس توسط يکي از سربازان صهيونيست به نام "ايلين گوتمن" انجام شد و بر اثر آن دو تن از نگهبانان مسجد به شهادت رسيدند و آسيبهاي فراواني به قبه‌الصخره و ستونها و ديوارهاي داخلي و خارجي مسجد وارد آمد. پيش از اين تهاجم مسلحانه، سازمان هاگانا، چند نامه تهديدآميز براي اعضا شوراي اوقاف قدس ارسال داشت که در آنها گفته شده بود اگر يهوديان از ورود به داخل مسجد همچنان منع شوند اعضاي شورا به قتل خواهند رسيد و مسجدالاقصي به آتش کشيده خواهد شد.
 
اين يورش مسلحانه به مسجدالاقصي، واکنش شديد و خشمگينانه در قدس و ساير شهرهاي کرانه غربي را برانگيخت و طي قيامي گسترده 9 تن از فلسطينيان شهيد و 136 تن ديگر مجروح شدند. علي رغم واکنشهاي شديد مسلمانان نسبت به تهاجم مسلحانه عليه مسجدالاقصي، تلاشهاي يهوديان افراطي براي ورود به داخل مسجد تکرار شد و در ششم ژوئيه يک گروه از اعضاي "جنبش امناي جبل‌البيت" که تقريباً هفتاد تن بودند به بهانه برگزاري يک اجتماع همبستگي با ارتش اسراييل که مشغول جنگ در لبنان بود و به منظور نيايش و طلب پيروزي براي اين ارتش، قصد ورود به داخل مسجدالاقصي را داشتند که شهروندان فلسطيني و نگهبانان مسجد با آنها درگير شده و از ورودشان به صحنهاي خارجي مسجدالاقصي جلوگيري کردند.
ساعت سه سحرگاه 28 ژوئيه همين سال، 47 مسلح يهودي عضو يک جنبش مذهبي به نام "يشيفه تو راه هکوهانيم" به رهبري خاخام "گرشون سلمون" به فرمان معاون وزير دفاع در امور اسکان، چند خانه عربي جنب حرم شريف از ناحيه غربي را که متعلق  به اوقاف اسلامي بود اشغال کردند و يک سري اثاثيه و تعدادي ميز و مقداري اسلحه به داخل آن خانه‌ها انتقال دادند و کنار پنجره‌ها و روي پشت‌بامهاي مشرف به مسجدالاقصي، مستقر شدند.
 
هيئت اسلامي به منظور حمايت از مسجدالاقصي پيامي خطاب به مسلمانان قدس منتشر کرد که بلافاصله صدها شهروند عرب فلسطيني در صحن هاي مسجدالاقصي حاضر شدند و سعي کردند يهوديان مسلح را که خانه‌هاي مذکور را اشغال کرده بودند، از آنجا بيرون کنند. در عين حال شهردار قدس اعلام اعتصاب همه‌جانبه کرد که در نتيجه آن فضاي هولناکي از تشنج بر شهر حاکم شد. در اينجا بود که پليس صهيونيستي مجبور شد يهوديان مسلح را از اين خانه‌ها بيرون کند.
 
چند روز بعد از اين حادثه "جنبش امناي جبل‌البيت" دعوتنامه‌هايي براي برگزاري يک جشن عروسي در صحن مسجدالاقصي توزيع کرد. در اين دعوتنامه نوشته شده بود: در ساعت 19 روز چهارم اوت سال 1982، مراسم عروسي "مريم کوهين" با دکتر "گلدشتاين" برگزار مي‌شود. مدعوين بايد به تعاليم مذهبي ويژه زيارت "جبل الهيکل" مقيد باشند. روي کارتهاي دعوت نيز تصوير شهر قدس با عکسي از هيکل به جاي قبه‌الصخره چاپ شده بود. اداره اوقاف اسلامي قدس با مشاهده گسترش اين تجاوزات و تلاشهاي مکرر براي يورش مسلحانه به حريم قدس، ضرورت فوري افزايش و بالا بردن کارآيي اقدامات مربوطه به پاسداري از مسجدالاقصي و قبه‌الصخره و صحنهاي خارجي آن را احساس کرد. به همين دليل تصميم گرفت که 200 نگهبان جديد استخدام شوند و دستگاههاي آتش‌نشاني و هشدار دهنده بهتري مورد استفاده قرار گيرد و نورافکنهاي جديدي در نقاط مختلف نصب شود اما بي‌ترديد، صهيونيسم به وسيله جنبشهاي افراطي خويش و حتي حکومت رسمي خود همان‌طور که رهبران و بنيانگذارانش از " تئودورهرتزل" گرفته تا "ديويد بن‌گوريون" معتقدند که يهودي کردن قدس کامل نمي‌شود، مگر اينکه مقدسات اسلامي و مسيحي شهر تخريب و نابود شده باشد و نصب هيکل سليمان روي "جبل‌البيت" (محل قدس شريف) مسأله‌اي است که تنها به زمان و فرصت مناسب نياز دارد و تمامي اين رويدادها و تجاوزاتي که مسجدالاقصي با آن روبه‌رو مي‌شوند، از حفاريهايي که در زير آن انجام مي‌گيرد گرفته تا به آتش کشيدن و يورش مسلحانه به آن، نشانه‌هاي اين حقيقت به شمار مي‌روند و دشمن صهيونيستي هرگاه فرصت را مناسب بداند، تهديدهاي مکرر قبلي مبني بر انهدام مسجدالاقصي را به اجرا درخواهد آورد تعميراتي که از سوي کميته معماري انجام گرفت.
 
هرسال و همزمان با آتش سوزي در مسجدالاقصي اخباري مبني براحتمال شکل گيري حمله اي ديگر مشابه هجمه صورت گرفته توسط عناصرتندرو در گذشته به گوش مي رسد که در اين باره گروههاي مختلف به ويژه مسلمانان ومسيحيان بشدت اظهار نگراني داشته و در صددند تا با اقدامات گوناگون بهرشکل ممکن جلوي اين اقدام ضد بشري را بگيرند.

حسين اميري