انگليس تأمينکننده تسهيلات شيميايي عراق در جنگ 8 ساله
سلاحهاي شيميايي پس از جنگ جهاني اول که يک ميليون و نيم مصدوم و 150 هزار کشته به همراه داشت، در 8 سال دفاع مقدس براي نخستين بار به صورت وسيع مورد استفاده قرار گرفت و اين موضوع مغايرت آشکار با پروتکل 1925 ژنو بود.
به رغم ممنوعيت به کارگيري سلاحهاي شيميايي، عراق در جنگ تحميلي عليه ايران به طور مکرر از گازهاي ارگانوفسفره (عوامل اعصاب) و تاولزا (گاز خردل) و سيانور استفاده کرد و هيچ برخورد جدي از سوي جامعه جهاني و سازمان ملل با وي انجام نشد و تنها پس از گذشت چندين سال از به کارگيري آن، بدون اينکه عراق را محکوم کنند، اعلام شد عراق از سلاحهاي شيميايي عليه ايران استفاده کرده است.
امروز که غرب از گوشه و کنار جهان نداي منع استفاده از سلاحهاي شيميايي سر داده و به بهانه حفظ صلح و امنيت جهان، ديگر کشورها را حتي از دستيابي به تکنولوژي صلحآميز هستهاي منع ميکند، تحقيقات نشان ميدهد کشورهاي آمريکايي و اروپايي به ويژه آلمان، فرانسه و انگليس عامل اصلي ناامني و گسترش تسليحات کشتار جمعي بودهاند و در طول دفاع مقدس نيز توسط بيش از 450 شرکت خصوصي و دولتي کشورهاي غربي و حتي کشورهاي عربي در جنايت شيميايي عراق عليه ايران سهيم بودند.
در واقع بيش از 36 کشور غربي از جمله روسيه، انگليس، فرانسه و آمريکا در رابطه با تجهيز و آموزش استفاده از سلاحهاي شيميايي و به ترتيب کشورهاي آلمان، فرانسه، انگلستان، آمريکا، شوروي سابق، يوگسلاوي، هلند، اسپانيا و ايتاليا بيشترين سهم را در حمايت شيميايي از عراق داشتند.
گرم شدن بازار استفاده عراق از تسهيلات شيميايي، رونق فراواني را براي شرکتهاي انگليسي که يکي از تدارک کنندگان اصلي وسايل و مواد شيميايي به عراق بودند، به ارمغان آورد؛ براساس برآورد انجمن فناورى ابزارهاى ماشين انگليس «mtaa»، فروش ابزارهاى ماشينى اين کشور به عراق از 9،2 ميليون دلار در 1987 ميلادى به 5،31 ميليون دلار در سال 1988ميلادى افزايش يافت.
از سوى ديگر برخى کارخانههاى انگليسى در پى فروش سلاح به عراق، سود سرشارى به دست آوردند و حتى در سال 1988ميلادى، فروش اين اقلام به يک دوم ميليارد دلار رسيد. همزمان انگليسىها دفتر خريد ايران در خيابان ويکتورياى لندن را از طريق سازمان اطلاعاتى m-15 کنترل کرده و اطلاعات آن را در اختيار عراق قرار مىدادند.
احداث شبکه پناهگاههاى پر هزينه زيرزمينى، بخش ديگرى از تلاشهاى عراق بود که در ژوئن 1982با تصميم صدام و مشارکت مهندسان انگليسى آغاز شد. کالين گرافت، رئيس فدراسيون مشاوران در مقاطعه کاران پناهگاههاى هستهاى انگليس مىگويد «شرکتهاى انگليسى طرحهايى ارائه کردند که به موجب آن براى 48 هزار سرباز، پناهگاه امن ساخته شد. هر پناهگاه تونل پولادين داشت و مىتوانست تا 1200 نفر را در خود جاى دهد. در هر پناهگاه، پستهاى فرماندهى، محل بيماران، اتاقهاى ضدآلودگى، آشپزخانه، انبار غذاهاى خشک، آب و قورخانه يعنى تمام ملزومات يک اقامت بلندمدت پيش بينى شده بود.»
ديويد کرن، ديپلمات سابق آمريکا در بغداد ميگويد «دولت انگليس تنها چند هفته بعد از آنکه عراق از سلاح شيميائي در حلبچه استفاده کرد، با اعزام يک وزير کابينه انگليس به بغداد، اعتبارات بازرگاني داده شده به دولت عراق را دو برابر افزايش داد».
مجله تايمز مالي چاپ لندن نيز نوشت «يک شرکت انگليسي، مقادير زيادي گلولههاي حاوي گازهاي سمي چون هنسلين، ترونيات و نيز بمبهاي آتش زا (شبيه بمبهائي که آمريکا در ويتنام بکار برد) را به عراق صادر کرد».
اسامي شرکتهاي انگليسي تجهيز کننده ماشين جنگي صدام به تسليحات شيميايي و هستهاي تأييد اين حقيقت است. کشف محموله مواد سمي شيميايي در يک کشتي به ثبت رسيده عراقي در بندر نرماندي فرانسه که طي آن چهار بطري حاوي سموم قوي شيميايي در آنجا پخش شده بود، موجب شد که پليس فرانسه در اين مورد به مردم اعلام خطر کند.
اين کشتي مقدار 35 هزار "تن دي ميتل فسفونات" (dimethyl methyl phosphonate ) را از بندر ليورپول انگلستان به مقصد کويت و از آنجا به عراق حمل ميکرد. دي ميتل فسفونات که به مبلغ 500 هزار ليره انگليس خريداري شده بود، ظاهراً براي استفاده در کارخانه پتروشيمي بغداد تهيه شده بود، ولي عراقيها از آنها براي تبديل به جنگ افزارهاي شيميايي بهرهبرداري ميکردند؛ به همين علت "توني بانکز" نماينده حزب کارگر در پارلمان انگليس ضمن گفتوگو با خبرنگاران، اين اقدام دولت انگلستان را يک "معامله رسواکننده" ناميد.
مرور تاريخ جديد جنگهاي شيميايي به سال 1899 در جنگ انگلستان با بوئرها (مهاجرين هلندي ساکن آفريقاي جنوبي) برميگردد. «در آن جنگ ارتش انگلستان از توپهاي حاوي اسيد پيکريک استفاده کرد که اثر تهوعزا داشتند» و نيز بنا به نوشته شارل روسو حقوقدان معروف «در جنگ ترانسوال، انگلستان از گلولههاي توپي استفاده ميکرد که حاوي ليديت بود و پس از انفجار، گازي متصاعد ميکرد که موجب خفگي ميشد».
استفاده ارتش انگلستان از سلاحهاي شيميايي سبب شد تا ديگر قدرتهاي استعماري نيز به توليد و توسعه اينگونه سلاحها رو بياورند و هزاران نفر در جنگ جهاني اول به طرز فجيعي کشته شوند. استعمار پير در آخرين دهه قرن بيستم در جريان جنگ تحميلي عراق عليه ايران بار ديگر با شگرد و رويکردي جديد به حمايت تسليحاتي و سياسي از رژيم بعثي عراق پرداخت.
بر اساس تحقيقات به عمل آمده از سوي انجمن حمايت از قربانيان سلاحهاي شيميايي و بر اساس اسناد باقيمانده، شرکت "ميد اينترنشنال" (meed international ) در برنامه تسليحات داراي کاربرد دوگانه و شرکت مهندسي تي ام جي (tmg engineering )، در برنامه تسليحات شيميايي صدام شرکت داشتند.
برخي از شرکتها مشترکاً در تعاملات انگليس و آمريکا در فراهم کردن سلاحهاي صدام با اين دو کشور در زمينههاي مختلف مشارکت داشتهاند؛ همچنين در زمينه لجستيک نظامي شرکتهاي هاني ول (honey well )، کوتينگ تي اي (ti coating )، يونيسيز (unisys )، اسپري (sperry corp )، راک ول (rock well )، هيولت پکارد
(hewlett_paekard )، کار زيس _ يو اس (carl zeiss_us ) و بکتل (bechtel ) در تجهيز ماشين جنگي عراق نقش داشتهاند.
در برنامه موشکي دولت صدام در جنگ عليه ايران شرکتهاي هاني ول (honey well )، سميتکس (cemetex ، تک ترونيکس (tek tronix)، هاولت پکارد (hewlett_paekard )، ايستمن کداک (est kodak )، الکترونيک اسوسي ايتز (electronic associates )، سيستمهاي کامپيوتري بينالمللي (international computer systems ) و ez logic data system inc به فعاليت پرداختند.
شرکتهاي کوتينگ تي آي (ti coting )، يونيسيز (unisys )،اسپري (sperry corp )،تک ترونيکس ( tek tronix )، وکيوم لي لود ( leylode vacuum systems )،شرکت آمريکايي مت _ في ني گن (finningan mat us )، هاولت پکارد (hewlett_paekard )، دوپونت ( dupont )، کونسارک ( consarc )، سربروس با مسئوليت محدود (cerbrus ltd )، سيستمهاي کامپيوتري بينالمللي (international computer systems )، صنايع کانبرا (canberra industries inc )، الکترونيک اکسل (axel electronic inc ) در زمينه برنامه هستهاي، رژيم مخلوع صدام را ياري کردند.
نام شرکتهاي انگليسي که عراق را به تکنولوژي و سلاحهاي غيرمتعارف هستهاي، ميکروبي و موشکي تجهيز کردند، در گزارش 1200 صفحهاي عراق که در دسامبر 2002 به سازمان ملل ارائه شده بود، درج شده که البته شوراي امنيت سازمان ملل در آن زمان 800 صفحه از بخشهايي از نام مراکز تجاري غرب را که به برنامه تسليحات کشتار جمعي عراق کمک کرده بودند، سانسور کرد. روزنامه چپگراي آلماني تاگ زايتونگ die tageszeitung در دسامبر 2002 بخشهايي از گزارش اصلي (قسمتهاي سانسور نشده گزارش 12 هزار صفحهاي) را به چاپ رساند.
حدود نيم ميليون ايراني اعم از رزمنده و مردم غيرنظامي در جريان حملات شيميايي عراق در جنگ 8 ساله در معرض آسيبهاي مواد شيميايي قرار گرفتند؛ از اين ميان بيش از يکصد هزار ايراني به دليل شدت ضايعات در بيمارستانها بستري و تحت درمان هستند و 10 هزار بيگناه نيز به شادت رسيدند.
بسياري از مصدومان شيميايي که از آن حملات جان سالم به در بردند، بعدها مبتلا به عوارض ديررس از جمله عوارض ريوي، چشمي و خوني شدند و در حال حاضر بيش از 65 هزار نفر از آنها از بيماريها و عوارض ناشي از مصدوميت شيميايي رنج ميبرند و نيازمند مراقبتهاي درماني هستند که از اين تعداد 7 هزار نفر آنان را زنان و کودکان مناطق غرب کشور تشکيل ميدهند.
استانهاي خوزستان، کردستان، ايلام، کرمانشاه و آذربايجان غربي به ترتيب استانهايي هستند که بيشترين آسيبهاي سلاحهاي شيميايي بر ساکنان اين استانها وارد شد و شهر سردشت هم نخستين شهر غيرنظامي بود که مورد هدف بمباران شيميايي دشمن قرار گرفته است.
منابع:
1- آغاز تا پايان جنگ (سالنماي تحليلي)
2ـ کتاب ما اعتراف ميکنيم
3ـ گفتوگو با فرمانده پدافند شيميايي سپاه در دوران دفاع مقدس
