دو بال پرواز؛ تبیین معارف و تهاجم به مواضع ضعف دشمن
گروه استانهای دفاعپرس- «سیده معصومه حسینی»؛ سلاح جدید معرفی شد. حالا نوبت به تاکتیکهای به کارگیری آن میرسد. رهبر معظم انقلاب اسلامی در بیانات راهبردی خود برای مداحان، تنها به شناسایی دشمن اکتفا نکردند. معظمله یک مانور عملیاتی دوجانبه ترسیم کردند: مداح باید هم قلعهای محکم برای حفظ معارف باشد و هم تیغهای برنده برای دریدن نقاط ضعف دشمن. این همان نقطهای است که مداحیِ منفعل و صرفاً دفاعی، به «مداحیِ مهاجم و اثرگذار» تبدیل میشود. امام خامنهای با الهام از مکتب اهلبیت (ع) فرمودند: «ائمه دو کار عمده انجام میدادند: یکی تبیین معارف بود... یکی مبارزه بود.» این، چارچوب مأموریت جدید هر مداح انقلابی است.
بال اول: تبیینگر معارف؛ نگهبان حقیقت
نقش اول مداح، نقشی زینبوار است: «زینب، کربلا را زنده کرد و نگه داشت در تاریخ.» این، همان مأموریت «تبیین معارف» است. امام خامنهای تأکید میکنند که اگر ائمه این تبیین را انجام نمیدادند، «امروز از اسلام و از معارف حقیقی اسلام هیچ چیز باقی نمانده بود.» بنابراین، مداح امروز باید: «خطبههای غرّا را به زبان روز بازگو کند.»، «معارف اسلامی، شیعی و انقلابی را از پیچیدگیهای نخبهگرایانه خارج کرده و به «سادهترین و جذابترین» شکل به دل و ذهن مردم، خصوصاً جوانان، انتقال دهد.» و «منبرش را از این معارف سرشار کند، تا مخاطب با شنیدن یک نوحه، همزمان «بخش زیادی از مفاهیم قرآنی را بهرهمند شود.»
بال دوم: مهاجم به نقاط ضعف؛ رزمنده در خط مقدم
اما نقش دوم، نقشی حمزهوار است: «در مواجهه با دشمن، به دفاع اکتفا نکنید... دشمن نقطه ضعف زیاد دارد؛ آن نقطه ضعفها را هدف قرار بدهید، به آنها هجوم بیاورید.» این فرمان، یک تغییر پارادایم است. مداح نباید فقط منتظر باشد تا دشمن شبههای مطرح کند و او پاسخ دهد. او باید: «نقاط ضعف تمدنی، اخلاقی و تاریخی غرب و صهیونیسم را شناسایی کند.»، «با «مفاهیم شعری» قدرتمند و هنرمندانه، به این نقاط ضعف هجوم برد.» و «تهاجمی و پیشدستانه عمل کند، نه منفعل و پاسخمحور.»
هنر پیوند: وقتی نوحه از یک منبر فلسفی هم اثرگذارتر میشود
اینجاست که رهبر معظم انقلاب اسلامی «هنر مداحی» را در اوجش تعریف میکنند: «تأثیر یک نوحه خوشساختِ خوشمضمون... در دل مخاطب، از یک منبر یا دو منبر استدلالی و فلسفی، هم خیلی بیشتر است، هم ماندگارتر است.» این یعنی قدرت «روایت هنرمندانه» برتر از «استدلال خشک» است. مداح با ترکیب «مضمون عمیق» و «قالب هنری» میتواند حقیقت را در ژرفای وجود مخاطب حک کند.
هشدار: مرز دقیق بین جذابیت و انحراف
اما این قدرت، مسئولیت میآورد. امام خامنهای هشدار میدهند: «مراقب باشید... آهنگهای دوران طاغوت راه پیدا نکند در مفاهیم دینی ما... آهنگ مداحی، آهنگ شما است، مال شما است، ابتکار شما است.» این یک خط قرمز هنری-ایدئولوژیک است. نوآوری در قالب، نباید به «تقلید از سبکهای فرهنگ مهاجم» بینجامد.
جمعبندی
پس مداح تراز انقلاب کسی است که دو نقشِ به ظاهر متضاد را یکجا جمع کند: «مبلغِ حقیقت» و «رزمنده میدان». او هم باید، چون زینب (س) میراث حقیقت را زنده نگه دارد، و هم، چون حمزه سیدالشهدا به قلب سپاه باطل یورش ببرد. این همان مداحیِ تراز انقلاب اسلامی است که رهبر معظم انقلاب ترسیم میکنند.
در یادداشت بعدی، به عرصه نبرد خواهیم پرداخت و بررسی میکنیم که این مداحی مهاجم، باید در کدام «جبهه مقاومت» وارد شود و چگونه «ادبیات مقاومت» خلق کند. «مداح کامل، هم زینب زمانه است، هم حمزهٔ عرصهٔ بیان.»
یادداشتی بر اساس بیانات امام خامنهای در دیدار با مداحان (۲۰ آذر ۱۴۰۴)
انتهای پیام/
