روسیه با «سلاح ترس» به دنبال بازدارندگی در فضا/ استارلینک هدف سلاح جدید مسکو
گروه دفاعی امنیتی دفاعپرس: فضا در دنیای امروز نهتنها به عرصهای برای اکتشافات علمی، بلکه به صحنهای برای رقابتهای ژئوپلیتیکی تبدیل شده است. با پیشرفت فناوریهای فضایی، کشورها به دنبال برتری در این حوزه هستند. اخیراً، گزارشهای اطلاعاتی از دو سرویس اطلاعاتی کشورهای عضو ناتو، نگرانیهایی را در مورد توسعه یک سلاح جدید ضدماهوارهای توسط روسیه، مطرح کرده است.
این سلاح، که بهعنوان یک «سلاح اثرمنطقهای» (سلاحی که به منطقهای آسیب وارد میکند) توصیف شده، هدفش ایجاد ابرهای ویرانگر از ترکشهای مداری است که میتواند صورت فلکی استارلینک ایلان ماسک را مختل کند. هدف اصلی این اقدام، مهار برتری فضایی غرب است که در میدان نبرد اوکراین به کمک نیروهای این کشور آمده است.
معرفی سلاح و اهداف آن
یافتههای اطلاعاتی نشان میدهد که روسیه در حال توسعه سلاحی است که میتواند مدارهای استارلینک را با صدها هزار گلوله متراکم هدف قرار داده و آن را تا حد اشباع برساند. این گلولهها، اندازهای در حد میلیمتر دارند و میتوانند چندین ماهواره را بهصورت همزمان مورد هدف قرار داده و آنها را غیرفعال کنند.
از طرف دیگر، این سلاح جدید برخلاف موشکهایی که روسیه در سال ۲۰۲۱ برای نابودکردن یک ماهواره قدیمی دوران جنگ سرد آزمایش کرد، بر روی هدفگیری چندین ماهواره استارلینک بهطور همزمان تمرکز دارد. بدین ترتیب، این امکان وجود دارد که این گلولهها توسط آرایشی از ماهوارههای کوچک که هنوز پرتاب نشدهاند، آزاد شوند.
روسیه استارلینک را بهعنوان یک تهدید جدی میبیند. هزاران ماهواره مدار پایین این سیستم، نقش حیاتی در بقای اوکراین در برابر تهاجم تمامعیار روسیه، که اکنون وارد چهارمین سال خود شده است، ایفا کردهاند. خدمات اینترنت پرسرعت استارلینک توسط نیروهای اوکراینی برای ارتباطات میدان نبرد، هدفگیری تسلیحات و سایر نقشها استفاده میشود؛ همچنین، غیرنظامیان و مقامات دولتی در مناطقی که حملات روسیه ارتباطات را مختل کرده است، از آن بهره میبرند.
مقامات روسی بارها هشدار دادهاند که ماهوارههای تجاری که به ارتش اوکراین خدمت میکنند، میتوانند اهداف مشروع این کشور باشند. بر همین اساس، روسیه در ماه جاری، اعلام کرد که سیستم موشکی زمینی جدید سامانه «اس- ۵۰۰»، قادر به ضربهزدن به اهداف در مدار پایین است.
این سلاح نهتنها استارلینک را هدف قرار میدهد، بلکه میتواند آسیبهای جانبی فاجعهباری به سایر سیستمهای مداری وارد کند. تحلیلگرانی که یافتهها را ندیدهاند، تردید دارند که چنین سلاحی بدون ایجاد هرج و مرج غیرقابل کنترل در فضا کار کند. این هرج و مرج میتواند شرکتها و کشورها، از جمله روسیه و متحدش چین را که بر هزاران ماهواره مداری برای ارتباطات، دفاع و نیازهای حیاتی دیگر وابستهاند، تحت تأثیر قرار دهد.
نظر کارشناسان و تحلیلگران
اما «ویکتوریا سامسون» متخصص امنیت فضایی در بنیاد «جهان امن» که متخصص امنیت فضایی در بنیاد جهان امن است و هدایت مطالعه سالانه سیستمهای ضدماهوارهای این سازمان غیردولتی مستقر در کلرادو را بر عهده دارد، این ایده را رد میکند و میگوید: «من آن را باور نمیکنم. واقعاً باور نمیکنم.» سامسون تعجب میکند که روسیه چنین اقدامی انجام بدهد؛ زیرا عواقب آن دامن روسیه را هم خواهد گرفت.
سامسون، بر این باور است که تصویر یک تهدید روسی جدید ممکن است که تلاشی برای برانگیختن پاسخ بینالمللی باشد. گاهی اوقات، افراد این ایدهها را برای توجیه افزایش بودجه برای قابلیتهای ضدفضایی یا رویکرد ستیزهجویانهتر نسبت به روسیه ترویج میکنند. وی تأکید میکند که ممکن است موضوع یادشده در این مورد صدق نکند، اما چنین مواردی شناخته شده است.
از سوی دیگر، «کریستوفر هورنر» سرتیپ بخش فضایی ارتش کانادا، این توسعه را غیرممکن نمیداند. وی با اشاره به اتهامات قبلی آمریکا علیه روسیه مبنی بر تلاش روسیه برای تولید یک سلاح هستهای مبتنی بر فضا، میگوید: «جای تعجب وجود ندارد اگر گزارشها در مورد سیستم تسلیحات هستهای، دقیق باشد و آنها مایل به توسعه سلاحهایی در این حد مخرب باشند». هورنر با بیان اینکه کنترل ابرهای گلوله دشوار است و میتواند به سرعت از کنترل خارج شود، با ذکر مثالی گفت: «شما جعبهای پر از ساچمه را منفجر میکنید. این کار کل یک رژیم مداری را پوشش میدهد و هر ماهواره استارلینک و هر ماهواره دیگری در موقعیت مشابه را نابود میکند.»
در آن سوی میدان، «کلیتون سووپ» متخصص امنیت فضایی و تسلیحات در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی در واشنگتن دیسی، میگوید که گلولههای کوچک ممکن است توسط سیستمهای ردیابی زمینی و فضایی شناسایی نشوند که این امر امکان تشخیص کشور مهاجم را دشوار میکند.
با این حال، وی معتقد است که «اگر ماهوارهها خاموش شوند، میتوانید با یک دودوتا چهارتای ساده، مهاجم را پیدا کنید.» سووپ اشاره میکند که آسیب اصلی احتمالاً به پنلهای خورشیدی ماهوارهها وارد میشود، که ضعیفترین بخش هستند و همین آسیب جزئی کافی است تا ماهواره آفلاین شود.
پس از چنین حملهای، گلولهها و زبالهها به مرور زمان به سمت زمین سقوط میکنند و ممکن است به سیستمهای مداری دیگر آسیب بزنند؛ چرا که مدارهای استارلینک در ارتفاع حدود ۵۵۰ کیلومتری (۳۴۰ مایلی) قرار دارند. ناگفته نماند که ایستگاه فضایی «تیانگونگ» چین و ایستگاه فضایی بینالمللی در مدارهای پایینتر عمل میکنند؛ بنابراین هر دو در معرض خطر هستند.
پیامدهای احتمالی و بازدارندگی
چنین سلاحی میتواند هرج و مرج فضایی ایجاد و مسکو را قادر کند که بدون استفاده واقعی از این سلاح، دشمنان خود را تهدید کند. سووپ آن را «سلاح ترس» مینامد که به دنبال نوعی بازدارندگی است. با این حال، سامسون معتقد است که معایب و پیامدهای فاجعهبار چنین حملهای ممکن است در نهایت مسکو را از عملیکردن یا حتی بهکارگیری جدی این تهدید بازدارد؛ ضمن اینکه، روسیه سرمایهگذاری زیادی در زمان، پول و نیروی انسانی برای تبدیلشدن به یک قدرت فضایی کرده است. استفاده از چنین سلاحی، فضا را برای آنها نیز ناامن میکند و سامسون، شک دارد که روسیه مایل به از دستدادن تمامی این سرمایهگذاری باشد.
«دمیتری پسکوف» سخنگوی کرملین، به پیامهای آسوشیتدپرس در راستای این موضوع پاسخ نداد. شایان ذکر است که روسیه قبلاً در خصوص تلاشهای سازمان ملل متحد برای جلوگیری از استقرار تسلیحات مداری، فراخوان داده و ولادیمیر پوتین گفته است که مسکو قصدی برای استقرار تسلیحات هستهای فضایی ندارد؛ همچنین فرماندهی فضایی ارتش فرانسه در بیانیهای به آسوشیتدپرس گفت که نمیتواند در مورد یافتهها اظهارنظر کند؛ اما تأیید کرد که روسیه در سالهای اخیر اقدامات غیرمسئولانه، خطرناک و حتی خصمانه خود را در فضا افزایش داده است. نیروی فضایی آمریکا نیز تا امروز به سؤالات ایمیلی پاسخی نداده است.
یافتهها زمان دقیقی برای قابلیت استقرار این سیستم مشخص نمیکنند و جزئیات در مورد آزمایش یا پیشرفت تحقیق ارائه نمیدهند. یک مقام آشنا با یافتهها، به شرط ناشناسماندن هویتش گفت که سیستمهای روسیه در حال توسعه هستند و اطلاعات در مورد زمانبندی استقرار، بیش از حد حساس است.
در پایان باید گفت که توسعه احتمالی این سلاح ضدماهوارهای توسط روسیه، زنگ خطری برای جامعه بینالمللی است. در حالی که برخی کارشناسان، آن را غیرمحتمل میدانند، عدهای دیگر آن را در چارچوب رفتارهای گذشته روسیه تعریف میکنند؛ زیرا پیامدهای تولید و بهکارگیری چنین سلاحی فراتر از میدان نبرد اوکراین است و میتواند به وابستگی جهانی به ماهوارهها آسیب سنگینی وارد کند. از این رو، باید همواره به خاطر داشت که فضا، عرصهای برای همکاری است؛ نه درگیری، تا منافع همه کشورها حفظ شود.
انتهای پیام/ ۱۳۴
