ناگفته‌های وزیر اقتصاد پهلوی از تمرکز قدرت در «سلطانیزم علیه بروکراسی»

«سلطانیزم علیه بروکراسی» گفت‌وگوی تاریخی و تحلیلی دکتر علینقی عالیخانی، وزیر اقتصاد تأثیرگذار دوران پهلوی با حبیب لاجوردی؛ توسط انتشارات لوح فکر منتشر شده و به چاپ دوم رسیده است.
کد خبر: ۸۰۱۶۳۴
تاریخ انتشار: ۰۲ دی ۱۴۰۴ - ۱۲:۵۸ - 23December 2025
به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، «سلطانیزم علیه بروکراسی» گفت‌وگوی تاریخی و تحلیلی علینقی عالیخانی، وزیر اقتصاد تأثیرگذار دوران پهلوی با حبیب لاجوردی در پروژه تاریخ شفاهی دانشگاه هاروارد است که توسط انتشارات لوح فکر منتشر شده و به چاپ دوم رسیده است. این کتاب با اطلاع خانواده او و توسط برزین جعفرتاش تدوین و ویرایش شده است.
 
ناگفته‌های وزیر اقتصاد پهلوی از تمرکز قدرت در «سلطانیزم علیه بروکراسی»

این کتاب نه صرفاً یک مصاحبه، بلکه پرده‌برداری از یک کشمکش تاریخی است، عالیخانی در این گفت‌وگوی روشنگر، از درون گودال سیاست و اقتصاد، به ریشه‌یابی ناکامی‌ها در توسعه ساختاری می‌پردازد. او با نگاهی انتقادی و دست‌اول، موانع نهادی را تحلیل می‌کند که تمرکز قدرت در رأس نظام سیاسی (مفهوم سلطانیزم) در برابر اصلاحات ساختاری و بوروکراسی کارآمد ایجاد می‌کرد.

در این کتاب و از خلال گفتگوها درباره تجربه شخصی دکتر عالیخانی در طراحی و اجرای سیاست‌های کلان صنعتی و اقتصادی و چگونگی تأثیر نفوذ دربار بر تصمیم‌سازی‌های تخصصی، تلاش‌های مستمر برای نهادسازی اقتصادی در برابر ساختار سنتی و شخصی قدرت، چرایی شکست تلاش‌های مدیران تکنوکرات برای مدرنیزاسیون، در برابر ساختار سلطانیزم مطالبی خواندنی بیان شده است.

«سلطانیزم علیه بروکراسی» منبعی مهم برای پژوهشگران تاریخ معاصر، دانشجویان علوم سیاسی و مدیریت دولتی و هر علاقه‌مندی است که می‌خواهد رابطه پیچیده میان قدرت، نهاد و توسعه در ایران پیش از انقلاب را از زبان یکی از کلیدی‌ترین چهره‌های آن درک کند.

«تعامل با دربار: تجربه شخصی دکتر عالیخانی در طراحی و اجرای سیاست‌ های کلان صنعتی و اقتصادی و چگونگی تأثیر نفوذ دربار بر تصمیم‌ سازی‌ های تخصصی.»، «جنگ نهادسازی: تلاش‌ های مستمر برای نهادسازی اقتصادی در برابر ساختار سنتی و شخصی قدرت.» و «تحلیل انتقادی: چرا تلاش‌های مدیران تکنوکرات برای مدرنیزاسیون، در برابر ساختار سلطانیزم، محکوم به شکست بود؟» از بخش‌های این کتاب است.

علینقی عالیخانی (زاده ۱ بهمن ۱۳۰۷ – درگذشته ۴ تیر ۱۳۹۸) وزیر، اقتصاددان و مشاور اقتصادی ایرانی بود. وی یکی از نخستین فن‌سالارانی بود که در سال‌های آغازین دهه ۱۳۴۰ (خورشیدی) وارد کابینه دولت شد که در دهه بعد به عنوان یکی از کارآمدترین تشکیلات کارشناسی در جهان شناخته شد. علینقی عالیخانی فرزند عابدین در ۱ بهمن ۱۳۰۷ در ابهر زاده شد و در ۱۳۲۵ از دبیرستان البرز با دیپلم رشتهٔ ادبی فارغ‌التحصیل شد. سپس وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد و در رشتهٔ علوم سیاسی موفق به دریافت کارشناسی شد عالیخانی در فوریه ۱۹۵۰ برای ادامهٔ تحصیل رهسپار فرانسه شد و در دانشگاه پاریس، نخست در رشتهٔ حقوق بین‌الملل عمومی، مدرک دیپلم مطالعات عالی (Diplome d’Etudes Superieures) و سپس در رشتهٔ اقتصاد، دکترای دولتی فرانسه گرفت.

«سلطانیزم علیه بروکراسی» به قلم «علینقی علیخانی» تالیف و به کوشش «برزین جعفریان» در ۳۹۸ صفحه منتشر شده است. این کتاب توسط لوح فکر وارد بازار نشر شده است.

انتهای پیام/ 161

نظر شما
پربیننده ها
آخرین اخبار