سقوط آزاد اقتصاد غزه پس از دو سال حملات بیرحمانه رژیم صهیونیستی
گروه بینالملل دفاعپرس: در دل غزه، جایی که ویرانههای جنگ سایهای سنگین بر زندگی مردم افکنده، داستانهایی از مقاومت و رنج به گوش میرسد که قلب هر انسانی را به درد میآورد. بیش از دو سال از آغاز جنگ «اسرائیل» علیه غزه میگذرد و این سرزمین کوچک، اکنون به ویرانه تبدیل شده است. مردم غزه، از جمله خانوادههایی مانند خانواده «علاء الزنانی»، در چادرهای کوچک مدارس سازمان ملل متحد پناه گرفتهاند و با سرمای زمستان و بارانهای سیلآسا دست و پنجه نرم میکنند.
«علاء الزنانی»، مرد ۴۱ سالهای از بیت حانون، یکی از هزاران نفری است که خانهاش در جریان جنگ نابود شدهاست. وی به همراه همسر، پنج فرزند، مادر ۷۱ ساله و خواهر کوچکتر خودش، هشت بار آواره شده و اکنون در چادری تنگ در مدرسهای در مرکز شهر غزه زندگی میکند. این چادر نه تنها پناهگاهی در برابر باران است، بلکه نمادی از ناامیدی عمیقی است که بر زندگی او سایه افکنده است.
الزنانی، که پیش از جنگ به عنوان کارگر روزمزد در بخش خدمات زیرساختی و کشاورزی فعالیت میکرد، اکنون بیکار است. وی میگوید: «حالا هیچ کاری ندارم، نمیتوانم نیاز خانوادهام را تأمین کنم.» پیش از این، او از ساعت ۷ صبح تا ۴ بعدازظهر با ابزارهایی مانند تبر، کانالهای آب بین درختان را باز میکرد، خاک را شخم میزد، سمپاشی میکرد و گوجهفرنگی و خیار میکاشت. دستمزدش روزانه ۴۰ تا ۵۰ شِکِل (۱۳ تا ۱۵ دلار) بود، اما حالا حتی این درآمد ناچیز هم از دست رفته است. الزنانی مانند صدها هزار نفر دیگر در غزه، قربانی بیکاری گستردهای شده که اقتصاد این منطقه را فلج کرده است.
داستان «مجید حموده»، مرد ۵۳ سالهای از جبلیه در شمال غزه، حتی از این هم غمانگیزتر است. او که به بیماری فلج اطفال مبتلا بوده و همسرش مبتلا به تالاسمی است، پنج فرزند دارد و در اردوگاهی در محله رمال زندگی میکند. حموده پیش از جنگ، به کمک مالی وزارت توسعه و خیریهها وابسته بود، زیرا سلامتیاش اجازه کار نمیداد. اما از آغاز جنگ، این کمکها قطع شده و خانواده او در آستانه گرسنگی قرار گرفتهاند. وی با صدایی لرزان به الجزیره میگوید: «ما مثل مردگان هستیم، اما هنوز دفن نشدهایم. فقط به زندهها نگاه میکنیم. اگر کسی خانهات را نابود کند و تو را مثل سگها به خیابان بیندازد، چه کار میکنید؟ حتی سگها زندگی بهتری از ما دارند.»
دختر کوچکش در حالی که گریه میکند، شاهد این کلمات است. در روزهای سخت، حموده پسر کوچکش یعقوب را برای جمعآوری پلاستیک و زباله به خیابان میفرستد تا با فروش آنها، غذایی تهیه کنند. یعقوب، که پیش از جنگ دانشآموز ممتاز کلاس چهارم بود و جایزه «دانشمند کوچک» را از وزارت آموزش دریافت کرده بود، حالا به جای آزمایشهای علمی، نایلون جمع میکند تا برای پخت غذا بسوزاند. حموده با اشک میگوید: «حالا خوردن یک گوجه یا خیار آرزو شده و این غیرانسانی است.»
جنگ «اسرائیل»، غزه را تقریباً به طور کامل نابود کرده و بحران گرسنگی و قحطی گستردهای ایجاد کرده است. برنامه جهانی غذا سازمان ملل متحد اعلام کرده که کمکهای واردشده به این منطقه محاصرهشده، نیازهای غذایی مردم را برآورده نمیکند. روزانه تنها دو گذرگاه باز است و در حالی که هدف روزانه ۲۰۰۰ تن کمک است، «اسرائیل» محدودیتهای شدیدی بر ورود کمکها اعمال میکند.
دفتر مرکزی آمار فلسطین در گزارش اواسط اکتبر گزارش داد که نرخ بیکاری در فلسطین به ۵۰ درصد و در غزه به ۸۰ درصد رسیده است. بیش از ۵۵۰ هزار نفر بیکار هستند. گزارش کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) نیز نشان میدهد که تولید ناخالص داخلی فلسطین به سطح سال ۲۰۱۰ بازگشته و سرانه آن به سال ۲۰۰۳، یعنی در دو سال عقبگرد ۲۲ ساله داشته است.
غزه پیش از جنگ، شاهد رشد اقتصادی بود. «ماهر الطباء»، مدیرکل اتاق بازرگانی و صنعت استانداری غزه، به الجزیره میگوید: «غزه با افتتاح پروژههای تجاری، گردشگری و صنعتی، به پناهگاهی برای سرمایهگذاری تبدیل شده بود.» بخش خصوصی، موتور اصلی اقتصاد بود و با تمرکز بر شرکتهای کوچک و متوسط، بیش از ۵۲ درصد اشتغال را تأمین میکرد. بخش کشاورزی نیز خودکفا بود و غزه ۱۷ درصد از تولید ناخالص داخلی فلسطین را تشکیل میداد. اما تولید ناخالص داخلی غزه در سال ۲۰۲۴ نسبت به سال قبل ۸۳ درصد کاهش یافت و به ۳۶۲ میلیون دلار رسید. حال این وضعیت با سرانه ۱۶۱ دلار به یکی از پایینترینها در جهان تبدیل شده است.
البته اقتصاد غزه حتی پیش از اکتبر ۲۰۲۳ هم ضعیف بود و «اسرائیل» از سال ۲۰۰۷ محاصره زمینی، دریایی و هوایی را علیه این باریکه اعمال کرده بود. تخمینهای محلی نشان میدهد که بیش از ۶۳ درصد جمعیت در فقر بودند و دولت انگلستان تخمین زده بود که ۸۰ درصد مردم غزه به کمکهای بشردوستانه وابستهاند. اکنون دولت غزه تخمین میزند که ۹۰ درصد بخشها، از جمله مسکن و زیرساختها، نابود شدهاند. با این حال، برنامههایی برای بازسازی وجود دارد.
از طرف دیگر، «اسماعیل الثوابته»، رئیس دفتر رسانهای دولت غزه، به الجزیره میگوید: «حمایت از شرکتهای کوچک و متوسط برای جذب نیروی کار، تنظیم بازار و جلوگیری از انحصار ناشی از محدودیتهای واردات، از نیازهای فوری است.» خسارات اقتصادی وارد شده به نوار غزه ۷۰ میلیارد دلار تخمین زده شدهاست. وی بر ایجاد پروژههای تولیدی به جای کمکهای موقت، برنامههای اشتغال اضطراری برای جوانان و فارغالتحصیلان، و ساخت پایگاه داده اقتصادی برای تصمیمگیری تأکید میکند. این نیازمند بازگشایی همه گذرگاهها و ورود آزاد مواد خام و قطعات یدکی است. بخشهای کلیدی مانند صنعت، کشاورزی و خدمات نیز باید بازسازی شوند تا وابستگی به کمکها کاهش یابد.
با این حال، طرح آتشبس و صلح دونالد ترامپ هنوز کامل اجرا نشده و فاز دوم آن نامشخص است. اما چالش بزرگ غزه برای بازیابی اقتصادی روز به روز دشوارتر میشود. برای خانوادههایی مانند الزنانی، زندگی روزمره همچنان سخت و طاقتفرسا است. مریم، همسر سهماهه باردار او، میگوید: «از وعدههای غذایی گرم در اردوگاه سیر میشویم، اما مغذی نیستند. بازار پر از میوههاست، اما نمیتوانیم بخریم. بچهها هوس موز، سیب، ماهی و تخممرغ میکنند، اما فقط بخش کوچکی میگیریم.» او که دو سال است کلسیم کافی دریافت نکرده، دندانهایش را از دست میدهد و میگوید: «الحمدلله!»
غزه، با وجود ویرانی، نماد استقامت است. مردمش، از کارگران بیکار تا کودکان دانشمند، در جستجوی زندگی بهتر هستند. بازسازی نه تنها به کمکهای بینالمللی، بلکه به پایان محاصره و سرمایهگذاری پایدار نیاز دارد. اگر جهان به این بحران توجه کند، غزه میتواند از خاکستر برخیزد و اقتصادی پویا بسازد.
انتهای پیام/۱۳۴
