قیام ۲۹ بهمن مردم تبریز امتداد پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی

گروه سیاسی دفاع‌پرس: روز ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ از روز‌های ماندگار انقلاب اسلامی ایران به شمار می‌رود. این روز اولین حلقه زنجیره‌ای بود که قیام ۱۹ دی قم را به قیام‌های پی در پی ایران متصل کرد و با صلاح‌دید آیت‌الله «قاضی طباطبایی» تصمیم بر این شد، در بزرگداشت چهلمین روز شهدای ۱۹ دی شهر قم مجلس بزرگداشتی در تبریز برگزار شود.

روز جمعه ۲۸ بهمن‌ماه ۱۳۵۶ اعلامیه‌ای با عنوان دعوت مردم به برگزاری مراسم چهلم شهدای قم در مسجد قزلّی و در سطح شهر پخش شد. (مسجد قزلی) یکی از مساجد تاریخی تبریز است که به واسطه حادثه مهمی که در ۲۹ بهمن سال ۱۳۵۶ در مراسم اربعین شهدای شهر قم در آن اتفاق افتاد، باعث شد درخت انقلاب مستحکم‌تر از قبل به سمت پیروزی حرکت کند. در سالگرد خلق این قیام بزرگ تصاویر شهدای گرانقدر قیام خونین ۲۹ بهمن تبریز در مسیر مسجد قزلی به نمایش گذاشته شد.

 دو روز پس از انتشار مقاله «ایران و ارتجاع سرخ و سیاه» در روزنامه اطلاعات که در آن به امام خمینی توهین شده بود، در ۱۹ دی ۱۳۵۶، مردم و طلبه‌های علوم دینی در قم دست به تظاهرات زدند. مأموران حکومت پهلوی با یورش به این تظاهرات عده‌ای را شهید و مجروح کردند. با نزدیک شدن به اربعین شهدای قم مراجع تقلید، آقایان سیدمحمدرضا گلپایگانی، سیدشهاب الدین مرعشی نجفی و سیدکاظم شریعتمداری با انتشار اعلامیه‌هایی روز شنبه ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ را به مناسبت چهلم شهدای ۱۹ دی قم عزای عمومی اعلام کردند و خواستار اعتصاب عمومی در سراسر کشور شدند.

در ۲۵ بهمن ۱۳۵۶ نیز یازده نفر از علمای تبریز، از جمله آیت الله محمدعلی قاضی طباطبایی، از مردم تبریز خواستند که روز شنبه ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ به مناسبت چهلم شهدای قم از ساعت ده تا دوازده در مسجد میرزایوسف مجتهدی «قزلی» واقع در ابتدای بازار در مراسم سوگواری شرکت کنند. گروه‌هایی از مردم تبریز یکی دو ساعت زودتر در مقابل مسجد اجتماع کردند، ولی مأموران ساواک به خادم مسجد قزلی، اجازه ندادند در مسجد را باز کند.

سرگرد حسین حق شناس، رئیس کلانتری شش تبریز، با مأموران خود مقابل مسجد ایستاده بود. در همین حال محمد تجلا، یکی از دانشجویان دانشگاه آذرآبادگان (تبریز)، به سرگرد گفت: «چرا از ورود مردم به مسجد جلوگیری می‌کنید؟» حق شناس در جواب با توهین گفت: «مگر نمی‌بینید که در طویله‌تان را بسته‌ایم.» در پی این اهانت، تجلا با آجر به طرف سرگرد حمله ور شد و او نیز با شلیک گلوله‌ای محمد را به شهادت رساند. به دنبال این اقدام، درگیری شدیدی آغاز شد و مردم در خیابان‌های شهر دست به تظاهرات زدند.

یکی از شعار‌های مردم تبریز در هنگام تظاهرات این بود: بیز بوشاهی ایسته میروخ، والسلام. (ما این شاه را نمی‌خواهیم). نیرو‌های امنیتی که غافلگیر شده بودند به سوی جمعیت آتش گشودند که شش نفر در همان روز و هشت نفر از مجروحان در روز‌های بعد به شهادت رسیدند.

در این درگیری‌های خیابانی، بیش از صد نفر زخمی و حدود ۶۰۰ نفر بازداشت شدند. این درگیری تا بعد از ظهر ادامه پیدا کرد و سرانجام مأموران با کمک تانک‌های چیفتن و نیرو‌های کمکی که از پادگان‌های عجبشیر و مراغه به تبریز آمده بودند، موفق به خاموش کردن تظاهرات شدند.

بعد از این حادثه، بعضی از مقامات تبریز از جمله استاندار، سپهبد اسکندر آزموده و رئیس ساواک آذربایجان شرقی، سرهنگ یحیی لیقوانی از کار برکنار شدند و هیأتی به ریاست ارتشبد جعفر شفقت، جانشین رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران، برای بررسی این حادثه تعیین شد. آنان عوامل این حادثه را تعدادی از مردم منحرف و گمراه، نوکران استعمار سرخ و سیاه و بدخواهان ایران که از پیروزی انقلاب شاه و مردم در رنج و زیان هستند، معرفی کردند. این هیأت همچنین سرلشکر قهرمانی، رئیس شهربانی آذربایجان شرقی و سرگرد حق شناس، رئیس کلانتری شش تبریز را در این حادثه مقصر اعلام کرد.

امام خمینی در ۸ اسفند ۱۳۵۶ در پیامی به اهالی آذربایجان نوشت: «سلام بر اهالی شجاع و متدین آذربایجان عزیز! درود بر مردان برومند و جوان غیرتمند تبریز! درود بر مردانی که در مقابل دودمان خطرناک پهلوی قیام کردند و با فریاد «مرگ بر شاه» خط بطلان بر گزافه گویی‌های او کشیدند! زنده باشید مردم مجاهد عزیز تبریز...» بنابراین ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ نخستین چهلمی بود که زنجیروار در سال ۱۳۵۷ امتداد پیدا کرد و منجر به پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ شد.

انتهای پیام/341