فاجعه شیمیایی سردشت به روایت «درخت گردو»

گروه فرهنگ دفاع‌پرس_ اکبر صفرزاده: فیلم سینمایی «درخت گردو» به کارگردانی محمدحسین مهدویان و تهیه‌کنندگی سید مصطفی احمدی محصول سال ۱۳۹۸ سینمای ایران است. فیلمنامه این اثر توسط ابراهیم امینی و حسین حسینی نوشته شده‌ است. ترانهٔ این فیلم با شعری از روزبه بمانی و صدای علیرضا قربانی خوانده شده و حبیب خزایی‌فر به‌ عنوان آهنگساز و اردشیر کامکار با این فیلم همکاری کرده‌اند. 

با نوشته‌ای کوتاه که در ابتدای فیلم درخت گردو روی تصویر می‌نشیند و اعلام می‌کند که این فیلم برمبنای یک داستان واقعی است تکلیف ما به عنوان تماشاگر از همان ابتدا با فیلم روشن می‌شود. درخت گردو می‌خواهد بخشی از زندگی «قادر مولان پور» که مربوط به بمباران شیمیایی روستای مرزی «رش‌هرمه» است را با ذکر جزییات برای ما روایت کند و در این کار بسیار موفق است.  برخلاف نظر برخی منتقدان که سعی می‌کنند تاویل ها و تفسیرهای متنوعی از درخت گردو بیرون بیاورند و مثلا بمباران شیمیایی را به انتهای فیلم ارتباط دهند معتقدم که درخت گردو به هیچ وجه تاویل و تفسیرپذیر نیست و فقط می‌خواهد به بهترین شکل ممکن زندگی «قادر مولان پور» را روایت کند. 

یکی از تاثیرگذارترین سکانس‌های فیلم مربوط به نیمه ابتدایی فیلم است؛ زمانی که بمب شیمیایی در روستا منفجر می‌شود و صدها پرنده به زمین فرو می‌افتند. در پلان‌های بعدی این سکانس مردم مظلوم سردشت را می‌بینیم که پی در پی سرفه می‌کنند و نقش زمین می‌شوند. طراحی صحنه و میزانسن در این سکانس فوق‌العاده حرفه‌ای، درخشان و در خدمت موضوع فیلم است. در ادامه این سکانس یک سرباز ارتشی گریان را می‌بینیم که کودکی شیمیایی شده را در آغوش گرفته و پس از آن پلان‌های بعدی این سکانس که مربوط به بچه‌هایی است که در آغوش مادران یا پدران خود جان داده‌اند. موسیقی کردی غم انگیزی که روی این تصاویر نشسته تاثیر این تصاویر را ده چندان کرده است.

دیگر سکانس تاثیرگذار فیلم مربوط به سردخانه است؛ زمانی که قادر در سردخانه دو تن از بچه‌هایش را شناسایی می‌کند. دکوپاژ، زمان بندی پلان‌ها و مکث دوربین در این سکانس کاملا درست، اندازه و عالی است. حمام رفتن بچه‌های شیمیایی نیز بسیار تلخ و تاثیر گذار است. در حمام قطرات آب بر بدن تاول زده بچه‌ها می‌خورد و پوست بدن آنها را می‌سوزاند، بچه‌ها از آب فرار می‌کنند اما «قادر» که می‌داند دوش گرفتن برای آنها لازم و ضروری است بچه‌ها را به زور زیر دوش آب نگه می‌دارد و می‌گرید.

داستان زندگی «قادر مولان پور» یک ملودرام تمام عیار است؛ مردی که تمام اعضاء خانواده‌اش را در بمباران شیمیایی به بدترین شکل ممکن از دست می‌دهد. درخت گردو می‌توانست ملودرامی بسیار اشک انگیز باشد اما دو عامل «صدای راوی» و «انتخاب اشتباه برخی بازیگران» از پیش رفتن احساسات مخاطب جلوگیری می‌کند. به عنوان مثال مهران مدیری شاید برای برخی ژانرهای سینما خوب باشد اما انتخاب او برای فیلمی ملودرام که قرار است اشک تماشاگر را در بیاورد اصلا خوب نیست. مهران مدیری در طول چند دهه گذشته آنقدر نقش‌های کمدی بازی کرده که نام او در روح و روان تماشاگر ایرانی با طنز و کمدی مترادف شده و به این راحتی‌ها نمی‌توان این کلیشه را کنار گذاشت یا از بین برد. 

انتهای پیام/ 121