پیروزی «روایت ایران» در بحرین، آذربایجان و اندونزی

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: بر اساس اسناد محرمانه وزارت خارجه آمریکا که توسط پولیتیکو منتشر شده، جنگ ایران به وضوح به یکی از بزرگ‌ترین شکست‌های رسانه‌ای و دیپلماتیک واشنگتن در جهان اسلام تبدیل شده است. این گزارش‌ها به طور صریح اذعان می‌کند که ایران در میدان رسانه‌ای، نبرد را برده و توانسته حمایت مردمی در کشور‌های مسلمان بحرین، آذربایجان و اندونزی را به سمت خود جلب کند و همزمان به اعتبار و روابط امنیتی آمریکا آسیب بزند.

آنچه این اسناد آشکار می‌سازد، نه فقط یک «آسیب موقتی»، بلکه پیروزی استراتژیک ایران در جنگ روایت‌هاست؛ جایی که تهران با استفاده هوشمندانه از شبکه‌های اجتماعی، بات‌ها، میم‌ها و ابزار‌های دیجیتال، در حالی که دیپلمات‌های آمریکایی دست‌بسته و محدود به بازنشر پیام‌های مرکزی کاخ سفید هستند، افکار عمومی جامعه مسلمین جهان را به سوی خود متمایل سازد.

شکاف در باور به تعهد آمریکا در تضمین امنیت بحرین

افکار عمومی در بحرین که میزبان پایگاه ناوگان پنجم دریایی آمریکا است، اکنون این باور را دارد که آمریکا این کشور را رها کرده و تنها به حمایت مطلق از اسرائیل پرداخته است. حساب‌های طرفدار ایران در شبکه‌های اجتماعی با سرعت و هوشمندی بالا این پیام را پخش کرده‌اند که حضور نیرو‌های آمریکایی بحرین را به هدفی آشکار در جنگ رمضان تبدیل کرده و واشنگتن، نتانیاهو را بر متحدان خود در غرب آسیا ترجیح داده است. 

این روایت‌ها به سرعت گسترش یافته و باعث شده بسیاری از شهروندان بحرینی احساس کنند آمریکا تعهد واقعی به امنیت آنها ندارد. حتی رسانه‌های داخلی بحرین که معمولا تحت سانسور شدید دولت هستند، در گزارش‌های خود بیشتر بر اقدامات نیرو‌های خود تمرکز کرده‌اند و از ذکر حمایت‌های فنی و آموزشی آمریکا خودداری ورزیده‌اند. 

نتیجه این خلا رسانه‌ای، تقویت ادراک منفی افکار عمومی بحرین نسبت به آمریکاست. در حالی که سفارت انگلستان با فعالیت مستمر در فضای مجازی، خود را به عنوان حامی واقعی بحرین نشان می‌داد، ایران موفق شده تصویر «عقب‌نشینی آمریکا» را در ذهن مردم حک کند. این دقیقا پیروزی رسانه‌ای تهران است که بدون پرداخت هزینه، اعتماد عمومی به یکی از کلیدی‌ترین متحدان واشنگتن در خلیج فارس را سست کرده است.

بازگشت آذربایجان به خانه اول بی‌اعتمادی 

در آذربایجان، که اکثریت جمعیت آن را شیعیان تشکیل می‌دهند، روند مشابهی دیده می‌شود. پس از اجلاس صلح میان آذربایجان و ارمنستان که تحت نظارت آمریکا برگزار شد، رسانه‌های محلی و افکار عمومی به سمت پوشش مثبت از آمریکا متمایل شده بودند. اما با آغاز درگیری‌ها در اواخر فوریه، این روند به سرعت معکوس شد. 

رسانه‌های آذربایجانی آمریکا و اسرائیل را مسئول شروع جنگ بدون هدف و استراتژی روشن معرفی کردند. حتی اخبار بین‌المللی حاوی انتقاد از سیاست‌های ترامپ را بازنشر دادند که نشانه‌ای از تمایل دولت برای آزمایش افکار عمومی بود. اگرچه این انتقاد‌ها هنوز به حمایت مستقیم از ایران تبدیل نشده، اما روایت غالب اکنون این است که واشنگتن عامل بی‌ثباتی منطقه‌ای است. 

در این بازی رسانه‌ای، آتش‌بس موقت نیز نتوانسته این روند تغییر موضع علیه آمریکا را متوقف کند و رسانه‌ها به تحلیل‌های انتقادی از محاسبات سیاسی آمریکا ادامه می‌دهند. همچنین مردم آذربایجان از افزایش قیمت‌ها و اختلال در زندگی روزمره خود واهمه داشته و این نارضایتی را به سیاست خارجی آمریکا نسبت می‌دهند. ایران در اینجا با ابزار‌های دیجیتال خود موفق شده بدون نیاز به تغییر ایدئولوژی سکولار آذربایجانی‌ها، آمریکا را به عنوان منبع اصلی تنش نشان دهد و پیشرفت‌های دیپلماتیک قبلی واشنگتن را خنثی کند.

افزایش نفوذ ایران در افکار عمومی اندونزی

اما بزرگ‌ترین دستاورد رسانه‌ای ایران در اندونزی، بزرگ‌ترین کشور مسلمان جهان رخ داده است. تهران عملیات گسترده‌ای را در این کشور انجام داد که بر پایه همبستگی اسلامی و احساسات ضداستعماری بنا شده بود. روایت ایران، آمریکا و اسرائیل را امپریالیست‌های مدرن معرفی می‌کند و با ابزار‌های خلاقانه مانند استفاده از کد مورس در پیام‌ها، کاربران را به تعامل فعال دعوت می‌نماید. 

پست‌های سفارت ایران در شبکه‌های اجتماعی اکنون بازدیدها، کامنت‌های مثبت و بازنشر‌های رسانه‌ای محلی بسیار بیشتری نسبت به گذشته دریافت می‌کنند. سفیر ایران نیز با دیدار‌های گسترده با نخبگان سیاسی، مذهبی و فرهنگی، نفوذ خود را به شکل موثری گسترش داده است. این فعالیت‌ها باعث شده که احساسات ضدآمریکایی در جامعه اندونزی تقویت شود و فضای سیاسی دولت «پرابوو» برای ادامه همکاری‌های امنیتی با واشنگتن محدودتر گردد. 

به تازگی اندونزی برای جلب رضایت آمریکا اقداماتی مانند پیشنهاد اعزام نیرو به غزه و پیوستن به برخی ابتکارات صلح انجام داده بود، اما حالا فشار‌های مردمی و رسانه‌ای ناشی از روایت ایرانی، مذاکرات مرتبط با برخی از این همکاری‌ها را متوقف کرده است. 

ایران برنده مطلق رسانه‌ای

این پیروزی رسانه‌ای ایران، ریشه در دو عامل کلیدی دارد: اول، چابکی و خلاقیت بی‌نظیر ماشین تبلیغاتی تهران که از پلتفرم‌های متنوعی مانند تلگرام، فیسبوک، توییتر و حتی کد مورس برای انتقال پیام استفاده می‌کند؛ و دوم، محدودیت‌های ساختاری آمریکا که سفارتخانه‌هایش را از تولید محتوای مستقل منع کرده و آنها را به «بازنشر پیام‌های تاییدشده» محدود کرده است. 

نتیجه این سرعت عمل این است که افکار عمومی در سه کشور مسلمان‌نشین که قبلا روابط نسبتا مثبتی با آمریکا داشتند، حالا به سمت روایت ایرانی متمایل شده‌اند؛ روایتی که آمریکا را «خائن به متحدان» و «حامی صهیونیسم» نشان می‌دهد و ایران را مدافع امت اسلام و قربانی استعمار مدرن جلوه می‌دهد. این دقیقا همان «پیروزی در میدان رسانه‌ای» است که سفارتخانه‌های آمریکایی در گزارش‌های خود با نگرانی از آن سخن گفته‌اند.

انتهای پیام/ ۱۳۴