حجتالاسلام قرائتی: ضرورت بازنگری در اولویتهای تبلیغی کشور/ اخلاص و قرآنمحوری شرط اثرگذاری تبلیغ است
به گزارش دفاعپرس از خراسان رضوی، حجتالاسلاموالمسلمین «محسن قرائتی» مفسر قرآن کریم در نشست علمی «انتقال تجربیات تبلیغی» که در مدرسه علمیه فاضلیه مشهد برگزار شد، با تأکید بر ضرورت توسل به خداوند در همه مراحل زندگی و فعالیتهای تبلیغی اظهار داشت: انسان باید در آغاز، میانه و پایان کار به خداوند متوسل باشد. در همه دعاها تنها دعای واجب، «اهدنا الصراط المستقیم» است که در نماز میخوانیم. پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) نیز در نماز شب این دعا را بیش از دیگران تکرار میکردند و این نشان میدهد حتی پیامبر خدا نیز نیازمند استمداد از پروردگار است.
وی افزود: قرآن کریم پیامبر را بر راه مستقیم معرفی میکند، اما با این حال به تکرار درخواست هدایت دستور میدهد؛ این نشان میدهد که همه انسانها، حتی خواص، نیازمند استمداد از خداوند هستند. این استمداد همان حقیقتی است که در «بسمالله» نهفته است؛ یعنی انسان با گفتن بسمالله، قدرت، علم و لطف خداوند را به رسمیت میشناسد.
این مفسّر قرآن کریم با تأکید بر خلوص نیت در تبلیغ دین گفت: ما مأمور نیستیم که منبر ما شلوغ شود یا مورد استقبال قرار بگیرد؛ بلکه مأمور به انجام وظیفه هستیم. آیتالله بهاءالدینی به من فرمود اگر همه مردم ایران پای سخنرانی شما بنشینند، اما نیت شما الهی نباشد، دست خالی خواهید ماند.
حجتالاسلام قرائتی ادامه داد: نیت مانند نخ در اسکناس است؛ اگر این نخ نباشد، ارزش اسکناس از بین میرود. در کارهای دینی نیز اگر اخلاص نباشد، عمل ارزش خود را از دست میدهد. انسان باید نیت الهی داشته باشد؛ همانگونه که وقتی کسی برای رسیدن به آب چاه میکند، خاک هم نصیبش میشود، اما هدف اصلی آب است.
وی با اشاره به مأموریت حضرت ابراهیم (علیهالسلام) در ساخت کعبه تصریح کرد: خداوند به ابراهیم فرمود کعبه را در بیابان بسازد. در ظاهر ممکن است این سؤال پیش بیاید که در بیابان چه کسی به کعبه خواهد آمد، اما خداوند فرمود بنا کردن با تو و آوردن مردم با من؛ در تبلیغ نیز باید چنین نگاه توحیدی وجود داشته باشد.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر ضرورت توجه به قرآن در منبرها گفت: یکی از غصههای پیامبر این بود که قرآن در میان مردم مهجور بماند. در بسیاری از منبرها شعر، قصه، تاریخ و تحلیلهای مختلف بیان میشود، اما کمتر پیش میآید که کسی پس از پایان سخنرانی بگوید امروز معنای یک آیه قرآن را فهمیدم.
این مفسّر قرآن کریم با اشاره به شیوه سخن گفتن امیرالمؤمنین (علیهالسلام) افزود: خطیبتر از امیرالمؤمنین در تاریخ وجود نداشته است، اما بخش زیادی از سخنان ایشان در قالب کلمات کوتاه و حکمتهای مختصر بیان شده است؛ بنابراین باید کم سخن گفت، اما سخن مفید بیان کرد.
حجتالاسلام قرائتی ادامه داد: هر سخنی که بر منبر گفته میشود باید چهار شرط داشته باشد؛ یا مشکل جامعه را حل کند، یا مشکل یک فرد را برطرف کند، یا واجب باشد، یا دستکم مستحب مهمی باشد. موضوعاتی که نه واجب است و نه مستحب و نیازی از جامعه را حل نمیکند، نباید محور سخنرانی قرار گیرد.
وی با نقل خاطرهای از مرحوم آیتالله فلسفی گفت: روزی از او خواستند بدون آمادگی منبر برود، اما ایشان گفت سخنرانی بدون مطالعه خیانت به عمر مردم است؛ زیرا وقت مردم جزو بیتالمال است.
این استاد حوزه علمیه در ادامه با اشاره به اولویتهای تبلیغی تصریح کرد: در قرآن آمده است که پیامبر مسئولیتی جز ابلاغ دین ندارد. همچنین در آیات دیگر تأکید شده که رسالت پیامبر برای رحمت است؛ بنابراین محور تبلیغ باید دین و معارف اهلبیت (علیهمالسلام) باشد و نمیتوان راهی غیر از مسیر اهلبیت برای رسیدن به خدا معرفی کرد.
این مفسّر قرآن کریم بیان داشت: مُبلغ باید ابتدا نیاز جامعه را تشخیص دهد. زمانی که طلبه بودم به این فکر میکردم چه نوع روحانیای باشم. به این نتیجه رسیدم که در جامعه «آخوند اطفال» کم داریم؛ یعنی کسی که بتواند دین را برای کودکان و نوجوانان به زبان قابل فهم بیان کند.
حجتالاسلام قرائتی با بیان اینکه شرط تبلیغ این است که عوام بفهمند و خواص بپسندند، ادامه داد: روحانی خوب کسی است که اگر از جامعه برود، جای او خالی بماند و کاری بر زمین بماند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع مهندسی تبلیغ در کشور اشاره کرد و گفت: گاهی به برخی امور مستحب بیش از اندازه توجه میکنیم، اما واجبات کمتر مورد توجه قرار میگیرد. به عنوان مثال اعتکاف کار بسیار خوبی است، اما زکات که واجب است کمتر تبلیغ میشود، در حالی که زکات یکی از پایههای اسلام است، گاهی دیده میشود برخی افراد بارها به حج میروند، اما حتی یک بار برای ترویج زکات اقدام نکردهاند.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به توزیع نامتوازن نیروهای تبلیغی در کشور تصریح کرد: در برخی شهرها تعداد زیادی روحانی حضور دارند، اما در برخی مناطق دیگر روحانی وجود ندارد. این مسئله نیازمند برنامهریزی و عدالت در توزیع نیروهاست.
این استاد حوزه علمیه خاطرنشان کرد: باید سهم قرآن در آموزشها بیشتر شود و تدبر در قرآن مورد توجه جدی قرار گیرد؛ زیرا تدبر در قرآن یک واجب الهی است.
حجتالاسلام قرائتی با انتقاد از برخی پژوهشهای کمثمر ادامه داد: گاهی وقتها کارهایی انجام میشود که فایدهای برای هدایت مردم ندارد؛ در حالیکه قرآن برای هدایت نازل شده است و باید معارف آن برای مردم تبیین شود.
وی در ادامه بر اهمیت تسلط بر ادبیات عرب تأکید کرد و گفت: اگر ادبیات انسان ضعیف باشد، آیات قرآن را غلط میخواند، غلط میفهمد و در نهایت نیز غلط عمل میکند؛ بنابراین طلبه باید بتواند قرآن بدون اعراب را درست بخواند.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به برخی رفتارها و ظواهر نامناسب ابراز داشت: طلبه باید در ظاهر، رفتار و شیوه سخن گفتن خود نیز شأن طلبگی را رعایت کند و از کارهایی که موجب جلب توجه غیرمتعارف میشود پرهیز داشته باشد.
حجتالاسلام قرائتی در ادامه برنامه با بیان ضرورت مراقبت رفتاری در میان روحانیون گفت: برخی رفتارها اگر از مردم صادر شود طبیعی است، اما از یک روحانی پذیرفته نیست و در ذهنها باقی میماند.
به گفته وی، مبلغ باید همواره «در مردم» و «با مردم» باشد و ارتباط مستقیم با مخاطب را حفظ کند؛ زیرا نزدیکی و توجه به مخاطب تأثیر سخن را چند برابر میکند.
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: بیان دینی باید عرفی، قابل فهم و همراه با نگاه صحیح به نیازهای جامعه باشد. همچنین ظاهر روحانی باید ساده، طبیعی و بدون جلب توجههای غیرضروری باشد تا سخن مقدم بر ظاهر قرار گیرد.
حجتالاسلام قرائتی بر اهمیت یادداشتنویسی، چکیدهبرداری و انتقال تجربیات علمی و تبلیغی به دیگران تأکید کرد و با اشاره به ضرورت مطالعه قبل از منبر یادآور شد: بسیاری از بزرگان و مراجع نیز قبل از سخنرانی بهدقت مطالب خود را مرور میکردند.
وی با اشاره به لطف الهی در مسیر طلبگی و تبلیغ تصریح کرد: سالهاست تمام سخنرانیهایش ثبت و تدوین شده تا در اختیار دیگران قرار گیرد.
حجتالاسلام قرائتی به اصول مهم در اخلاص اشاره کرد و بیان داشت: مراقبت از نیت در امور دینی، مالی و تبلیغی ضروری است؛ چراکه گاهی توقع تشکر یا توجه، اخلاص را از بین میبرد.
وی همکاری جمعی در تبلیغ را امری مهم دانست و خاطرنشان کرد: گاه یک نفر بهتنهایی توان پیشبرد کار را ندارد و باید با کمک دیگران برنامه تبلیغی اثرگذار را پیش برد.
این مفسّر قرآن کریم با اشاره به سابقه طولانی حضور مستمر در رسانه، تأکید کرد: استمرار، نظم و بهروز بودن در تبلیغ دینی نقش اساسی دارد.
حجتالاسلام قرائتی گفت: بیان قرآن باید نو شود تا مخاطب آن را بفهمد. ظاهر مُبلغ نیز باید طبیعی و بدون افراط باشد تا حواس مخاطب از پیام اصلی پرت نشود.
وی با تأکید بر اهمیت بیان ساده و مردمی تصریح کرد: نباید پیچیدگیهای غیرضروری در تبلیغ ایجاد شود.
این مفسّر قرآن کریم با اشاره به ارزش وقت و عمر، تأکید کرد: طلبه و مُبلغ نباید وقت خود را در امور غیر ضروری تلف کنند.
حجتالاسلام قرائتی همچنین خواستار توجه به خدمت اجتماعی، رفتار نیکو با مردم، و استفاده درست از فرصتهای تبلیغی شد و ادامه داد: گاهی با یک سخن یا یک رفتار درست میتوان اثرات عمیقی در جامعه ایجاد کرد.
وی در ادامه به اهمیت توجه به نیازهای واقعی علمی در حوزه اشاره کرد و گفت: بسیاری از درسها لازم نیست؛ اما ادبیات عرب ضروری است، زیرا مُبلغ باید بتواند سریع بفهمد و منتقل کند.
این مفسّر قرآن کریم در پایان بیان داشت: باید قدر فرصتها را دانست و از لحظهها برای خدمت، تبلیغ، اخلاق و تربیت استفاده کرد. اگر حوزهها و طلاب گرد هم بیایند، میتوانند حال معنوی جامعه را تقویت کنند.
گفتنی است؛ این برنامه از سوی مدرسه علمیه فاضلیه با حمایت معاونت فرهنگی تبلیغی حوزه علمیه خراسان برگزار شد.
انتهای پیام/
