۲۳ خرداد؛ از لغو کاپیتولاسیون تا ایستادگی امروز ایران در برابر آمریکا
گروه سیاسی دفاعپرس، لغو کاپیتولاسیون پس از پیروزی انقلاب اسلامی صرفاً حذف یک قانون حقوقی نبود؛ بلکه اعلام پایان دورهای بود که در آن اراده قدرتهای خارجی بر تصمیمات داخلی ایران سایه میانداخت. از همان زمان مفهوم «استقلال» به یکی از ستونهای اصلی هویت جمهوری اسلامی تبدیل شد؛ استقلالی که هزینههای فراوانی برای حفظ آن پرداخت شده و امروز نیز در متن تقابل ایران و آمریکا قابل مشاهده است.
اگر در دهه ۱۳۴۰ مسئله بر سر مصونیت قضایی مستشاران آمریکایی بود، امروز نزاع در سطحی گستردهتر و پیچیدهتر ادامه دارد؛ نزاعی که در حوزههای امنیتی، سیاسی، اقتصادی و حتی رسانهای جریان دارد. آمریکا طی دهههای گذشته تلاش کرده است با ابزار تحریم، فشار سیاسی، جنگ روانی و تهدید نظامی، ایران را به عقبنشینی از مواضع راهبردی خود وادار کند. اما همان روحیهای که ملت ایران را به مقابله با کاپیتولاسیون رساند، امروز نیز در قالب مقاومت در برابر فشارهای خارجی تداوم یافته است.
در واقع پیوند میان لغو کاپیتولاسیون و مقاومت کنونی ایران را باید در مفهوم «نفی سلطه» جستوجو کرد. جمهوری اسلامی از آغاز شکلگیری خود تلاش کرده نشان دهد که حاضر نیست امنیت، سیاست خارجی و تصمیمات کلانش تحت اراده قدرتهای بزرگ تعریف شود به همین دلیل بسیاری از بحرانهای میان ایران و آمریکا را میتوان ادامه همان تقابل تاریخی بر سر استقلال و حاکمیت ملی دانست.
تحولات سالهای اخیر بهویژه افزایش تنشها میان تهران و واشنگتن، بار دیگر این واقعیت را آشکار کرده است که مسئله اصلی تنها اختلاف بر سر یک پرونده خاص نیست؛ بلکه موضوع به نوع نگاه آمریکا به جایگاه ایران در نظم منطقهای و جهانی بازمیگردد. ایالات متحده همواره تلاش دارد ایران را در چارچوب نظم مطلوب خود مهار کند در حالی که ایران بر حفظ استقلال راهبردی و نقشآفرینی مستقل در منطقه تأکید دارد.
در چنین شرایطی مقاومت امروز ایران را میتوان ادامه همان مسیری دانست که با اعتراض به کاپیتولاسیون آغاز شد؛ مسیری که بر پایه حفظ عزت ملی، رد سلطه خارجی و دفاع از حق تعیین سرنوشت استوار است. اگر در گذشته حضور مستقیم مستشاران آمریکایی نماد نفوذ واشنگتن در ایران بود، امروز ابزارهای فشار تغییر کرده است، اما با این حال اصل تقابل همچنان پابرجاست.
از سوی دیگر، تجربه تاریخی نشان داده است که هرگاه ملت ایران احساس کرده استقلال و هویت ملیاش هدف قرار گرفته، انسجام داخلی و روحیه مقاومت تقویت شده است. همانگونه که اعتراض به کاپیتولاسیون به یکی از موتورهای محرک انقلاب اسلامی تبدیل شد، امروز نیز فشارهای خارجی در بسیاری موارد به تقویت گفتمان مقاومت و تأکید بر خوداتکایی انجامیده است.
بنابراین ۲۳ خرداد تنها یادآور یک واقعه تاریخی نیست؛ بلکه نماد تداوم یک گفتمان است؛ گفتمانی که از نفی سلطه آغاز شد و اکنون در برابر فشارهای سیاسی و امنیتی آمریکا خود را بازتولید میکند. در این چارچوب، مقاومت امروز ایران را نمیتوان صرفاً یک واکنش مقطعی به تحولات منطقهای دانست، بلکه باید آن را بخشی از یک روند تاریخی برای حفظ استقلال، عزت و حاکمیت ملی ارزیابی کرد؛ روندی که از مبارزه با کاپیتولاسیون تا ایستادگی در برابر فشارهای کنونی آمریکا امتداد یافته است.
انتهای پیام/381
