نقشآفرینی بسیج جامعه پزشکی در جنگ رمضان؛ از تاسیس بیمارستان صحرایی تا پویش طبیب ایران
گروه سیاسی دفاعپرس ـ رحیم محمدی؛ زمانی که جنگی حادث میشود یا حوادث غیرمترقبهای روی میدهد یکی از گروههای مهمی که در کمک رسانی به مجروحان و مصدومان نقش مهمی دارند، پزشکان و امدادگران هستند که در بازیابی سلامت آنها موثر هستند به همین دلیل و به بهانه وقوع جنگ تحمیلی سوم علیه کشورمان میزبان دکتر «محمدحسین زارعزاده» مسئول سازمان بسیج جامعه پزشکی بودیم تا با وی درباره فعالیتهای این قشراز بسیج در جنگ رمضان گفت وگویی را داشته باشیم لذا آنچه در ادامه آمده است ماحصل این گفتوگو است.
دفاعپرس: شاید بتوان گفت پیشینه فعالیت بسیج جامعه پزشکی به دوران هشت سال دفاع مقدس باز میگردد که طی آن اعضای کادر درمان بهصورت گروههای داوطلب در جبههها حضور داشتند و بعد از اتمام جنگ تحمیلی این فعالیتهای داوطلبانه در عرصههای دیگری آغاز شد؛ حال با توجه به این موضوع بفرمایید برای تدوام ارتباط با پزشکان فعال در دوران دفاع مقدس چه برنامههایی دارید و اینکه اکنون در چه عرصههایی فعالیت داوطلبانه صورت میگیرد؟
ابتدا جا دارد یاد رهبران شهیدمان و هموطنانی که در جنگ تحمیلی آمریکایی ـ صهیونیستی به شهادت رسیدند را گرامی بداریم و انشاءالله انتقام خون تکتک این عزیزان را از رژیمهای جنایتکار اسرائیل غاصب و آمریکا خواهیم گرفت. اما همانگونه که اشاره کردید، پیشینه سازمان بسیج جامعه پزشکی به دوران دفاع مقدس هشت ساله بازمیگردد. همکاران ما در حوزه سلامت در دوران دفاع مقدس حضوری مؤثر و فعال داشتند. با توجه به شرایط و موقعیت آن زمان، لازم بود حضوری مؤثر در خطوط مقدم جبهههای جنگ زمینی داشته باشند تا دسترسی سریع و مناسبی برای امدادرسانی به مجروحان جنگ فراهم شود و بتوانند در اسرع وقت جان مجروحان را نجات دهند و در صورت نیاز، فرصت لازم برای انتقال آنها به مراکز درمانی عقبه جبههها و ارائه خدمات تکمیلی فراهم شود.
بسیج جامعه پزشکی با همین پیشینه شکل گرفت و در ادامه برای تداوم این ارتباط، دوستان ما این روابط و رفاقتها را حفظ کردند؛ به نحوی که اکنون هر سال در ماه مبارک رمضان، محفل انس تیمهای اضطراری بهداری دفاع مقدس برگزار میشود و طی آن پیشکسوتان و جهادگران جدید عرصه بهداشت و درمان دور هم جمع میشوند تا هم تجدید خاطرات صورت گیرد و هم برای آینده برنامهریزی شود. براین اساس آخرین محفلی که در همین رابطه برگزار شد، هفتم اسفند سال گذشته بود؛ یعنی دو روز پیش از تهاجم وحشیانه رژیم صهیونیستی و آمریکا به کشورمان.
نکته دیگری که درباره فعالیتهای سازمان بسیج جامعه پزشکی میتوان عنوان کرد حضور داوطلبانه در حوادث غیرمترقبه است؛ کشور ما از جمله کشورهایی است که حوادث غیرمترقبه متعددی در آن رخ میدهد؛ بنابراین تداوم ارتباط با بسیجیان جامعه پزشکی موجب میشود در صورت بروز چنین حوادثی با برنامهریزی بهتر برای امدادرسانی حضور پیدا کنند. به عبارت دیگر تداوم این ارتباط باعث انسجام بیشتر در مدیریت، راهبری، تشکیل و ادامه مسیر تیمهای اضطراری در خدمترسانی خواهد شد به همین دلیل تیمهای بسیج جامعه پزشکی توانستهاند در طول سال آمادگی خود را برای حضور در اینگونه حوادث حفظ کنند.
یکی از کارهایی که بسیج جامعه پزشکی بهصورت مستمر در حال انجام آن است، برگزاری اردوهای جهادی است. تیمهای ما در طول سال در مناطق محروم کشور حاضر میشوند و خدمات سلامتمحور به مردم ارائه میکنند. بهعنوان مثال در سال گذشته با حضور مؤثر، فداکارانه و ایثارگرانه بیش از ۵۰ هزار نفر از همکاران حوزه سلامت، بیش از ۹ میلیون خدمت توسط اعضای بسیج جامعه پزشکی به ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از هموطنان ساکن مناطق کمبرخوردار ارائه شد که البته این فعالیتها بهصورت مستمر ادامه دارد.
مثال دیگری که میتوان درباره فعالیت جهادی اعضای بسیج جامعه پزشکی در ارائه خدمات داوطلبانه عنوان کرد، حضور در راهپیمایی و پیادهروی اربعین است. همکاران ما در این عرصه نیز حضور فعال دارند به نحوی که در سال ۱۴۰۴ خوشبختانه توانستیم بیش از دو میلیون خدمت در موکبهای درمانی، چه در اقصی نقاط کشور خودمان از جنوب شرق کشور که محل عبور زائران پاکستانی و دیگر مسلمانان است و چه در مراکز درمانی مستقر در مرزهای غربی و همچنین در کشور عراق ارائه دهیم که البته این خدمات همچنان جاری بوده و سازمان بسیج جامعه پزشکی در حال انجام آن است.
همچنین با حادث شدن جنگ ۱۲ روزه، اغتشاشات دیماه و نیز جنگ تحمیلی سوم این خدمات شدت و حدت بیشتری یافت؛ حضور مؤثر همکاران ما کمک کرد تا ضمن ادامه خدمات جاری سلامت، رسیدگی به امور مردم و مجروحان نیز در زمان جنگ انجام شود و این موضوع برگ زرینی دیگری در کارنامه افتخارات بسیج جامعه پزشکی به ثبت رساند.
دفاعپرس: زمانی که جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی سوم روی داد نیروهای داوطلب عضو بسیج جامعه پزشکی چه خدماتی را ارائه کردند؟
در زمان جنگ ۱۲ روزه که مدت زمان کوتاهتری داشت و نزدیک به دو هفته طول کشید، همکاران ما همانند دیگر گروههای جهادی و اصناف مختلف که در حوزههای گوناگون فعالیت میکنند، در حوزه سلامت نیز پای کار بودند و خدمات خود را ارائه دادند.
اما جنگ رمضان که مدت زمان بیشتری داشت و همزمان با ماه مبارک رمضان، لیالی قدر و تعطیلات نوروز شده بود موجب شد تا پزشکان بسیجی به صورت رایگان اقدام به درمان مردم کنند؛ اگر مروری بر سالهای گذشته داشته باشید، معمولاً مردم در شب عید با دسترسی کمتری به خدمات درمانی مواجه بودند و در مراکز درمانی نیز حضور برخی همکاران پزشک با توجه به تعطیلات، کمتر میشد و طبق روال معمول باید امسال هم همین شرایط حاکم میبود.
ولی اتفاقی که امسال بواسط جنگ تحمیلی رخ داد راهاندازی پویشی تحت عنوان «پویش طبیب ایران» بود بدین صورت که با حادث شدن جنگ، پزشکان را در فضای مجازی در دسترس مردم قرار دادیم تا روند درمان و مداوای آنها بهصورت رایگان ادامه پیدا کند.
مردم در فضای مجازی به متخصصان و فوقتخصصهای داوطلبی که اعلام آمادگی کرده بودند، دسترسی داشتند و خدمات بسیار خوبی در این حوزه ارائه شد؛ در این رابطه هزار و ۹۱۸ نفر از همکاران ما اعلام آمادگی کردند و در مجموع بیش از ۳۱۳ هزار ویزیت هم انجام شد که این عدد، عدد بسیار قابل توجهی است، زیرا فارغ از خدمات جانبی حوزه سلامت، موضوع نسخهنویسی و طبابت مطرح بود که طبیعتاً نیازمند حضور متخصصان و فوقتخصصهاست.
موضوع بعدی که رقم زدیم، پویشی تحت عنوان «طبیب میدان» بود. در این طرح، همکاران ما برای حضور در مراکز درمانی نقاط مختلف کشور اعلام آمادگی میکردند؛ به این معنا که مثلاً همکاری از شهرستان زنجان اعلام آمادگی میکرد که در استان هرمزگان یا مناطقی که مورد تهاجم قرار گرفته بودند، ارائه خدمت کند. در این بخش هم بیش از چهار هزار و ۸۰۰ تا چهار هزار و ۹۰۰ نفر اعلام آمادگی کردند و بسیاری از آنها نیز در مناطقی که مورد نیاز بود حضور پیدا کردند و به مردم خدمت ارائه دادند.
دفاعپرس: در جنگ اخیر شاهد بودیم که بعضاً مراکز درمانی نیز مورد هدف قرار گرفتند. آیا مراکز درمانی وابسته به بسیج هم آسیب دیدند؟
مراکز درمانی متعلق به بسیج نیز مستثنا از دیگر مراکز درمانی کشور نبودند و بعضاً مورد تهاجم قرار گرفتند؛ هرچند آمار دقیق آن اکنون در ذهنم نیست، اما آنچه مشخص است، این است که برخلاف پروتکلهای جهانی و توافقاتی که مراجع حقوق بشری طی سالهای گذشته مطرح میکردند و تأکید داشتند، مراکز درمانی باید از تهاجم مصون میبودند در صورتی که طی سالهای اخیر هم در غزه و هم در لبنان شاهد هدف قرار گرفتن مراکز درمانی بودیم و در همین جنگ رمضان نیز بیش از ۲۷ نفر از همکاران ما در حوزه سلامت به شهادت رسیدند.
دفاعپرس: در جنگ تحمیلی اخیر شاهد بودیم پزشکان همانند سایر مردم در میادین شهرها حضور داشتند و خدمات داوطلبانهای ارائه میدادند آیا این روند همچنان ادامه دارد؟
بله؛ طبق روال قبل همکاران ما همچنان خدمات درمانی داوطلبانه را ادامه میدهند و این روند جاری است؛ ما بخشی تخصصی از جامعه ایران هستیم و همه اقشار و گروهها تلاش میکنند سهم و نقش خود را در این همدلی و یکپارچگی ملی ایفا کنند. همکاران و کارکنان حوزه سلامت نیز به بهترین شکل ممکن هم به ارائه خدمات درمانی به مردم میپردازند و هم در میدان حضور دارند و فعالیتهای خود را ادامه میدهند.
یکی از اتفاقات خوبی که توسط سازمان بسیج جامعه پزشکی رقم خورد، آموزشهای خودامدادی و دگرامدادی بود که در میدان انجام شد. ما تحت عنوان طرح شهید غلامرضا سلیمانی رئیس شهید سازمان بسیج مستضعفین طرح خودامدادی و دگرامدادی را در کشور فعال کردیم که بر اساس آن تاکنون بیش از ۲۰۰ هزار نفر از هموطنان ما در پایگاههای بسیج و مساجد محلات حضور پیدا کرده و این آموزشها را فرا گرفتهاند و این روند همچنان ادامه دارد و قرار است با انسجام و هماهنگی بیشتر میان همکاران ما در حوزه بهداشت و درمان و همچنین مساجد و محلات، با قدرت بیشتری ادامه پیدا کند تا مردم در مواجهه با چنین حوادثی بتوانند هم به نجات جان خود و هم به کمک دیگران بپردازند.
دفاعپرس: آیا آموزش نیروهای تخصصی امداد و نجات در گردانهای بسیج هم با بسیج جامعه پزشکی است؟
آموزش این عزیزان مستقیماً مرتبط با بسیج جامعه پزشکی نیست و معاونتهای بهداشت و درمان در این موضوع دخالت دارند و جزو مأموریتهای آنهاست؛ هرچند بسیج جامعه پزشکی نیز در این زمینه کمک میکند و در کنار دوستان حضور دارد تا همافزایی لازم شکل بگیرد.
دفاعپرس: در هفته سلامت قرار داریم لذا درباره طرح «نفس» هم توضیحاتی را بیان کنید و بفرمایید این طرح اکنون در چه مرحلهای قرار دارد؟
ما در سازمان بسیج جامعه پزشکی از سال ۱۴۰۰ به بعد طرحی را تحت عنوان «نفس؛ نجات فرزندان سقط» فعال کردیم و با همراهی و همافزایی با همکارانمان در وزارت بهداشت و تفاهماتی که صورت گرفت، تلاش کردیم به جلوگیری از سقط عمدی جنین در کشور کمک کنیم. زیرا تعداد زیادی سقط جنین در کشور اتفاق میافتاد و دلایل متعددی برای آن مطرح میشد که عمدتاً مسائل اقتصادی و معیشتی بود. به همین دلیل تلاش کردیم بررسی دقیقی داشته باشیم تا ببینیم علت واقعی این مسئله چیست و در کنار آن با شناسایی، همراهی و مشاوره به مادرانی که تصمیم به سقط داشتند، کمک کنیم.
در قالب طرح «نفس؛ نجات فرزندان سقط» تاکنون بیش از ۲۶ هزار نفر شناسایی و به همه آنها مشاورههای لازم ارائه شده است. از این تعداد ۲۴ هزار و ۸۰۰ نفر از تصمیم خود منصرف شدند و خوشبختانه بیش از ۱۴ هزار نوزاد هم به واسطه این مشاورهها و همراهیها متولد شدهاند و امروز زندگی میکنند.
دفاعپرس: یکی از برنامههای قدیمی سازمان بسیج جامعه پزشکی، استفاده از بیمارستانهای صحرایی بود. آیا امسال نیز برنامهای در این زمینه دارید؟
حتماً داریم. سال گذشته، یعنی در سال ۱۴۰۴، تعداد ۶۵ بیمارستان صحرایی در مناطق مختلف کشور برپا کردیم و به مردم خدمت ارائه شد. امسال نیز این موضوع در برنامه ما قرار دارد، چون موضوع بهداشت و درمان چه در شرایط جنگی و چه در شرایط نه جنگ و نه صلح و چه در شرایط عادی تعطیلپذیر نیست و همکاران ما برای حفظ و ارتقای سلامت جامعه باید مستمراً در حال خدمترسانی هستند که در همینجا لازم میدانم از همه همکارانم تشکر کنم، زیرا با تمام وجود در مسیر کاهش آلام مردم کشور تلاش کرده و نقش خود را بهخوبی ایفا میکنند.
پس برنامههای ما تعطیلبردار نیست؛ شاید شیوه کار مقداری تغییر کند، اما اصل برنامهها بهصورت مستمر ادامه دارد به همین خاطر در همه استانها، همکاران ما پای کار مردم هستند و در هر شرایطی آمادگی ارائه خدمات را دارند که البته طرحهای مختلفی نیز از جمله طرح «۳۰ مسجد» در ماه مبارک رمضان، طرحهای «جمعه تا جمعه» و برنامههای متعدد دیگری که در آن همکاران ما در مراسمها و مناطق مختلف حضور پیدا میکنند و خدمات خود را ارائه میدهند.
گروههای جهادی سلامت نیز همین الان فداکارانه در حال خدمترسانی هستند و گاهی خدماتی ارائه میکنند که حتی در حوزه مأموریتی آنها تعریف نشده، اما به دلیل علاقهمندی و احساس مسئولیت برای مشارکت در انسجام و همدلی ملی، این اقدامات را انجام میدهند. در شهرستان میناب نیز شاهد جنایت تلخ رژیم صهیونیستی و آمریکا و شهادت ۱۶۸ دانشآموز مدرسه «شجره طیبه» بودیم. گروههای جهادی ما با برنامهریزی لازم برای سرکشی به خانوادهها و ارائه خدمات مشاورهای و درمانی تلاش کردند آثار روحی ناشی از این حادثه را کاهش دهند.
برخی از همکاران ما نیز در گروههای جهادی بستههای دارویی، معیشتی و حمایتی تهیه میکنند و آنها را در ایستهای بازرسی، تجمعات شبانه و نقاط مختلف توزیع میکنند تا سهم و نقش خود را در این شرایط ایفا کنند. همچنین بسیاری از مجروحان جنگ رمضان پس از ترخیص از بیمارستان نیازمند تعویض پانسمان و رسیدگیهای درمانی بودند که همکاران ما با مراجعه به منازل آنها، این خدمات را ارائه کردند.
دفاعپرس: آیا تجربیات و فعالیتهای دوران جنگ ثبت و ضبط میشود؟
یکی از نقاط قوتی که از دوران دفاع مقدس باقی مانده، ثبت و ضبط فعالیتها و تجربیات امدادگران در خطوط مقدم و بیمارستانهای صحرایی است. اکنون نیز در حد بضاعت خود، همکاران ما در استانها در حال ثبت و ضبط روایتها، دلنوشتهها، داستانها و اتفاقات جنگ رمضان هستند تا این موارد در قالب کتاب استخراج و منتشر شود.
در کنار ما، مجموعههایی مانند مؤسسه بهداری رزمی نیز بهصورت تخصصی این موضوع را دنبال میکنند و اقدامات ارزشمندی در حال انجام دارند. ما نیز تلاش میکنیم جنایتهایی که علیه ملت مظلوم ایران صورت گرفت ثبت شود و بهعنوان بخشی از تاریخ این کشور باقی بماند تا نسلهای آینده دشمنان خود را بهتر بشناسند و بدانند چه مصیبتهایی بر مردم ما تحمیل شد.
دفاعپرس: آمار شهدای حوزه سلامت و بسیج جامعه پزشکی در این جنگها چه میزان بوده است؟
عدد دقیق کلی اکنون در ذهنم نیست، اما آنچه مشخص است این است که در جنگ رمضان، ۲۷ نفر از همکاران حوزه سلامت در سراسر کشور به شهادت رسیدند که دو نفر از آنها از همکاران بسیجی ما بودند و در مأموریتهایی که اعزام شده بودند، به شهادت رسیدند.
انتهای پیام/ 231
