حماسه آزادسازی خرمشهر؛ نماد اراده مشترک ملت ایران در برابر تهدیدها

گروه سیاسی دفاع‌پرس: سوم خرداد، تنها سالروز آزادسازی یک شهر نیست؛ این روز یادآور یکی از مهم‌ترین مفاهیم راهبردی در تاریخ معاصر ایران است؛ مفهومی به نام «وحدت». هنگامی که رزمندگان ایرانی پس از ماه‌ها مقاومت و نبرد سنگین موفق شدند خرمشهر را از اشغال ارتش بعث عراق آزاد کنند، بسیاری انتظار داشتند درباره نقش نیرو‌های مختلف، فرماندهان و سازمان‌های نظامی سخن گفته شود. اما بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، امام خمینی با جمله‌ای تاریخی مسیر دیگری را ترسیم کرد: «خرمشهر را خدا آزاد کرد.»

این جمله در ظاهر یک تعبیر معنوی بود، اما در عمق خود حامل یک راهبرد سیاسی و اجتماعی بزرگ نیز به شمار می‌رفت. امام خمینی (ره) به‌خوبی می‌دانست که در شرایط جنگی، هرگونه رقابت، سهم‌خواهی یا برجسته‌سازی اختلافات می‌تواند انسجام ملی را تضعیف کند. در آن مقطع، نیرو‌های ارتش، سپاه، بسیج و مردم در کنار یکدیگر جنگیده بودند و اگر فضای کشور به سمت اینکه «چه کسی پیروز شد» حرکت می‌کرد، ممکن بود وحدت شکل‌گرفته در میدان نبرد آسیب ببیند. به همین دلیل، امام با آن جمله تاریخی، پیروزی را متعلق به یک فرد یا نهاد خاص ندانست، بلکه آن را نتیجه ایمان، همدلی و اراده جمعی ملت ایران معرفی کرد.

امروز، پس از گذشت دهه‌ها از آزادسازی خرمشهر، کشور بار دیگر در شرایطی قرار گرفته که مفهوم وحدت ملی اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. جنگ ۴۰ روزه اخیر که اکنون در وضعیت آتش‌بس قرار دارد، نشان داد که جمهوری اسلامی ایران همچنان در معرض فشارها، تهدید‌ها و جنگ‌های ترکیبی قرار دارد؛ جنگ‌هایی که صرفاً نظامی نیستند و ابعاد رسانه‌ای، روانی، اقتصادی و اجتماعی نیز دارند. در چنین شرایطی، انسجام داخلی و جلوگیری از دوگانگی، بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا می‌کند.

تجربه دفاع مقدس نشان می‌دهد که دشمنان ایران هر زمان احساس کنند جامعه دچار شکاف و چنددستگی شده، فشار‌ها را افزایش می‌دهند. در مقابل، هر زمان ملت ایران در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند، امکان عبور از بحران‌ها فراهم شده است. آزادسازی خرمشهر نیز دقیقاً در چنین فضایی رخ داد؛ زمانی که همه ظرفیت‌های کشور حول یک هدف مشترک یعنی دفاع از تمامیت ارضی و عزت ملی متمرکز شده بود.

اکنون نیز در شرایط آتش‌بس، مسئله اصلی فقط توقف درگیری نظامی نیست، بلکه حفظ سرمایه اجتماعی و جلوگیری از فرسایش وحدت داخلی است. در جنگ‌های جدید، دشمن تلاش می‌کند پس از پایان درگیری‌های میدانی، از طریق رسانه‌ها، عملیات روانی و اختلاف‌افکنی، انسجام داخلی کشور‌ها را هدف قرار دهد. به همین دلیل، شاید امروز بیش از دوران نبرد مستقیم، نیاز به همبستگی و پرهیز از دوقطبی‌سازی احساس شود.

جمله «خرمشهر را خدا آزاد کرد» از این منظر، صرفاً یک روایت تاریخی نیست؛ بلکه یک الگوی مدیریتی و اجتماعی برای عبور از بحران‌هاست. این نگاه به جامعه یادآوری می‌کند که پیروزی‌ها زمانی ماندگار می‌شوند که به عامل وحدت تبدیل شوند، نه زمینه‌ای برای رقابت‌های سیاسی و جناحی. همان‌گونه که در دوران دفاع مقدس، همه جریان‌ها و نیرو‌ها زیر پرچم دفاع از کشور قرار گرفتند، امروز نیز حفظ انسجام ملی نیازمند اولویت دادن به منافع کلان کشور بر اختلافات داخلی است.

در شرایط فعلی، جامعه ایران بیش از هر چیز به بازسازی آرامش روانی و تقویت اعتماد عمومی نیاز دارد. طبیعی است که جنگ و بحران، فشار‌های اقتصادی و اجتماعی به همراه داشته باشد، اما عبور از این شرایط بدون همبستگی ملی دشوار خواهد بود. تجربه تاریخی نشان داده است که ملت ایران در بزنگاه‌های حساس، زمانی موفق بوده که اختلافات را کنار گذاشته و بر نقاط مشترک تمرکز کرده است.

خرمشهر در حافظه تاریخی ایرانیان تنها یک شهر نیست؛ نماد مقاومت، ایستادگی و اتحاد است. همان شهری که سقوطش برای ملت ایران تلخ بود، آزادسازی‌اش نیز به نماد امید و پیروزی تبدیل شد. راز این پیروزی نه صرفاً در تجهیزات نظامی، بلکه در شکل‌گیری یک اراده مشترک ملی بود. امروز نیز اگرچه شکل تهدید‌ها تغییر کرده، اما اصل مسئله همچنان ثابت است؛ حفظ انسجام داخلی مهم‌ترین مؤلفه قدرت ملی به شمار می‌رود.

در فضای پس از جنگ، برخی کشور‌ها دچار فرسایش داخلی می‌شوند، زیرا جامعه به‌تدریج وارد فضای اختلاف، تسویه‌حساب و چنددستگی می‌شود. اما تجربه جمهوری اسلامی ایران در دفاع مقدس نشان داد که می‌توان حتی از دل بحران‌ها نیز سرمایه وحدت تولید کرد. نگاه امام خمینی (ره) به آزادسازی خرمشهر دقیقاً در همین چارچوب قابل فهم است؛ جلوگیری از شکل‌گیری شکاف در میان نیرو‌های مؤثر کشور.

امروز نیز تکرار همان منطق ضروری به نظر می‌رسد. جنگ ۴۰ روزه اگرچه وارد مرحله آتش‌بس شده، اما فضای منطقه همچنان بی‌ثبات و پرتنش است. در چنین وضعیتی، هرگونه اختلاف داخلی می‌تواند به فرصتی برای فشار بیشتر دشمنان تبدیل شود. بنابراین، حفظ وحدت ملی فقط یک توصیه اخلاقی یا سیاسی نیست، بلکه بخشی از امنیت ملی کشور محسوب می‌شود.

سوم خرداد یادآور این حقیقت است که ملت ایران زمانی توانست خرمشهر را آزاد کند که همه در کنار هم قرار گرفتند؛ از رزمندگان خط مقدم تا مردم عادی، از ارتش تا سپاه و بسیج. همان تجربه تاریخی امروز نیز می‌تواند راهنمای عبور از شرایط پیچیده منطقه‌ای و بین‌المللی باشد. شاید مهم‌ترین پیام سالروز آزادسازی خرمشهر برای امروز ایران این باشد که در میدان‌های سخت، آنچه کشور را حفظ می‌کند، صرفاً قدرت نظامی نیست؛ بلکه وحدت، اعتماد متقابل و احساس مسئولیت مشترک ملی است.

انتهای پیام/381