بررسی عملکرد پدافند روسیه در مقابله با حملات پهپادی اوکراین

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: یکشنبه ۲۷ اردیبهشت، مناطق مختلف روسیه و آب‌های دریای سیاه و آزوف با بزرگترین حمله پهپادی از زمان آغاز مناقشه مواجه شد. وزارت دفاع روسیه گزارش داد که ۱،۰۵۴ فروند پهپاد دشمن سرنگون شده که بیش از ۱۲۰ فروند از آنها در حال حرکت به سمت مسکو بودند. با وجود آمار بالای رهگیری، خودِ وقوع چنین حمله گسترده‌ای نشان‌دهنده شکاف‌های جدی در سیستم دفاعی مسکو است.

«ولاد شلپچنکو» و «ولادیسلاو شوریگین» کارشناسان نظامی، در تحلیلی برای «تزارگراد» اعلام کردند که مشکل اصلی نبود تجهیزات نیست، بلکه سستی، ایستایی و رویکرد‌های منسوخ شده است. سه روش اصلی مبارزه با پهپاد‌ها  یعنی جنگ الکترونیک، پدافند هوایی و حملات پیشگیرانه هر کدام به دلایلی با شکست مواجه شده‌اند.

این حمله مناطق و تأسیسات کلیدی روسیه را هدف قرار داد. اوکراین در این حمله از گروه‌های بزرگ پهپادی استفاده کرد که از طریق ترمینال‌های ماهواره‌ای استارلینک کنترل می‌شدند. این موضوع روش‌های سنتی سرکوب جنگ الکترونیک را که قبلاً می‌توانستند کل گروه‌ها را فرود آورند، دچار تاثیر کمتری کرده است.

به گفته شوریگین، صنایع دفاعی اوکراین که بخشی از آن در خارج از کشور مستقر است تولید پهپاد‌ها و موشک‌های دوربرد را افزایش داده است. هدف آنها ضربه زدن به انرژی، صنعت و زیرساخت‌ها برای وارد کردن حداکثر خسارت اقتصادی است. پیش‌بینی می‌شود ظرف شش ماه آینده، شدت این حملات بیشتر نیز شود.

دلایل اصلی افزایش تهدید پهپادی توسط اوکراین به تولید انبوه پهپاد‌ها در کارخانه‌های اروپایی که روسیه فعلا از حمله به آنها خودداری می‌کند و یکپارچه‌سازی گسترده سیستم استارلینک برخلاف سال‌های ۲۰۲۳-۲۰۲۴ که جنگ الکترونیک در برابر سیستم‌های ارتباطی کمتر محافظت شده موثرتر بود برمی‌گردد.

جنگ الکترونیک سال‌ها یکی از سپر‌های اصلی روسیه در مقابله با پهپاد‌های اوکراینی بود، اما تغییر رویکرد اوکراین به ارتباطات ماهواره‌ای وضعیت را کاملاً تغییر داد. اکنون هر پهپاد، کنترل مستقلی دریافت می‌کند که نیازمند تأثیرگذاری نقطه‌ای بر تک تک آنها برای توقف عملکرد آنهاست. کارشناسان تأکید می‌کنند این یک مشکل ناگهانی نیست، بلکه نتیجه عقب ماندگی انباشته شده در تطبیق تجهیزات جنگ الکترونیک با واقعیت‌های جدید است.

از سوی دیگر روسیه دارای یک سیستم پدافند هوایی پیشرفته است که در درجه اول برای مبارزه با هوانوردی جت و موشک‌های کروز طراحی شده است. اما پهپاد‌های کوچک و متوسط یک دردسر جداگانه هستند.

 البته در روسیه پهپاد‌های رهگیر پیشرفته‌ای مانند «یولکا» با سرعت بالا و قابلیت رهگیری خودکار وجود دارند، اما قوانین زمان صلح که استفاده از «مواد منفجره دست‌ساز» را دارای پیگرد قانونی می‌داند مانع از تجهیز آنها به کلاهک‌های جنگی تمام‌عیار می‌شود.

 توپ‌های ضدهوایی می‌توانند راه حلی ارزان و انبوه باشند، اما برای کار مؤثر در برابر گروه‌های پهپادی به مهمات با انفجار برنامه‌ریزی‌شده نیاز دارند. گلوله‌های ۳۰ میلی‌متری و ۵۷ میلی‌متری با فیوز‌های مجاورتی وعده داده شده، اما هنوز به تولید انبوه نرسیده‌اند. سامانه «دریواتسیا»  وجود دارد، اما مشکل تأمین مهمات آن حل نشده است.

استفاده از هلیکوپتر‌های «کا-۵۲» و جنگنده‌ها، علی‌رغم توانایی‌شان، بسیار ناکارآمد است. شلیک یک موشک هوابه‌هوا برای سرنگونی یک پهپاد ارزان‌قیمت، اتلاف منابع است. تیراندازی با توپ نیز برای خلبان و هواپیما خطرناک است. کارشناسان بر ضرورت استفاده انبوه از هواپیما‌های «پیستونی» یا «توربوپراپ» که سریع‌تر و ارزان‌تر است تأکید دارند، اما نیروی هوافضا همچنان بر پلتفرم‌های سنتی متکی است.

سومین روش، نابودی زیرساخت‌های مونتاژ و پرتاب پهپاد‌ها است. بخشی از صنایع دفاعی اوکراین به اروپا منتقل شده است. حملات به این تأسیسات می‌توانست تولید را ریشه‌کن کند، اما محدودیت‌های سیاسی و راهبردی مانع آن می‌شود. شوریگین و شلپچنکو معتقدند که بدون اعمال فشار نظام‌مند بر زیرساخت‌های پشتیبانی دشمن، افزایش حملات اجتناب‌ناپذیر است.

نتیجه‌گیری اصلی کارشناسان این است که مشکلات عمدتاً سازمانی و قانونی هستند:

قوانین زمان صلح با واقعیت‌های یک مناقشه طولانی تطبیق داده نشده‌اند؛ عادت به سفارش و خرید تسلیحات «توسعه‌یافته و شناخته شده» موجب کندی ورود راهکار‌های جدید می‌شود و صنعت در تولید ابزار‌های تخصصی با مشکل مواجه است.

در نتیجه، سیستم پدافندی روسیه روی کاغذ قدرتمند به نظر می‌رسد، اما در عمل گروه‌های بزرگ پهپادی از آن عبور می‌کنند.

کارشناسان بر نیاز به تغییرات جامع زیر تأکید دارند:

۱. تطبیق قوانین برای تسریع در تجهیز رهگیر‌ها و تولید مهمات تخصصی.
۲. پیاده‌سازی انبوه توپخانه ضدهوایی با مهمات مدرن و پهپاد‌های رهگیر.
۳. توسعه هوانوردی سبک برای گشت‌زنی و مبارزه با پهپادها.
۴. تسریع تولید و استقرار سامانه‌های جدید جنگ الکترونیک مقاوم در برابر ارتباطات ماهواره‌ای.
۵. اعمال فشار نظام‌مند بر پایگاه تولیدی دشمن.

بدون عملکرد منظم پشتیبانی و حفاظت از تأسیسات کلیدی، دستیابی به مزیت پایدار در جبهه دشوار است. حمله ۲۷ اردیبهشت یک سیگنال جدی به روسیه بود. مقیاس تهدید در حال رشد است و سرعت و قاطعیت در اصلاح رویکرد‌ها تعیین خواهد کرد که روسیه تا چه حد می‌تواند این خطر روزافزون را در ماه‌های آینده خنثی کند.

انتهای پیام/ ۹۹۹