مثلث نامتقارن مسکو-پکن-واشنگتن

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: سفر‌های ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ، روسای‌جمهور روسیه و آمریکا به چین، نشانه‌ای مهم از روابط در مثلث مسکو-پکن-واشنگتن بود؛ مثلثی که شالوده نظم جهانی معاصر را تشکیل می‌دهد.

روسیه یک ابرقدرت هسته‌ای با وسعت سرزمینی عظیم، پایگاه منابع و پیشرفت‌های قابل توجه در فناوری‌های حیاتی است. آمریکا قدرتمندترین قدرت نظامی با پایگاه فناوری پیشرفته، منابع قابل توجه و سرمایه انسانی است. چین نیز قطب رو به رشدی است که در مدت زمانی کوتاه، بزرگترین صنعت، نظام نوآوری، زیرساخت و توان دفاعی جهان را ایجاد کرده است. هر سه کشور اعضای دائمی شورای امنیت سازمان ملل هستند.

امروزه روابط درون این مثلث به طور آشکار نامتقارن است. آمریکا و روسیه در حالت رویارویی هستند که محور اصلی آن جنگ روسیه و اوکراین است. آمریکا و چین با وجود پیوند‌های اقتصادی، یکدیگر را به عنوان رقبای بلندمدت می‌بینند. برای آمریکا، رشد چین یک تهدید بزرگ‌تر از دستاورد‌های فعلی آمریکا برای چین است. در مقابل، روابط روسیه و چین دوستانه و شراکت راهبردی آنها در سطحی بی‌سابقه قرار دارد. چین به عنوان منبع حیاتی واردات صنعتی و بازاری برای صادرات مواد خام و فناوری روسیه اهمیت دارد. روسیه نیز برای چین پشتوانه‌ای مطمئن در برابر رویارویی احتمالی با واشنگتن است.

موقعیت چین در این مثلث، تا حد زیادی مساعدترین است. پکن ضمن تقویت مشارکت با مسکو، عجله‌ای برای تشدید تنش با واشنگتن ندارد و به طور مؤثری در برابر تلاش‌های آمریکا برای تحمیل قوانین خود مقاومت می‌کند. دیپلماسی چین روابطی بسیار سازنده‌تر با روسیه و آمریکا دارد، در مقایسه با روابطی که خود آمریکا و روسیه با یکدیگر دارند.

آمریکا در دام «بازدارندگی دوگانه» گرفتار شده است. واشنگتن مجبور است همزمان روسیه و چین را مهار کند، اگرچه هر کدام ویژگی‌های خاص خود را دارند.

بسیاری از تحلیلگران بر جنبه‌های اقتصادی سفر پوتین تمرکز کرده‌اند. این در حالی است که حجم تجارت دوجانبه ۲۵۰ میلیارد دلاری که پنج سال پیش غیرقابل دسترس به نظر می‌رسید، اکنون محقق شده است. مهم‌تر از جنبه اقتصادی این سفر این است که روسیه و چین در حال شکل‌دهی به یک «فلسفه جدید روابط بین‌الملل» هستند. «اعلامیه مشترک فدراسیون روسیه و جمهوری خلق چین در مورد استقرار یک جهان چندقطبی و روابط بین‌الملل از نوع جدید» گامی به سوی یک جایگزین نظام‌مند برای برداشت‌های موجود از نظم جهانی است. مسکو و پکن در حال شکل‌گیری ایده‌های جدید با یک‌دیگر هستند.

سفر ترامپ نیز با وجود انتقادات به ویژه در مورد شکست «حمله تجاری» به چین و انعطاف پکن، بی‌ارزش نبود. آمریکا هنوز پیوند‌های گسترده‌ای با چین دارد و در بسیاری از فناوری‌ها همچنان پیشتاز است. دولت جمهوری‌خواه از حمله همه‌جانبه به چین دست کشیده و رویکردی انعطاف‌پذیرتر اتخاذ کرده است. به نظر می‌رسد ترامپ عامل زمان را حیاتی نمی‌داند و تنش‌زدایی را بهترین سناریو می‌بیند.

به نظر می‌رسد هم پوتین و هم ترامپ به اهداف تاکتیکی خود در این سفر‌ها دست یافته‌اند. اما پیکربندی کلی مثلث بدون تغییر باقی مانده و موقعیت چین در آن هنوز مساعدترین است.

انتهای پیام/ ۹۹۹