از ۱۵ خرداد تا امروز؛ وقتی مردم به میدان میآیند
گروه سیاسی دفاعپرس: ۱۵ خرداد در حافظه تاریخی ملت ایران تنها یک روز تقویمی نیست. این روز یادآور لحظهای است که مردم برای دفاع از آنچه استقلال، هویت و عزت ملی خود میدانستند به میدان آمدند و نشان دادند تحولات بزرگ سیاسی صرفاً محصول تصمیم دولتها و نخبگان نیست، بلکه ریشه در اراده اجتماعی و حضور مردم دارد.
در روایت رسمی تاریخ معاصر ایران، قیام ۱۵ خرداد نقطه آغاز مسیری تلقی میشود که در نهایت به پیروزی انقلاب اسلامی منجر شد. اهمیت این واقعه تنها در نتایج سیاسی آن نیست؛ بلکه در شکلگیری نوعی فرهنگ سیاسی نهفته است که بر اساس آن مردم خود را بخشی از معادلات امنیتی و سرنوشت ملی کشور میدانند. این ویژگی یکی از مهمترین درسهای ۱۵ خرداد برای نسل امروز است.
امروز جمهوری اسلامی ایران در محیطی پیچیده و پرتنش قرار دارد. از تحریمهای گسترده اقتصادی گرفته تا جنگهای ترکیبی، عملیات رسانهای، تهدیدهای نظامی و تلاش برای ایجاد شکافهای اجتماعی، همگی بخشی از فشارهایی هستند که طی سالهای اخیر علیه کشور اعمال شدهاند. در چنین شرایطی، بسیاری از تحلیلگران بر توان نظامی، ظرفیتهای دفاعی و قدرت بازدارندگی ایران تمرکز میکنند؛ اما تجربههای تاریخی نشان میدهد که عامل اصلی پایداری کشورها در برابر تهدیدات خارجی، صرفاً تجهیزات و تسلیحات نیست، بلکه پشتوانه اجتماعی و حضور مردم در صحنه است.
در جریان تحولات اخیر منطقه و افزایش تنش میان ایران و آمریکا، بار دیگر اهمیت این مؤلفه آشکار شده است. دشمنان ایران به خوبی میدانند که فشار خارجی زمانی میتواند به نتیجه برسد که جامعه از درون دچار گسست شود. به همین دلیل، بخش مهمی از راهبردهای آنان نه در میدان نظامی بلکه در عرصه افکار عمومی و جنگ روانی متمرکز شده است. هدف این راهبردها کاهش اعتماد عمومی و تضعیف انسجام ملی است.
در مقابل، تجربه ۱۵ خرداد یادآور این واقعیت است که هرگاه مردم احساس کنند استقلال و امنیت کشور در معرض تهدید قرار گرفته است، اختلافات و سلایق سیاسی رنگ میبازد و نوعی همبستگی ملی شکل میگیرد. این موضوع را میتوان در بسیاری از مقاطع تاریخ معاصر ایران مشاهده کرد؛ از دوران دفاع مقدس گرفته تا مقاطع مختلفی که کشور با تهدیدات خارجی روبهرو بوده است.
نکته مهم آن است که حضور مردم در میدان صرفاً به معنای حضور فیزیکی در خیابانها نیست. امروز میدان دفاع از کشور ابعاد گستردهتری پیدا کرده است. فعالیت رسانهای، مقابله با جنگ روانی، حفظ انسجام اجتماعی، حمایت از تولید ملی، مشارکت سیاسی و حتی امیدآفرینی در جامعه، همگی بخشی از همان حضور مردمی محسوب میشوند که ریشههای آن را میتوان در ۱۵ خرداد جستوجو کرد.
از این منظر، پیوند میان ۱۵ خرداد و شرایط کنونی کشور یک پیوند صرفاً تاریخی نیست؛ بلکه پیوندی مفهومی و راهبردی است. همانگونه که مردم در سال ۱۳۴۲ نشان دادند در برابر فشار و سلطه خارجی بیتفاوت نخواهند بود، امروز نیز مهمترین سرمایه ایران در مواجهه با تهدیدات خارجی، سرمایه اجتماعی و وحدت ملی است.
البته حفظ این سرمایه نیازمند توجه مستمر مسئولان به مطالبات مردم است. انسجام ملی زمانی تقویت میشود که مردم احساس کنند صدای آنان شنیده میشود و مشکلات معیشتی و اقتصادی آنان در اولویت قرار دارد. هرچه اعتماد عمومی افزایش یابد، توان کشور برای مقابله با فشارهای خارجی نیز بیشتر خواهد شد.
۱۵ خرداد در واقع یادآور یک حقیقت ماندگار است؛ اینکه امنیت و استقلال تنها با قدرت سخت حفظ نمیشود. قدرت واقعی زمانی شکل میگیرد که میان مردم و حاکمیت پیوندی مستحکم وجود داشته باشد. در چنین شرایطی، حتی بزرگترین فشارهای خارجی نیز نمیتواند اراده یک ملت را در هم بشکند.
امروز و در میانه رقابتهای ژئوپلیتیکی و تنشهای منطقهای، بازخوانی این درس تاریخی بیش از هر زمان دیگری ضروری به نظر میرسد. ۱۵ خرداد به ما یادآوری میکند که مهمترین عنصر قدرت ایران نه در تجهیزات و امکانات، بلکه در مردمی نهفته است که هرگاه احساس کنند کشورشان در معرض تهدید قرار گرفته، برای دفاع از آن به میدان آمدهاند.
انتهای پیام/381
