مباهله؛ تجلی حقیقت و اوج هویتبخشی الهی
گروه استانهای دفاعپرس- «حدیثه صالحی»؛ در تاریخ هدایت بشری، لحظاتی وجود دارد که فراتر از یک رویداد ساده، به «معیار حقیقت» بدل میشوند. روز مباهله، یکی از آن لحظات است که در آن، مرز میان حق و باطل، با کلامی از جانب پروردگار، با وضوحی بیمانند، ترسیم شد.
نفس پیامبر؛ اوج پیوند هستیشناختی
وقتی در آیه مباهله (سوره آلعمران، آیه ۶۱) میخوانیم: «فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَکُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَکُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْکَاذِبِینَ» پس هر که با تو درباره او [عیسی]پس از آنکه بر تو [به واسطه وحی، نسبت به احوال وی]علم و آگاهی آمد، مجادله و ستیز کند، بگو: بیایید ما پسرانمان را و شما پسرانتان را، و ما زنانمان را و شما زنانتان را، و ما نفوسمان را و شما نفوستان را دعوت کنیم؛ سپس یکدیگر را نفرین کنیم، پس لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم. قرآن کریم در این دعوت، از کلمات «پسران»، «زنان» و در نهایت «نفسها» استفاده کرد.
نکتهی الهی در اینجا، در واژهی «أنفسنا» نهفته است. خداوند وقتی برای مباهله، امام علی (ع) را به عنوان «نفس پیامبر» معرفی کرد، در واقع بالاترین سطح از تبیین هویت و ولایت را رقم زد. این یک شباهت ظاهری نبود؛ بلکه اعلام یک «وحدت ماهوی» بود. با این دستور، پیامبر (ص) اجازه یافت اعلام کند که در حقیقت، در ماهیت و در جایگاه حق، میان او و علی (ع) تفاوتی نیست. این یعنی «ولایت»، نه یک مقام سیاسی یا اجتماعی، بلکه بخشی از هستی پیامبری و رکن اصلی حقیقت است. مباهله، همان لحظهای بود که خداوند، هویت امام علی (ع) را در همپوشانی با نفس پیامبر، مُهر و تأیید کرد.
فلسفه بزرگداشت؛ چرا باید این روز را یاد کنیم؟
بزرگداشت روز مباهله، صرفاً تجلیل از یک پیروزی تاریخی در برابر مسیحیان نجران نیست؛ بلکه فلسفهی آن، «بازشناسی قدرت حقیقت» در برابر تزویر است. اهمیت این روز در جامعه، یادآوری این حقیقت است که حق، برای اثبات خود نیازی به تکیه بر کثرت عددی یا قدرتهای مادی ندارد؛ بلکه قدرت حق در «صداقت» و «وحدت» نهفته است. مباهله به ما میآموزد که وقتی حقیقت در تار و پود زندگی و هویت انسانها نفوذ کند، هیچ قدرتی نمیتواند در برابر آن ایستادگی کند. این روز، روز «شجاعت برخاستن برای حق» و «اعتماد به وعدهی الهی» است.
از روایت تا واقعیت؛ چگونه مباهله را نهادینه کنیم؟
چالش بزرگ ما این است که چگونه این روز را از یک «موضوع تاریخی» به یک «فرهنگ اجتماعی» تبدیل کنیم؟ نهادینهسازی مباهله مستلزم حرکت در سه لایه است:
۱. لایهی معرفتی (آموزش و تبیین): ما باید از سطح روایتهای ساده (چه کسانی آمدند و چه کسانی رفتند) فراتر برویم و به لایهی «شناسی هویت» برسیم. باید در مدارس، دانشگاهها و محافل علمی، مفهوم «وحدت ماهوی» و «هویت حق» را تبیین کنیم تا نسل جدید بداند که حقیقت، بر پایه استواری و پیوند عمیق بنا شده است.
۲. لایهی فرهنگی (هنر و رسانه): تبدیل مفاهیم انتزاعی مباهله به نمادهای بصری و ادبی. خلق آثار هنری که مفهوم «حقیقت در برابر باطل» و «رابطه نفس پیامبر با علی (ع)» را در قالبهای مدرن (فیلم، گرافیک و ادبیات) بازنمایی کنند، میتواند این روز را در ذهنیت جمعی تثبیت کند.
۳. لایهی عملیاتی (الگوبرداری اجتماعی): نهادینهسازی واقعی زمانی رخ میدهد که ما در جامعه، مفهوم مباهله را در قالب «ایستادگی بر ارزشها» و «عدالتخواهی» پیاده کنیم. یعنی جامعهای که در آن، افراد در برابر باطل، مانند پیامبر (ص)، با اعتمادبهنفس و بر پایه حق، ایستادگی کنند.
در پایان باید گفت
روز مباهله، یادآور این حقیقت است که حقیقت، تنها و تنها با «نفس حق» زنده میماند. بیایید با یادآوری این روز، خود را به مسیر «تبیین هویت» و «پناه بردن به حقیقت» بازگردانیم.
انتهای پیام/
