از شهادت فرماندهان در جنگ 12 روزه تا بازتعریف موازنه قدرت
گروه استانهای دفاعپرس- «حدیثه وهابی»؛ بامداد روزی که آژیرها به صدا درآمدند، کمتر کسی تصور میکرد که منطقه وارد یکی از پرتنشترین و سرنوشتسازترین رویاروییهای تاریخ خود شود. حملات گسترده رژیم صهیونیستی به خاک ایران که با هدف ایجاد اختلال در ساختار فرماندهی، ضربه به مراکز راهبردی و ایجاد آشفتگی روانی در جامعه طراحی شده بود، آغازگر جنگی شد که تنها ۱۲ روز طول کشید، اما آثار آن بسیار فراتر از یک درگیری کوتاهمدت بود.
در همان ساعات ابتدایی، جمعی از فرماندهان ارشد نظامی، نیروهای عملیاتی و شماری از دانشمندان و نخبگان کشور به شهادت رسیدند. رژیم صهیونیستی تصور میکرد با حذف فرماندهان و وارد آوردن ضربات اولیه، میتواند روند تحولات را به سود خود رقم بزند؛ محاسبهای که به گفته بسیاری از تحلیلگران، یکی از بزرگترین خطاهای راهبردی این رژیم در سالهای اخیر بود و آنچه در ادامه این جنگ رخ داد، نمایش توان بازسازی سریع ساختار فرماندهی، حفظ انسجام ملی و استمرار عملیات در شرایطی بود که دشمن انتظار فروپاشی یا دستکم سردرگمی را داشت.
فرماندهای که در خط مقدم ماند
در میان نامهای ثبتشده در فهرست شهدای جنگ ۱۲ روزه، نام سپهبد شهید دکتر حسین سلامی بیش از دیگران در حافظه عمومی جامعه ماندگار شد. فرماندهای که سالها یکی از چهرههای اصلی راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی محسوب میشد و بسیاری از طرحها و برنامههای بازدارندگی کشور با نام او گره خورده بود.
سردار سلامی از جمله چهرههایی بود که در سالهای اخیر به نماد پیوند میان میدان و راهبرد تبدیل شده بود. سخنرانیهای صریح، حضور مستمر در صحنههای عملیاتی و تأکید بر توسعه توانمندیهای بومی دفاعی، تصویری متفاوت از او در افکار عمومی ساخته بود.
شهادت او در نخستین ساعات جنگ، برای بسیاری یادآور روزهایی بود که فرماندهان بزرگ دفاع مقدس در اوج مسئولیت به شهادت میرسیدند. با این حال همانگونه که در دوران جنگ تحمیلی شهادت فرماندهان به توقف مسیر مقاومت منجر نشد، در جنگ ۱۲ روزه نیز روند عملیات و پاسخها با سرعت ادامه یافت.
شهدایی که کمتر از آنان گفته شد
بخشی از شهدای این جنگ را نیروهایی تشکیل میدادند که در سامانههای پدافندی، مراکز فرماندهی، واحدهای اطلاعاتی و بخشهای پشتیبانی فعالیت میکردند؛ افرادی که شاید کمتر در قاب دوربینها دیده میشدند، اما نقش آنان در حفظ توان عملیاتی کشور تعیینکننده بود.
همزمان، تعدادی از شهروندان غیرنظامی نیز در جریان حملات دشمن به شهادت رسیدند؛ موضوعی که بار دیگر نشان داد در جنگهای مدرن، مرز میان جبهه و شهر تا چه اندازه کمرنگ شده است.
جنگی که به آزمون انسجام ملی تبدیل شد
یکی از مهمترین ویژگیهای جنگ ۱۲ روزه، واکنش جامعه ایران به تحولات آن بود. در شرایطی که دشمن روی ایجاد شکاف اجتماعی و بیثباتی داخلی حساب ویژهای باز کرده بود، فضای عمومی کشور مسیر دیگری را طی کرد.
تجمعهای مردمی، حضور داوطلبانه نیروهای امدادی، فعالیت گروههای جهادی و همراهی اقشار مختلف جامعه نشان داد که در بزنگاههای امنیتی، نوعی سرمایه اجتماعی پنهان در کشور فعال میشود؛ سرمایهای که شاید در شرایط عادی کمتر دیده شود، اما در لحظات حساس نقش تعیینکنندهای پیدا میکند.
از جنگ ۱۲ روزه تا جنگ رمضان
امروز که نخستین سالگرد آن حوادث فرا رسیده، منطقه همچنان درگیر تبعات همان نبرد است. در حالی که جبهه مقاومت در ماههای اخیر وارد مرحلهای تازه از تقابل با رژیم صهیونیستی شده و آنچه از سوی برخی رسانهها و فعالان محور مقاومت «جنگ رمضان» نام گرفته، در جریان است، بسیاری از ناظران ریشه تحولات کنونی را در همان جنگ ۱۲ روزه جستوجو میکنند.
در واقع، جنگ ۱۲ روزه، آغاز مرحلهای جدید از معادلات منطقهای به شمار میرفت. پس از آن، شکل و گستره تقابلها تغییر کرد، نقش بازیگران منطقهای پررنگتر شد و مفهوم بازدارندگی وارد مرحله تازهای شد.
از این منظر، بزرگداشت شهدای جنگ ۱۲ روزه، بازخوانی نقطه عطفی است که هنوز آثار آن در میدانهای مختلف منطقه دیده میشود.
اصفهان؛ شهری که سهم خود را در اقتدار ایران پرداخت کرده است
اگر از جنگ ۱۲ روزه به عنوان یکی از مهمترین مقاطع تاریخ معاصر ایران یاد میشود، اصفهان نیز در شکلگیری پشتوانه انسانی و فرهنگی این اقتدار سهمی انکارناپذیر دارد. شهری که نام آن تنها با بناهای تاریخی و میراث فرهنگی گره نخورده و در حافظه ملی ایران با ایثار، مقاومت و شهادت شناخته میشود.
اصفهان در دوران دفاع مقدس با تقدیم بیش از ۲۴ هزار شهید، هزاران جانباز و آزاده، یکی از ستونهای اصلی جبهههای نبرد بود. تشییع تاریخی ۳۷۰ شهید در ۲۵ آبان ۱۳۶۱ هنوز به عنوان یکی از کمنظیرترین صحنههای وفاداری مردم به آرمانهای انقلاب در تاریخ کشور ثبت شده است. از لشکر ۱۴ امام حسین (ع) تا لشکر ۸ نجف اشرف، نام بسیاری از یگانهای تأثیرگذار دفاع مقدس با اصفهان پیوند خورده است.
اما نقش اصفهان به سالهای جنگ تحمیلی محدود نماند. در دهههای پس از آن نیز این استان در عرصههای علمی، صنعتی، دفاعی و فناوریهای راهبردی به یکی از مراکز مهم کشور تبدیل شد؛ ظرفیتی که در شکلگیری توان بازدارندگی جمهوری اسلامی و پیشرفت صنایع دفاعی نقش قابل توجهی ایفا کرد. از همین رو، وقتی از فرماندهان، دانشمندان و شهدای جنگ ۱۲ روزه سخن گفته میشود، اصفهان خود را بخشی از این روایت میداند؛ روایتی که از سنگرهای دفاع مقدس آغاز شد و امروز در میدانهای پیچیدهتر نبردهای نوین ادامه یافته است.
بزرگداشتی فراتر از یک مراسم یادبود
نخستین سالگرد شهادت سردار شهید حسین سلامی و شهدای جنگ ۱۲ روزه، فرصتی برای بازخوانی تجربهای است که نشان داد معادلات امنیتی منطقه تنها با تجهیزات و محاسبات نظامی تعیین نمیشود و اراده ملتها همچنان یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده در تحولات راهبردی است.
جنگ ۱۲ روزه نشان داد که ترور فرماندهان، شهادت نخبگان و حمله به زیرساختها لزوماً به فروپاشی یک ساختار منجر نمیشود. آنچه در آن روزها رخ داد، بیش از هر چیز بیانگر استمرار یک مسیر بود؛ مسیری که از دفاع مقدس آغاز شده، در سالهای پس از آن با پیشرفتهای علمی و دفاعی ادامه یافته و امروز نیز در تحولات منطقهای خود را نشان میدهد.
در چنین شرایطی، یادآوری نام و راه شهدای جنگ ۱۲ روزه، تلاشی برای فهم بهتر حال و آینده است؛ آیندهای که در آن امنیت، استقلال و اقتدار کشور همچنان نیازمند همان مؤلفههایی است که شهدا برای آن جان خود را فدا کردند.
روایت اقتدار از میان نام شهدا
شاید مهمترین پیام نخستین سالگرد شهدای جنگ ۱۲ روزه همین باشد که اقتدار یک کشور تنها در تجهیزات نظامی یا توان اقتصادی خلاصه نمیشود. اقتدار، حاصل پیوند میان ایمان، دانش، تجربه، فداکاری و حضور مردمی است که در بزنگاههای تاریخی از سرنوشت خود دفاع میکنند.
امروز یک سال از آن نبرد گذشته است، اما نام شهدایی، چون سردار شهید حسین سلامی و دیگر فرماندهان، نیروهای عملیاتی، دانشمندان و شهروندان بیگناهی که در آن روزها جان خود را از دست دادند، همچنان بخشی از حافظه جمعی ملت ایران است. حافظهای که در اصفهان، شهری آشنا با فرهنگ ایثار و شهادت، بار دیگر مرور میشود تا نسل جدید بداند اقتداری که امروز از آن سخن گفته میشود، حاصل مسیری است که از خون شهدا گذشته است.
انتهای پیام/
