عوامل کتاب «خانوم ایران» تقدیر شدند / آگاهی مهمترین رکن در دوره پساجنگ است
به گزارش خبرنگار حماسه و جهاد دفاعپرس، مراسم تقدیر از عوامل گردآورنده کتاب «خانوم ایران» با موضوع نقش زنان در جنگ ۱۲ روزه، با حضور دکتر مریم شادی، رئیس سازمان نشر آثار و ارزشهای مشارکت زنان در دفاع مقدس و مقاومت، سردار عباس بایرامی رئیس سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس، محسن شاهرضایی، دبیر مجموعه «خانوم ایران» و جمعی از دستاندرکاران این مجموعه، اصحاب رسانه و فرهنگ در سالن قصر شیرین موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس برگزار شد.
در این مراسم که دستاندرکاران کتاب «خانوم ایران» حضور داشتند، رییس سازمان زنان بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس و مقاومت، رییس سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس و دبیر این کتاب به بیان اهداف شکلگیری این مجموعه پرداختند.
آگاهی مهمترین رکن در دوره پساجنگ است
دکتر مریم شادی در این مراسم ضمن تشکر از حضور اهالی فرهنگ و ادبیات، به تبیین اهداف و ویژگیهای کتاب «خانوم ایران» پرداخت.
وی با اشاره به اینکه این کتاب حاصل ایدهپردازی هنرمندانه دکتر شاهرضایی است، گفت: کتاب «خانوم ایران» در قالب یک جنگ متناسب با فضای جنگ ۱۲ روزه تدوین شده است. اهم مباحثی که در حوزه سیاستگذاری این کتاب در سازمان زنان دنبال کردیم، جدا از نگاه دایرهالمعارفی آن، تلاشی بود برای گردآوری مطالبی که بتواند به اقشار مختلف مردم درباره جنگ ۱۲ روزه آگاهی بیشتری بدهد.
رئیس سازمان نشر آثار و ارزشهای مشارکت زنان در دفاع مقدس و مقاومت، آگاهی را مهمترین رکن در دوره پساجنگی دانست و افزود: این آگاهی میتواند در دوره پساجنگی که احتمالاً از امروز در آن قرار داریم، مؤثر و مفید واقع شود.
مریم شادی در بخش دیگری از سخنان خود از برنامهریزی برای تدوین دایرهالمعارف زنان در جنگ رمضان خبر داد و گفت: این دایرهالمعارف میتواند شامل همه چیزهایی باشد که در جنگ رمضان اتفاق افتاد؛ از حضور زنان در بخشهای پشتیبانی گرفته تا حضور هنرمندان و سلبریتیهای مختلف. جلساتی را پیشاپیش در سازمان برگزار کردهایم و در سه گروه حرفهای مشغول کار هستند.
وی از همه حاضران دعوت کرد در صورت داشتن نکته یا کمکی در تدوین مستندات مرتبط با جنگ رمضان، همکاری لازم را با سازمان داشته باشند.
دکتر شادی در پایان از برنامهریزی برای برگزاری دو نوع مراسم رونمایی از کتاب «خانوم ایران» خبر داد و گفت: مدل اول رونمایی مردمی و مدل دوم رونمایی رسمی خواهد بود. در آن مراسم، مجموعه کتب مربوط به زنان و جنگ رمضان را نیز اعلام خواهیم کرد و دعوت رسمی از هنرمندان این عرصه خواهیم داشت.»
وی ضمن تقدیر از تلاشهای عوامل گردآورنده کتاب، ابراز امیدواری کرد که این اثر بتواند خدمتی شایسته در قالب هنر ایرانی به جهان عرضه کند.
مذاکره به مراتب سختتر از جنگ است
سردار بایرامی در این مراسم ضمن تسلیت سالروز جنگ ۱۲ روزه و گرامیداشت یاد شهدا، از تمامی پدیدآورندگان کتاب «خانوم ایران» به ویژه سرکار خانم دکتر شادی و دکتر شاهرضایی تقدیر کرد.
نقش بیبدیل بانوان در تمام ادوار انقلاب اسلامی
وی با تأکید بر نقش بیبدیل بانوان در تمام ادوار انقلاب اسلامی گفت: در همه ادوار انقلاب اسلامی، نقش بانوان، مادران، خواهران، همسران و دختران ایران واقعاً بیبدیل بود. از انقلاب اسلامی و تثبیت آن گرفته تا تداوم و مقابله با حربههای فرهنگی، اقتصادی، تحریمها، جبهه مقاومت، دفاع از حرم، جنگ ۱۲ روزه، کودتای ۱۸ و ۱۹ دیماه ۱۴۰۱ و جنگ ۴۰ روزهای که هنوز در آن هستیم، در همه اینها بانوان نقشآفرین بودند.
سردار بایرامی با اشاره به تداوم ۱۰۶ شب تجمعات مردمی در خیابانهای کشور افزود: هر چشم بینا و هر فرد منصفی میتواند ببیند که سردمدار این قیامها، خواهران و بانوان جامعه ما بودند که توانستند این حماسه بزرگ و بینظیر را خلق کنند.
پیوند دفاع مقدس با جبهه مقاومت
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه دفاع مقدس با استناد به فرمایش شهید حاج قاسم سلیمانی که دفاع مقدس را قله و جبهه مقاومت را در دامنه آن توصیف کرده بود، گفت: شهید سلیمانی میفرماید همه آن مجاهدتهایی که انبیا، اولیا و اوصیا انجام دادند، یکجا میتوانید در فرهنگ دفاع مقدس و در این هشت سال پیدا کنید.
وی با ذکر خاطرهای از دوران دفاع مقدس به نقش تأثیرگذار خواهران در تشویق رزمندگان اشاره کرد و گفت: خواهری با چهار جمله حماسی و پرشور، پدر و مادرش را قانع کرد که اجازه دهند تنها پسرشان به جبهه برود. نقش خواهران در این همراهی و همگامی با رزمندگان بینظیر بود.
بانوان؛ مظهر اقتدار کشور
سردار بایرامی در ادامه به فرمایشات امام خمینی (ره) و رهبر شهید انقلاب اشاره کرد و گفت: امام راحل فرمودند شما بانوان مقدم بر مردها هستید، شما اثبات کردید که در صف جلو هستید، مردها از شما الهام و تعلیم گرفتند. شما در صف مقدم نهضت هستید. رهبر شهید ما نیز فرمودند بانوان محترم به خصوص خانوادههای شهدای عزیز، مظهر اقتدار کشور و جمهوری اسلامی هستند. امروز زن ایرانی سرمشق و الگوی زنان مسلمان کشورهای دیگر است.
جنگ ۱۲ روزه و آغاز یک کار بزرگ
وی با اشاره به پایان جنگ ۱۲ روزه در خرداد و تیرماه ۱۴۰۴ و جنگ سخت دو روزه در کودتای دیماه گفت: دشمن در دو جنگ، ۶۰۰۰ شهید از ما گرفت اما در کودتای دیماه در دو شب، سه هزار و خوردهای انسان را در خیابانهای این کشور کُشت. اما کار شما تمام نمیشود، کار شما آغاز یک کار بزرگ است.
سردار بایرامی با تأکید بر اهمیت تنوع در کتابها برای جذب جوانان افزود: جوانان امروز در خوانش کتابها به دنبال تنوع و کوتاهخوانی هستند. کتابهایی از این دست میتواند در ماندگاری فرهنگ دفاع ۱۲ روزه و ۴۰ روزه مؤثر باشد.
مذاکره سختتر از جنگ است
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه دفاع مقدس در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به موضوع مذاکرات گفت: همین الان اگر به من حق انتخاب بدهند بین جنگیدن در جزایر یا سواحل جنوبی کشور که نزدیکترین نقطه به آمریکا و رژیم صهیونیستی است و مذاکره، من جنگ را انتخاب میکنم. چون جنگ به مراتب راحتتر از مذاکره است. مذاکره کار بسیار سختی است.
وی با استناد به فرمایش امام خمینی (ره) در پیام قطعنامه افزود: امام فرمودند ملت ما تا آن روز که احساس کرد توان و تکلیف جنگ دارد به وظیفه خود عمل کرد و خوشا به حال آنان که تا لحظه آخر هم تردید نداشتند. حتی آن ساعتی که مصلحت بقای انقلاب را در قبول قطعنامه دید گردن نهاد، باز هم به وظیفه خود عمل کرده است.
سردار بایرامی در پایان تأکید کرد: اعتماد به امام جامعه و اعتماد به مسئولین جامعه یکی از مؤلفههای پیروزی است که انشاءالله من و شما هم این کار را دنبال کنیم.
روایت عشق رهبر شهید به کتاب و ادبیات فارسی مغفول مانده است
دبیر مجموعه «خانوم ایران» در این مراسم ضمن گرامیداشت ماه محرم، سخنان خود را با اشاره به شعار «خون بر شمشیر پیروز است» آغاز کرد و ابراز امیدواری نمود این پیروزی در میدان دیپلماسی نیز محقق شود.
وی با تقدیر از نویسندگان، عکاسان، صفحهآرایان و تمامی دستاندرکاران کتاب «خانوم ایران»، از سرکار خانم دکتر شادی و همکارانشان، سازمان ادبیات و تاریخ، سردار امیریان و سردار بایرامی تشکر کرد.
ماهیت کتابهای جُنگ
شاهرضایی در بخش دیگری از سخنان خود به ماهیت کتابهای «جُنگ» پرداخت و گفت: کتابهای جُنگ، کتابهایی هستند که بعد از انقلاب به این معنا تولد یافتند. کتابی که در آن داستان، روایت، مصاحبه، عکس، نمایشنامه، فیلمنامه و شعر وجود دارد.
وی با اشاره به سابقه این نوع کتابها در ایران افزود: اولین بار بعد از انقلاب، “سوره بچههای مسجد” به شکل جنگ منتشر شد. شماره ۵ این مجموعه بود که به شکل جنگ ایجاد شد. مرحوم امیرحسین فردی کتاب سوره بچههای مسجد را تهیه میکرد و نویسندگان نوقلمی مثل ما که بچه بودیم، محضر ایشان را درک میکردیم.
دبیر مجموعه «خانوم ایران» همچنین به کتاب «منظومه پروانهها» اشاره کرد که در آن داستانهایی از نویسندگانی، چون رضا رئیسی و محمدرضا کاتب گردآوری شده بود.
شکلگیری کتاب «خانوم ایران»
شاهرضایی درباره چگونگی شکلگیری این کتاب گفت: وقتی خانم دکتر شادی فرمودند که میخواهیم اثری تولید کنیم مربوط به نگاه بانوانه از جنگ ۱۲ روزه، بنده به ایشان پیشنهاد دادم که شکل کار را جُنگی کنند. خوشبختانه پذیرفتند و این کتاب هشت بخش دارد: داستان، روایت، روایت کوتاه، مصاحبه، شعر، عکس و یک بخش نمایه که عکس تمام شهدا و یک جمله درباره هر یک از آنها در آن آمده است.
وی افزود: این بخش نمایه میتواند بسیار اثرگذار باشد، به خصوص اگر ترجمه شود. در جلسهای با دوستان سازمان ارتباطات، بسیار علاقهمند بودند که این مطالب را برای کشورهای دیگر بفرستند و ترجمه کنند.
تفاوت مشاهدهنویسی و روایتنویسی
دکتر شاهرضایی در ادامه به تفاوت میان مشاهدهنویسی و روایتنویسی اشاره کرد و گفت: مشاهدهنویسی آن چیزی است که انسان میبیند و مینویسد. اما روایتنویسی باید لایههای پنهانتری داشته باشد.
وی با اشاره به رهبر شهید انقلاب اسلامی افزود: روایتهایی که از دغدغههای ایشان نوشتهایم، چگونه روایتهایی بوده است؟ هر وقت توفیق داشتیم محضر ایشان باشیم، دائم ما را تشویق به کتاب خواندن میکردند. ایشان عاشق کتاب و کتابخوانی بودند. آیا روایتهای ما از این عشق و توجه ایشان به کتاب نوشته شده است؟
شاهرضایی تأکید کرد: برخی از روایتها مغفول مانده است. ما روایت را فقط به مشاهدهنویسی اختصاص ندهیم. روایتها میتوانند لایههای پنهانتری داشته باشند؛ مانند روایت عشق رهبر شهید به کتاب، عشق ایشان به ادبیات فارسی، و توجه ویژهشان به شعر.
وی با اشاره به فرمایش رهبر شهید مبنی بر اینکه «تا ۵۰ سال آینده زبان علمی دنیا زبان فارسی خواهد شد» افزود: ما چقدر روی این مسئله اهتمام ورزیدهایم؟ این روایتها مغفول مانده است.
روایتهای ریشهساز
دبیر مجموعه «خانوم ایران» با اشاره به جنگ اخیر و کشورهای همسایه که دیوار کشیدند تا کسی فرار نکند گفت: ما کشوری هستیم که ریشه داریم و این ریشهها را باید روایت کنیم. این ریشهها ما را نگه میدارند، مثل درختی که چندین متر در هواست، اما چندین متر بیشتر در زمین ریشه دارد.
وی سه مؤلفه شعر، مشاهیر و مسائل فرهنگی را از جمله مواردی دانست که باید روی آنها کار شود و افزود: این روایتها ریشههای ما را مستحکم و قوی میکند و به پایداری ما کمک میکند.
نقد روایتهای تاریخی نادرست
شاهرضایی در بخش پایانی سخنان خود به نقد برخی روایتهای تاریخی نادرست پرداخت و گفت: بعضی روایتهای دروغ تاریخی برای ما ساخته و پرداخته شده است. یکی از آنها این است که ایرانیها فقط کار فردی بلدند و کار جمعی بلد نیستند. گزارههای تاریخی خلاف این را میگوید.
وی به دو مثال اشاره کرد؛ نخست، تدوین تقویم جلالی که کار گروهی ریاضیدانان و منجمانی، چون خیام در اصفهان، ابن نجیب در مرو و منصور خازنی در تبریز بود. این تقویم از نظر دقت، دقیقترین تقویم دنیاست و هر ده هزار سال یک ثانیه خطا دارد.
دوم، کتاب «گلشن راز» شیخ محمود شبستری که در پاسخ به سؤالات حسینی هروی، دانشمند مقیم مرو، نوشته شد. شاهرضایی این تعامل علمی را نمونهای از کار تیمی در تاریخ ایران دانست.
وی در پایان با خواندن ابیاتی از شهریار و ملا مهرعلی خویی تبریزی، سخنان خود را به پایان برد و به شعری از دکتر محمود اکرامیفر اشاره کرد و گفت: بغض چندین ساله ما باز شد، یا علی گفتیم و عشق آغاز شد.
زنان از خادم ادبیات به آفریننده ادبیات تبدیل شوند
محمود اکرامیفر در این مراسم با طرح دیدگاههای خود درباره جایگاه زنان در ادبیات ایران، به تحلیل چهار نقش زنان در ادبیات پرداخت.
نقش زنان به عنوان تولیدکننده ادبیات
وی با اشاره به پژوهش خود در سال ۱۳۷۲ با عنوان «سیمای اجتماعی زن در ادبیات معاصر» گفت: هر کجا مردان اجازه ندادند زنان از اندرونی بیرون بیایند، صدای زنان خاموش بوده است. در دهههای ۳۰، ۴۰ و ۵۰، زنانی اثرگذار داشتیم، اما در حال حاضر چنین زنانی نداریم.
اکرامیفر با اشاره به ظهور هوش مصنوعی افزود: هوش مصنوعی آمده و جای آدمهای متوسط را در همه شغلها میگیرد. کسی میماند که یا تازه حرف بزند یا حرف تازه بزند. یعنی یا چگونه گفتنش نو باشد یا چه گفتنش نو باشد. در غیر این صورت حذف میشود.
تصویر ناقص از زنان در ادبیات ایران
این پژوهشگر ادبی با انتقاد از تصویر ارائهشده از زنان در ادبیات ایران گفت: زنان در ادبیات ما معشوقکهایی هستند که ساخته ذهن شاعران تخیلیاند. زنی که کمرش موی، دهانش نقطه، گیسویش کمند، ابروش سنان و مژههایش خنجر است. این چه زنی است؟ زنان واقعی کجا هستند؟
وی با اشاره به غیاب نقشهای مختلف زنان در ادبیات افزود: نقش دختری در ادبیات ما بسیار کم است. نقش همسری تقریباً غایب است. حتی اسم همسرمان را روی سنگ قبر هم نمینویسیم. نقش مادری تا دلت بخواهد پررنگ است، اما نقش عمه، خاله و دیگر نقشهای زنانه تعطیل است. این یک تصویر به شدت ناقص از زن در ادبیات ماست.
اکرامیفر با ابراز خوشحالی از کتاب «خانوم ایران» گفت: خوشحالم که این کتاب به یک تصویر واقعیتر از زن نزدیک میشود. از زنی حامی، از زنی که روابط خانواده را تسهیل میکند، از زنی که چرخدندههای زندگی را روغنکاری میکند.
زنانگی در ادبیات؛ دغدغهای مغفول
وی با اشاره به کمبود دغدغههای زنانه در ادبیات معاصر گفت: زنانگی در ادبیات ما کم است. از رنگ لباس بگیرید تا آرایش، تا دغدغههای اجتماعی، انسانی و جهانی. گاهی یک خانم شعر را چنان با صلابت میخواند که انگار دغدغهاش نیست. دغدغههای زن معاصر در ادبیات ما کم است.
اکرامیفر تأکید کرد: یک زن باید زن باشد. زن خوب آن است که زنانگیش زیاد باشد، نه مردانگیش. تفکر زنانه، احساس زنانه، نگاه زنانه به اشیا و پیرامون در ادبیات ما کم است. حتی گاهی شعر یک خانم را که میخوانی، نمیفهمی سروده یک زن است یا مرد.
زن به عنوان مصرفکننده ادبیات
این پژوهشگر ادبی با اشاره به نقش زنان به عنوان مصرفکننده ادبیات گفت: نیمی از جامعه را زنان تشکیل میدهند. چه تصویری از آنها داریم؟ چقدر ادبیاتی که تولید میکنیم متناسب با حالات اجتماعی، اقتصادی، زندگی شخصی، بیولوژیکی و فیزیولوژیکی آنهاست؟ زنان چه نوع کتابهایی را دوست دارند؟ چه طیفی از محتوا برای زنان مناسب است؟ ما در حوزه مصرف هم شناخت درستی از زنان نداریم.
لزوم شناخت علمی از جایگاه زنان در ادبیات
اکرامیفر با تأکید بر نیاز به شناخت علمی گفت: شناخت تجربی کافی نیست. مثال آقای دکتر شاهرضایی که فرمودند کارهای جمعی جواب نمیدهد، حاصل شناخت تجربی است. شناخت تجربی تا کنار دریا به دریا نگاه میکند، به اندازه نمره عینکش دریا را میبیند، نه به اندازه وسعت دریا. ما در حوزه زنان و کتاب «خانوم ایران» شناخت دقیق نداریم.
وی با پیشنهاد بازنویسی و بازخوانی این کتاب افزود: این کتاب و کتابهای مربوط به نگاه زنانه و زن در ادبیات را باید دوباره بنویسیم و دوباره بخوانیم.
پیشنهاد به زنان برای ماندگاری در ادبیات
دکتر اکرامیفر در پایان با پیشنهاد به زنان گفت: برای اینکه در ادبیات بمانید، از خادم ادبیات به آفریننده ادبیات تبدیل شوید. خیلی از ماها خادم ادبیاتیم، شبهتولید داریم، تولید نداریم. خالق نیستیم. حرفهای دیگران را جمع میکنیم و کتاب میکنیم. این قابل احترام است، اما در دنیای فردا با یک جستوجو میشود این کار را انجام داد.
وی افزود: افزوده داشته باشید. چیزی از خودتان به متن تحمیل کنید و حرف تازهای ایجاد کنید تا بمانید. در دنیای هوش مصنوعی و سواد رسانهای، ما نیاز به چگونه گفتن و چه گفتن جدیدی داریم. حداقلش این است که در فرم، کارتان را تغییر دهید.
اکرامیفر با اشاره به شاعرانی، چون بیدل، منزوی و احمدرضا احمدی که نوآوری داشتند، گفت: در این دنیای پرغوغا و پر از صدا، صدای تازه و متفاوت میماند. سعی کنید مثل دیگران حرف نزنید. خودتان باشید. هوش مصنوعی نمیتواند فردیت شما را بیاورد، چون تجربههای شما در آن نیست. خودتان باشید، خودتان باشید و خودتان باشید.
در انتهای این مراسم با اهدای لوح از دستاندرکاران کتاب «خانوم ایران» تقدیر شد.
کتاب «خانوم ایران» در قالبهای مختلف، حاصل قلم تعدادی از اساتید نویسندگی و نوقلمان در تشریح نقش زنان در جنگ ۱۲ روزه است.
انتهای پیام/ 122
