روایتی از «نَه» تاریخی رهبر شهید انقلاب به واردات موشک

گروه دفاعی امنیتی دفاع‌پرس- محمد زرچینی؛ صنعت موشکی و دفاعی جمهوری اسلامی ایران، امروز به‌عنوان ستون فقرات بازدارندگی ملی، در تارک درخشان‌ترین دستاورد‌های خودباوری ملی می‌درخشد؛ اما رسیدن به این قله، حاصل برخورداری یک‌شبه از فناوری یا واردات گسترده از بازار‌های تسلیحاتی جهان نبوده است؛ بلکه ریشه در یک تصمیم راهبردی، تاریخی و شجاعانه در بالاترین سطح حاکمیت دارد. برهه‌ای از زمان که برخی با تکیه بر محاسبات ظاهریِ اقتصادی و نیاز فوری، پیشنهاد تهیه موشک‌های آماده از کشور‌های خارجی را با «قیمتی پایین و وسوسه‌انگیز» روی میز نهادند؛ اما رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، با درکی عمیق از تله‌های استراتژیک وابستگی، با یک «نه» قاطع، مسیر صنعت دفاعی کشور را تغییر دادند. ایشان با صدور دستور صریح «خودتان بسازید»؛ نه‌تنها یک صنعت، بلکه «فرهنگ عدم وابستگی و خودکفایی» را در کالبد نیرو‌های مسلح دمیدند.

این گزارش با واکاوی اسناد و بیانات حضرت آیت‌الله العظمی شهید سید علی خامنه‌ای فرمانده فقید کل قوا در ادوار مختلف، به تشریح چگونگی شکل‌گیری این دکترین حیاتی می‌پردازد.

 برای درک عمق راهبرد رهبر انقلاب در ممنوعیت واردات تسلیحات کلیدی، نخست باید به سال‌های دورتر نگاهی بیاندازیم؛ به روز‌هایی که تلخی وابستگی، کام ملت ایران را تلخ کرد. در سال‌های پایانی دفاع مقدس، در جریان «جنگ شهرها»، رژیم بعثی عراق با بهره‌گیری از موشک‌های «اسکاد» شهر‌های غیرنظامی ایران را آماج حملات وحشیانه خود قرار داد. ایران اسلامی که در آن برهه از هیچ‌گونه توانمندی موشکی برخوردار نبود، برای پاسخ‌دادن به این تجاوزات، مجبور شد در بازاری سیاه و با شرایطی خاص و با قیمت گزاف، از کشور‌هایی مانند لیبی موشک‌های «اسکاد-بی» را تهیه کند؛ این تجربه تلخ، یک درس بزرگ استراتژیک برای فرماندهان جنگ داشت؛ در میدان نبرد، هیچ‌کس به فریاد شما نخواهد رسید و خریدار تسلیحات، همواره معطل دست فروشنده است. همین خاطره تلخ، سنگ بنای تفکری شد که سال‌ها بعد، در اتاق‌های فکر دفاعی کشور، مانع از تکرار آن اشتباه استراتژیک شد و امروز قدرت موشکی ایران را در ابعاد وسیع کلید زده است.

دوراهی تاریخی؛ «خرید ارزان» یا «ساخت دشوار، اما مستقل»؟

سال‌ها پس از پایان جنگ تحمیلی، در برهه‌ای حساس که کشور درگیر بازسازی و تهدیدات منطقه‌ای نیز رو به افزایش بود، بحث‌هایی در محافل کارشناسی و برخی از مسئولان اجرایی و دفاعی شکل گرفت. پیشنهاد این بود که چرا باید هزینه‌های گزاف و زمان‌برِ تحقیق و توسعه را متحمل شویم؟ کشور‌های شرقی و بلوک شرق سابق، حاضرند با قیمتی بسیار پایین‌تر از هزینه تولید داخلی، زرادخانه‌ای از موشک‌های آماده و عملیاتی را در اختیار ایران قرار دهند؛ بیایید نیاز فوری کشور را با خرید رفع کنیم.

این پیشنهاد، روی کاغذ منطقی و وسوسه‌انگیز به نظر می‌رسید؛ رفع سریع نیاز، هزینه مالی کمتر در کوتاه‌مدت و دسترسی آنی به تکنولوژی روز؛ اما در جلسه‌ای راهبردی که این موضوع با حضور یا از طریق کانال‌های تصمیم‌گیری دفاعی به محضر رهبر شهید انقلاب رسید، ایشان با بصیرتی که مختص به مدیران تراز اول انقلاب است، این دام استراتژیک را شناسایی کردند.

حضرت آیت‌الله العظمی شهید سید علی خامنه‌ای در پاسخ به این پیشنهاد، با قاطعیت اجازه واردات را سلب کردند و جمله‌ای را فرمودند که امروز به‌عنوان «سند مکتوم» صنعت موشکی کشور شناخته می‌شود؛ اگر از آن‌ها بخرید، تا ابد باید برای قطعات یدکی، نگهداری، تعمیرات و به‌روزرسانی دستتان جلوی آنها دراز باشد. آن‌ها امروز به شما می‌فروشند، اما فردا که در اوج نیاز قرار گرفتید، شیر فلکه را می‌بندند. ما موشک را خودمان می‌سازیم، حتی اگر زمان ببرد و هزینه‌اش در ابتدا بیشتر باشد (نقل به مضمون؛ گفتنی است یکی از فرماندهان هم گفته بود که قرار بود ایران از کشور‌های ازهم‌پاشیده اتحاد جماهیر شوروی موشک‌هایی با قیمت فقط هر فروند ۱۰ کا (۱۰ هزار دلار) تهیه کند که رهبر شهید انقلاب اسلامی به‌منظور خودکفایی در صنعت موشکی در این زمینه مخالفت کردند). این وتوی خرید تسلیحات توسط رهبر شهید و حکیم انقلاب، در واقع اعلام جنگ با «پدیده وابستگی» بود. ایشان می‌دانستند که در صنعت دفاعی، «کالای ارزان» وجود ندارد؛ بلکه آنچه ارزان به نظر می‌رسد، بهای سنگینِ باختنِ استقلال ملی در آینده است.

ترسیم خط قرمز رهبری در ادوار مختلف

نگاهی به بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی در دهه‌های مختلف، نشان می‌دهد که این تصمیم یک جرقه گذرا نبوده، بلکه یک «دکترین ثابت و تغییرناپذیر» بوده است. ایشان در مواضع متعدد، فلسفه این «نه» بزرگ به واردات را تشریح کرده‌اند. 

اصل بی‌اعتمادی مطلق به بیگانه در امور دفاعی

رهبر شهید انقلاب در دیدار با فرماندهان و کارکنان نیروی هوایی و پدافند هوایی (۱۳۹۴) با صراحت تمام فرمودند: «ما در مسائل دفاعی به هیچ وجه به بیگانه اعتماد نمی‌کنیم... تجربه به ما نشان داده است که آنها در مواقع حساس، امکاناتی که به ما فروخته‌اند را از کار می‌اندازند یا قطعات آن را نمی‌دهند. بنابراین، راه ما، راه اتکا به جوانان و توان داخلی است». این سخن، دقیقاً همان منطقی است که در آن برهه تاریخی، مانع از خرید موشک‌های ارزان‌قیمت خارجی شد.

موشک؛ مایه افتخار و خط قرمز نظام

در سال‌های بعد، زمانی که صنعت موشکی کشور به بلوغ رسید و استکبار جهانی فشار‌های دیپلماتیک و تهدیدات خود را برای متوقف‌کردن آن آغاز کرد، رهبر شهید انقلاب بار‌ها بر مشروعیت و ضرورت این مسیر تأکید ورزیدند. ایشان در دیدار با فرماندهان سپاه پاسداران (۱۳۹۸) فرمودند: «مسئله موشک، مسئله مهمی است؛ موشک مایه افتخار است... ما به آنها می‌گوییم موشک می‌سازیم و آنها می‌گویند نسازید! خب ما می‌سازیم. این قدرت بازدارنده است».

رد تئوری وابسته گونه خرید به جای ساخت توسط رهبر شهید انقلاب اسلامی

قائد شهید امت در دیدار با مسئولان و کارشناسان صنعت دفاعی (۱۴۰۰) به صراحت به یک آفت بزرگ در مدیریت‌های اجرایی اشاره کرده و فرمودند: «بعضی‌ها می‌گویند چرا خودمان را به زحمت می‌اندازیم؟ ازخارج بخریم! این حرف غلط است. خریدن یعنی تسلیم‌شدن در برابر تکنولوژی دیگران. شما اگر امروز بخرید، فردا که تحریم شدید، همین کالای دیروز را به شما نمی‌فروشند، بلکه از شما باج می‌گیرند. باید زیرساخت علمی و ساخت داخل را تقویت کرد»

 امروز شاهد هستیم که فرمایشات رهبر شهید انقلاب اسلامی چقدر درست و دقیق است؛ فرض کنید ما یک فروند موشک بالستیک را با قیمت حدودی بین ۷۰ تا ۱۵۰ هزار دلار می‌سازیم؛ اگر می‌خواستیم همین موشک بالستیک را از یکی از کشور‌های غربی صاحب سبک یا حتی شرقی صاحب سبک تهیه کنیم، چیزی حدود یک و نیم تا دو میلیون دلار قیمت داشت (البته این غیر از شرایط تحریمی است که دشمن بر ما ایجاد و ما را از تهیه تجهیزات دفاعی منع کرده است)؛ این یعنی همان دور اندیشی که رهبر شهید انقلاب اسلامی از دهه‌ها پیش پایه‌ریزی کرده بودند.

از منظر علم استراتژی و اقتصاد دفاعی، تصمیم رهبر شهید انقلاب اسلامی یک شاهکار مدیریتی بود. در تئوری‌های کلاسیک اقتصادی، شاید خرید کالای آماده با قیمت پایین‌تر، توجیه‌پذیر باشد؛ اما در «اقتصاد مقاومتی» و «دکترین دفاعی بازدارنده»، فرمول کاملاً متفاوت است. 

اگر ایران در آن برهه، موشک‌های آماده را از کشور‌هایی مانند چین، روسیه یا کره شمالی خریداری می‌کرد، شاید امروز زرادخانه‌ای بزرگتر داشت، اما عدم انتقال دانش، وابستگی در تأمین تجهیزات پشتیبانی و عدم بومی‌سازی از مهمترین مشکلات خرید بدون حساب و کتاب تجهیزات دفاعی برای نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران بود؛ اما امروزه با توانمندی مهندسان ایرانی موشک‌ها دقیقاً بر اساس نیاز‌های منطقه‌ای و دشمنان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای ایران تهیه شده‌اند. 

امروز که در سال ۱۴۰۵ (۲۰۲۶ میلادی) ایستاده‌ایم و به گذشته می‌نگریم، نتیجه آن «نه» تاریخی را در کلاس درس جهانی مشاهده می‌کنیم. صنعت هوافضای سپاه و وزارت دفاع، با تکیه بر همان فرمان رهبری، مسیر پرپیچ‌وخم، اما عزتمندِ خودسازی را طی کرده است.

از موشک‌های «شهاب» با سوخت مایع که یادگار تلاش‌های اولیه بودند، تا رسیدن به نسل‌های پیشرفته سوخت جامد؛ از موشک‌های نقطه‌زن مانند «فتح‌المبین» و «خیبرشکن» که قابلیت مانور در جو و فریب سامانه‌های پدافندی را دارند، تا رونمایی از نسل جدید موشک‌های هایپرسونیک (مانند فتاح) که معادلات دفاعی جهان را دگرگون کرده است؛ همگی نشان می‌دهند که ایران بر قله عزت و قدرت ایستاده است و امروز با ابرقدرت‌های جهانی پنجه در پنجه شده و آن‌ها را در میدان نبرد شکست می‌دهد.

دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران بر پایه «بازدارندگی فعال» و «دفاع رو به جلو» استوار است. رهبر شهید انقلاب همواره تأکید داشته‌اند که اقتدار ایران، ضامن امنیت منطقه است. قدرت موشکی ایران، دقیقاً همان اهرمی است که هر قدرت ظالمی را که قصد تهدید و تجاوز نظامی به کشورمان داشته باشد، وادار به تغییر محاسبات خود می‌کند.

ایران اسلامی امروز نه‌تنها نیازی به خرید موشک از هیچ کشوری ندارد، بلکه به‌عنوان یک «هاب صادراتی و تکنولوژیک» در حوزه پهپادی و موشکی برای محور مقاومت شناخته می‌شود. این همان میوه‌ی درختی است که بذر آن توسط رهبر شهید و حکیم انقلاب اسلامی با شعار «ما خودمان می‌سازیم» کاشته شد.

انتهای پیام/ 281