حدادعادل: راهبردهای کلان رهبر شهید باید به متون آموزشی تبدیل شود
به گزارش خبرنگار سیاسی دفاعپرس، غلامعلی حدادعادل عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در نشست افتتاحیه نخستین همایش بینالمللی «مکتب امام مجاهد شهید» با اشاره به مقالهای که برای یادنامه این همایش تهیه کرده است، اظهار داشت: ملاک صداقت در دوست داشتن رهبر شهید، تلاش برای ماندگاری مکتب ایشان است.
وی افزود: مقالهای که برای یادنامه این همایش نوشتهام با عنوان «برخی از راهبردهای کلان امام انقلاب اسلامی در رهبری» تدوین شده است. طی سه تا چهار سال گذشته، ۳۲ جلسه تصویری برگزار کردم که در هر جلسه حدود یک ساعت به بیان خاطرات و دیدارها و گفتوگوهای خود با رهبر معظم انقلاب اسلامی پرداختم، اما در این مقاله تلاش کردم به جای بیان خاطرات، به تبیین راهبردهای کلان فکری و مدیریتی ایشان بپردازم.
حدادعادل ادامه داد: تصور من این بود که پس از شهادت ایشان، اگر قرار باشد در دانشگاهها، مراکز آموزش عالی و نهادهایی که به تربیت مدیران ارشد کشور میپردازند، اندیشه و شیوه رهبری ایشان تدریس شود، باید مجموعهای از راهبردهای کلان ایشان استخراج و تبیین شود. آنچه در این مقاله ارائه شده، تمرینی مقدماتی برای تدوین اثری جامعتر است که در آینده با مراجعه به مستندات و ذکر مصادیق بتواند به عنوان متنی آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.
وی با بیان اینکه درباره رهبر شهید از هر دری میتوان سخن گفت، اظهار داشت: پیش از پرداختن به راهبردهای کلان، لازم است به برخی از ویژگیها و ابعاد شخصیتی ایشان اشاره شود تا مخاطب هنگام مطالعه این راهبردها، تصویری روشنتر از شخصیت و منش آن مرد بزرگ داشته باشد.
ایمان، اخلاص و شجاعت؛ ستونهای شخصیت رهبر شهید
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: رهبر شهید مردی موحد، مؤمن، متقی، متوکل و متکی به خداوند متعال بود. ایمان به خداوند سراسر وجود ایشان را فرا گرفته بود و در همه فراز و نشیبهای زندگی، این ایمان چراغ راه و مایه ثبات و استقامت ایشان به شمار میرفت.
وی افزود: ایشان مصداق عملی بندگی خدا بودند و همه زندگی خود را در مسیر رضای الهی قرار داده بودند. رهبر شهید عابدی پارسا، مجتهدی وارسته و شخصیتی برخوردار از تقوای کمنظیر بود و قرآن در اندیشه، رفتار، گفتار و عمل ایشان حضوری دائمی داشت.
حدادعادل تصریح کرد: از برجستهترین ویژگیهای ایشان، اخلاص در برابر خداوند و انصاف در برخورد با مردم بود. ایستادگی بر حق، دفاع از حقیقت و مقابله با باطل از ویژگیهایی بود که در سراسر زندگی ایشان مشاهده میشد و هرگز از این مسیر عدول نکردند.
وی خاطرنشان کرد: بیاعتنایی به زخارف دنیا در کنار اهتمام جدی به امور مردم از دیگر خصوصیات رهبر شهید بود. ایشان در معنای حقیقی کلمه زاهد بودند و نه خود و نه خانوادهشان دلبستگی به مال و ثروت نداشتند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: خوشرویی، مردمداری، وفاداری، جوانمردی در قبال دوستان، مدارا با مخالفان شخصی، سعهصدر، حافظه قوی، سرعت انتقال ذهنی، ذوق سرشار و طبع لطیف از دیگر ویژگیهای شخصیتی ایشان بود.
وی افزود: رهبر شهید از دانش گسترده و اطلاعات وسیعی در حوزههای مختلف برخوردار بودند، اما آنچه بیش از دانش ایشان اهمیت داشت، حکمت و ژرفاندیشی ایشان بود. ایشان شخصیتی منظم، منضبط، پرکار، خوشسخن، نویسندهای توانا و شاعری صاحبذوق بودند.
حدادعادل تأکید کرد: شجاعت در بیان حق یکی دیگر از ویژگیهای ممتاز ایشان بود. رهبر شهید در برابر دشمنان حق هیچگونه ترس و واهمهای به دل راه نمیدادند و همواره با صراحت و استواری از حق دفاع میکردند.
تداوم راه امام خمینی (ره)؛ نخستین راهبرد کلان
وی در ادامه با اشاره به نخستین راهبرد کلان رهبر شهید اظهار داشت: شاید بتوان گفت آشکارترین وجه رهبری ایشان در طول ۳۶ سال زعامت انقلاب اسلامی، وفاداری کامل به آرمانها و اندیشههای حضرت امام خمینی (ره) بود.
حدادعادل افزود: رهبر شهید نه تنها از نظر عاطفی به امام راحل عشق میورزیدند، بلکه از نظر فکری نیز عمیقاً به مبانی و دیدگاههای ایشان اعتقاد داشتند. هرگاه سخن از امام خمینی (ره) به میان میآمد، علاقه و ارادت عمیق ایشان کاملاً آشکار بود.
وی تصریح کرد: ایشان همواره نگران تحریف اندیشههای امام راحل و انحراف از مسیر ترسیمشده توسط بنیانگذار جمهوری اسلامی بودند و از کسانی که در زمان حیات امام خود را پیرو ایشان معرفی میکردند، اما بعدها برخلاف مبانی امام سخن میگفتند یا عمل میکردند، انتقاد داشتند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی خاطرنشان کرد: رهبر شهید اصول فکری امام خمینی (ره) را شالوده و سنگ بنای انقلاب اسلامی میدانستند و معتقد بودند وظیفه اصلی ایشان حفظ، تکمیل و توسعه بنایی است که امام راحل بنیان نهادهاند.
وی افزود: به اعتقاد رهبر شهید، انقلاب اسلامی بدون نام و اندیشه امام خمینی (ره) قابل تعریف نیست و همه راهبردهای کلانی که میتوان برای ایشان برشمرد، در امتداد همین راهبرد نخست یعنی استمرار راه امام راحل قرار میگیرد.
استقلال؛ محور عزت و اقتدار ملی
حدادعادل دومین راهبرد کلان رهبر شهید را «استقلال» دانست و اظهار داشت: ایشان عمیقاً به ایران و استقلال ایران عشق میورزیدند و عزت و سربلندی ملت ایران را در گرو حفظ استقلال کشور میدانستند.
وی افزود: رهبر شهید به دلیل شناخت دقیق تاریخ معاصر ایران و تجربه تلخ دخالت قدرتهای خارجی در امور کشور، همواره نسبت به نفوذ بیگانگان حساس بودند و تلاش میکردند اجازه ندهند دشمنی که با انقلاب اسلامی از در بیرون رانده شده، از پنجره بازگردد.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی تصریح کرد: ایشان معتقد بودند برای دستیابی به هر دستاورد مهمی باید هزینه ایستادگی و مقاومت را پرداخت و از همین رو بر حفظ دستاوردهای ملی، از جمله دستاوردهای علمی و فناوری، تأکید داشتند.
وی ادامه داد: رهبر شهید بارها تصریح میکردند که هیچ قدرت خارجی حق ندارد برای ملت ایران در امور داخلی کشور تعیین تکلیف کند و درباره مسائلی که به تصمیم ملت و مسئولان کشور مربوط است، امر و نهی داشته باشد.
حدادعادل خاطرنشان کرد: ایشان به برخی مسئولان که تصور میکردند عقبنشینی در برابر فشارهای دشمن میتواند مشکلات را حل کند، هشدار میدادند که هر عقبنشینی، دشمن را برای طرح مطالبات بیشتر تشویق خواهد کرد و راه صحیح، ایستادگی بر اصول و حفظ استقلال کشور است.
مقابله با نظام سلطه و رژیم صهیونیستی
وی در ادامه با اشاره به نگاه رهبر شهید به نظام سلطه جهانی گفت: ایشان شناختی عمیق از ساختار نظام جهانی داشتند و ماهیت سلطهجویانه قدرتهای بزرگ، بهویژه ایالات متحده آمریکا، را به خوبی میشناختند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: رهبر شهید معتقد بودند بسیاری از نظریههای سیاسی و اقتصادی مسلط در غرب در خدمت تثبیت سلطه بر ملتهای مستقل قرار دارد و هدف اصلی قدرتهای سلطهگر، تأمین منافع خود از طریق اعمال نفوذ بر سایر کشورهاست.
وی همچنین چهارمین راهبرد کلان رهبر شهید را مقابله با رژیم صهیونیستی عنوان کرد و اظهار داشت: ایشان به تبعیت از امام خمینی (ره)، مسئله فلسطین را مسئله اول جهان اسلام میدانستند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی افزود: از نگاه رهبر شهید، اهمیت فلسطین صرفاً به دلیل اشغال سرزمینهای اسلامی نبود، بلکه رژیم صهیونیستی به عنوان ابزاری برای جلوگیری از شکلگیری قدرت مستقل اسلامی در منطقه عمل میکند.
وی تصریح کرد: به همین دلیل، حمایت از ملت فلسطین و جریان مقاومت همواره یکی از اصول ثابت سیاستها و مواضع رهبر معظم انقلاب اسلامی بود.
وحدت ملت و وحدت امت اسلامی
حدادعادل در ادامه به پنجمین راهبرد کلان رهبر شهید یعنی «وحدت ملت و وحدت امت اسلامی» اشاره کرد و گفت: ایشان وحدت را یکی از سنتهای الهی و از مهمترین عوامل موفقیت ملتها و نهضتها میدانستند.
وی افزود: رهبر شهید در عین پذیرش وجود اختلافنظرها و تفاوت دیدگاهها در جامعه، تأکید داشتند که این اختلافات نباید به دشمنی، صفبندی و غفلت از دشمن اصلی منجر شود.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی خاطرنشان کرد: ایشان معتقد بودند تحقق وحدت نیازمند حرکت متقابل گروهها و جریانها به سمت یکدیگر است و اگر هر گروه خود را حق مطلق و دیگران را باطل مطلق بداند، وحدتی شکل نخواهد گرفت.
وی ادامه داد: رهبر شهید در سطح جهان اسلام نیز همواره منادی وحدت بودند و توهین به مقدسات و شخصیتهای مورد احترام مذاهب اسلامی را اقدامی نادرست و در خدمت اهداف دشمنان اسلام میدانستند.
اعتقاد به جایگاه رفیع مردم
حدادعادل ششمین راهبرد کلان رهبر شهید را اعتقاد به نقش و جایگاه مردم دانست و اظهار داشت: ایشان ملت ایران را ملتی بزرگ، دارای تاریخی پرافتخار و فرهنگی غنی میدانستند و برای رأی و اراده مردم ارزش ویژهای قائل بودند.
وی افزود: در نگاه رهبر شهید، مردمسالاری دینی و جمهوری اسلامی دو مفهوم جدا از هم نبودند، بلکه جلوههای یک حقیقت واحد به شمار میرفتند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام تصریح کرد: احترام به رأی مردم، پاسداری از حقالناس و تنفیذ آرای ملت در انتخابات از نشانههای عملی این باور بود.
وی خاطرنشان کرد: رهبر شهید علاوه بر مسائل سیاسی، نسبت به مشکلات معیشتی و اقتصادی مردم نیز حساسیت ویژهای داشتند و همواره مسئولان را به تلاش برای کاهش فقر و رفع مشکلات جامعه فرا میخواندند.
حدادعادل افزود: ارتباط صمیمانه ایشان با اقشار مختلف مردم، خانوادههای شهدا، محرومان و طبقات گوناگون جامعه، جلوهای روشن از مردمداری و مردمدوستی ایشان بود.
وی ادامه داد: رهبر شهید معتقد بودند همانگونه که حضور مردم در عرصههای دفاعی و امنیتی اهمیت دارد، مشارکت آنان در عرصههای اقتصادی نیز ضروری است و از همین رو با دولتی شدن افراطی اقتصاد موافق نبودند و بر نقشآفرینی مردم در اقتصاد کشور تأکید داشتند.
پیشرفت علمی و فناوری؛ لازمه اقتدار کشور
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به هفتمین راهبرد کلان رهبر شهید گفت: ایشان یکی از عوامل اصلی عقبماندگی مسلمانان را فاصله گرفتن از علم و فناوری میدانستند و همواره بر ضرورت جبران این عقبماندگی تأکید داشتند.
وی افزود: رهبر شهید که خواهان عظمت و پیشرفت ایران و جهان اسلام بودند، رفع موانع علمی، حمایت از مراکز پژوهشی، تقویت دانشگاهها و پشتیبانی از نخبگان و دانشمندان را از الزامات پیشرفت کشور میدانستند و بر حرکت در مرزهای دانش و فناوری اصرار داشتند.
توجه ویژه به آموزش و پرورش و نخبگان علمی
حدادعادل در ادامه سخنان خود با اشاره به جایگاه علم و آموزش در منظومه فکری رهبر شهید اظهار داشت: آموزش و پرورش همواره از دغدغهها، نگرانیها و اولویتهای اصلی رهبر شهید بود و ایشان به صورت مستمر بر ضرورت ارتقای جایگاه معلمان و تأمین معیشتی متناسب با شأن و منزلت آنان تأکید داشتند.
وی افزود: پرورش استعدادهای درخشان و فراهم کردن زمینههای رشد و شکوفایی نخبگان نیز همواره مورد توجه رهبر شهید قرار داشت. ایشان برای نخبگان علمی در همه حوزهها، بهویژه علوم انسانی و ادبیات فارسی، احترام ویژهای قائل بودند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی خاطرنشان کرد: رهبر شهید در دیدارهای مکرر، منظم و طولانی با استادان دانشگاه، پژوهشگران و نخبگان علمی با حوصله به سخنان آنان گوش میدادند و نکات و پیشنهادهای مطرحشده را یادداشت میکردند.
وی ادامه داد: اهتمام ایشان به اعتلای علم تنها به دانشگاهها محدود نبود و حوزههای علمیه را نیز در بر میگرفت. رهبر شهید حوزههای علمیه را به تحول در روشها، نوآوری در مباحث و گسترش دامنه مطالعات علمی توصیه میکردند و خواستار توجه بیشتر طلاب به عرصههایی فراتر از فقه و اصول، از جمله حکمت، عرفان و کلام بودند.
حدادعادل تصریح کرد: بسیاری از نهادهای علمی و فرهنگی کشور با ابتکار، تصمیم، پیگیری و حمایت رهبر شهید تأسیس شد و توسعه بسیاری از رشتههای نوین علمی نیز نتیجه درک عمیق ایشان از نقش این علوم در اقتدار آینده کشور بود.
وی افزود: همین نگاه راهبردی موجب شد جمهوری اسلامی ایران طی چند دهه گذشته در عرصههایی همچون هوافضا، علوم هستهای، سلولهای بنیادی، هوش مصنوعی، فناوری نانو و علوم شناختی به جایگاهی ممتاز در غرب آسیا و جهان اسلام دست یابد.
تقویت بنیه دفاعی و نظامی کشور
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه، تقویت توان دفاعی و نظامی را یکی دیگر از راهبردهای مهم رهبر شهید دانست و گفت: یکی از نشانههای بارز عظمت شخصیتی و عمق نگاه راهبردی ایشان، توجه ویژه به مسائل دفاعی و نظامی بود.
وی افزود: رهبر شهید اگرچه نظامی نبودند و آموزشهای حرفهای نظامی را طی نکرده بودند، اما از نخستین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی در کنار فعالیتهای فرهنگی و مذهبی، به مسائل دفاعی، نظامی و جبهههای جنگ نیز اهتمام جدی داشتند.
حدادعادل خاطرنشان کرد: در دوران دفاع مقدس، به تعبیر معروف، یک پای ایشان در جبهه و پای دیگرشان در نماز جمعه تهران بود و با مطالعه، پیگیری و حضور مستمر در صحنه، به صاحبنظری آگاه در مسائل جنگ و دفاع تبدیل شدند.
وی ادامه داد: رهبر شهید در دوران طولانی رهبری خود و در جایگاه فرماندهی کل قوا، تحولات ساختاری گستردهای در نیروهای مسلح ایجاد کردند و همواره نسبت به تحولات نوین دفاعی و نظامی اشراف و آگاهی داشتند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی اظهار داشت: رسیدگی مستمر و منظم به مسائل ارتش، سپاه، بسیج و نیروهای زمینی، هوایی، دریایی و هوافضا همواره در دستور کار فرماندهی کل قوا قرار داشت و ایشان ارتباطی نزدیک و دائمی با این مجموعهها داشتند.
وی افزود: رهبر شهید معتقد بودند ایران قدرتمند نمیتواند در تأمین نیازهای دفاعی خود وابسته به بیگانگان باشد، بهویژه آنکه بسیاری از این قدرتها بالفعل یا بالقوه در شمار دشمنان کشور قرار دارند.
حدادعادل تصریح کرد: به همین دلیل، ایشان حمایت گستردهای از صنایع دفاعی کشور به عمل آوردند و با آیندهنگری و پشتیبانی مستمر، زمینهای فراهم کردند که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران تا حد زیادی به تجهیزات و تسلیحات بومی متکی شوند.
هنر و ادبیات؛ بخشی از منظومه فکری رهبر شهید
وی در ادامه با اشاره به اهتمام رهبر شهید به مقوله هنر و ادبیات گفت: جامعیت شخصیت ایشان سبب شده بود که در کنار توجه به مسائل سیاسی، دفاعی و مدیریتی، از هنر و ادبیات نیز غفلت نکنند.
حدادعادل افزود: رهبر شهید روحیهای لطیف، عواطفی حساس و ذوقی سرشار داشتند و اهل معرفت، تأمل و احساس بودند. همین ویژگیها زمینه علاقهمندی ایشان به عرصههای مختلف هنری را فراهم کرده بود.
وی خاطرنشان کرد: سینما یکی از هنرهایی بود که مورد توجه ایشان قرار داشت، اما همواره تأکید میکردند که هنر باید در خدمت تقویت معنویت، فرهنگ و ارزشهای جامعه قرار گیرد و دارای جهتگیری متعهدانه باشد.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: رهبر شهید خود شاعری توانا بودند و با شعر و ادبیات فارسی انس عمیقی داشتند. ایشان به خوبی از ظرفیت شعر و ادبیات برای انتقال ارزشها، بیدارسازی افکار عمومی و برانگیختن احساسات اجتماعی آگاه بودند.
وی افزود: شاعران همواره مورد تشویق و حمایت ایشان قرار داشتند و محافل ادبی رهبر شهید به پناهگاه و مأمن شاعران از سراسر کشور و حتی خارج از کشور تبدیل شده بود.
حدادعادل تصریح کرد: زبان فارسی در اندیشه رهبر شهید جایگاهی راهبردی داشت و ایشان آن را یکی از ارکان اصلی هویت ملی ایرانی میدانستند.
وی اظهار داشت: برخی صاحبنظران از رهبر شهید به عنوان کتابخوانترین رهبر جهان یاد کردهاند و میتوان گفت در میان انواع کتابها، علاقه ویژهای به آثار ادبی و شاهکارهای ادبیات جهان داشتند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی خاطرنشان کرد: همانگونه که ایشان مسائل سیاسی و نظامی را با دقت دنبال میکردند، نسبت به جریانهای ادبی کشور، بهویژه ادبیات پایداری و ثبت و ضبط خاطرات دفاع مقدس نیز توجهی ویژه داشتند.
عدالت؛ آخرین راهبرد کلان
وی در ادامه به آخرین راهبرد کلان مورد اشاره در مقاله خود پرداخت و گفت: عدالت یکی از بنیادیترین مفاهیم قرآنی و از مهمترین اهداف بعثت پیامبران الهی است و در یک نظام اسلامی نیز باید از اصلیترین وظایف حاکمیت به شمار رود.
حدادعادل افزود: عدالت اقتصادی و تلاش برای رفع فقر و کاهش شکافهای معیشتی میان اقشار مختلف جامعه، از دغدغههای همیشگی رهبر شهید بود.
وی تصریح کرد: اگر گفته شود در طول ۳۶ سال رهبری، هیچ مسئلهای به اندازه مشکلات معیشتی مردم ذهن و دغدغه ایشان را به خود مشغول نکرده بود، سخنی به گزاف گفته نشده است.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام خاطرنشان کرد: دشمنان انقلاب نیز همواره تلاش میکردند از طریق فشارهای اقتصادی و تحریمها، زندگی مردم را هدف قرار دهند و مشکلات ناشی از این فشارها را به حساب انقلاب اسلامی بگذارند.
وی افزود: رهبر شهید در تمام دوران رهبری خود عملاً درگیر یک جنگ اقتصادی تمامعیار بودند و با وجود همه تلاشها، هیچگاه نسبت به وضعیت معیشتی مردم احساس رضایت کامل نداشتند و همواره در جستوجوی راههایی برای بهبود شرایط زندگی مردم بودند.
حدادعادل ادامه داد: در نگاه ایشان، عدالت تنها به عرصه اقتصاد محدود نمیشد، بلکه عدالت قضایی نیز از شاخصهای اصلی اسلامی بودن نظام محسوب میشد.
وی گفت: عدالت آموزشی نیز در منظومه فکری رهبر شهید جایگاهی ویژه داشت، زیرا زمینهساز رفع محرومیتها، گسترش دانش، مهارتآموزی و تربیت نیروهای متخصص برای آینده کشور به شمار میرفت.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی تصریح کرد: یکی از دلایل تأکید رهبر شهید بر سادهزیستی و پرهیز از تجملگرایی آن بود که مردم احساس کنند مسئولان عالی کشور و در رأس آنها رهبر انقلاب، زندگی خود را از زندگی عموم مردم جدا نکردهاند.
وی افزود: ایشان معتقد بودند حتی اگر به دلایل مختلف، از جمله تحریمها و کارشکنیهای دشمنان، امکان رفع همه مشکلات اقتصادی وجود نداشته باشد، مردم باید بدانند مسئولان و رهبر جامعه همانند آنان زندگی میکنند و درد آنان را درک میکنند.
حدادعادل خاطرنشان کرد: همین توجه به اقشار محروم و مستضعف سبب شده بود که رهبر شهید با برخی الگوهای توسعه اقتصادی که رشد را به قیمت نادیده گرفتن طبقات ضعیف دنبال میکنند، موافق نباشند و همواره دولتها را نسبت به پیامدهای چنین رویکردهایی هشدار دهند.
وی در پایان سخنان خود ابراز امیدواری کرد مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی در مسیر تبیین و ترویج اندیشههای رهبر شهید موفق باشد و رسانهها نیز در معرفی، تبیین و استمرار مکتب ایشان نقشآفرینی کنند.
انتهای پیام/381
