وحدت و انسجام اسلامی در آئینه بیانات امامین انقلاب

گروه حماسه و جهاد دفاع‌پرس- ‌سیدمهدی حسینی‌تبار؛ وحدت و انسجام اسلامی، اصلی بنیادین و راهبردی است که در آئینه بیانات امامین انقلاب، جایگاهی رفیع و حیاتی یافته است. این مفهوم، صرفاً یک شعار سیاسی یا توصیه اخلاقی نیست، بلکه ستون فقرات اقتدار، عزت و بالندگی امت اسلامی در برابر چالش‌های گوناگون داخلی و خارجی است. در جهانی که قدرت‌های سلطه‌گر، همواره در پی تفرقه‌افکنی و ایجاد شکاف میان مسلمانان برای حفظ سلطه خویش بوده‌اند، «اتحاد اسلامی» به مثابه پادزهر اصلی ضعف‌ها و نقشه راهی برای دستیابی به استقلال و پیشرفت مطرح می‌شود.

نوشتار حاضر با هدف تبیین و تحلیل مفهوم وحدت و انسجام اسلامی در پرتو دیدگاه‌های امام خمینی (ره) و رهبر شهید امام خامنه‌ای (ره)، نگاشته شده است. در این نوشتار، تلاش بر آن است تا ضمن استخراج و تبیین مبانی قرآنی و فکری این اصل راهبردی، کارکرد‌ها و آثار حیاتی آن در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مورد بررسی قرار گیرد.

همچنین، با توجه به شرایط پیچیده و حساس کنونی که دشمن با بهره‌گیری از جنگ ترکیبی و عملیات روانی، در صدد تضعیف هویت ملی و اسلامی و ایجاد شکاف میان صفوف امت است، بر ضرورت حیاتی وحدت و انسجام میان مردم و مسئولین به عنوان سدی در برابر این توطئه‌ها تأکید خواهد شد. درک عمیق‌تر از این مفهوم، به ویژه در دوران معاصر که دشمن با ابزار‌های نوین به دنبال تفرقه و استحاله فرهنگی است، برای حفظ هویت دینی، دستیابی به خوداتکایی و شکستن حلقه‌های وابستگی، امری ضروری است. در این نوشتارسعی شده است تا با تکیه بر اندیشه‌های راهگشای امامین انقلاب، تصویری جامع و کاربردی از «وحدت اسلامی» به عنوان یک راهبرد کلان ارائه و ضرورت پایبندی عملی به آن را در دنیای امروز یادآور شود.

وحدت اسلامی به‌مثابه راهبرد کلان 

در اندیشه امام خمینی (ره)، وحدت اسلامی یک اصل بنیادین برای بقای امت و نه یک تاکتیک سیاسی زودگذر است. ایشان معتقد بودند که جهان اسلام، با وجود گستره عظیم جغرافیایی و جمعیتی، زمانی به قدرت واقعی دست خواهد یافت که از اختلافات داخلی فاصله گرفته و حول محور مشترکاتِ دینی و هویتی جمع شود. انتخاب «هفته وحدت» به‌عنوان نماد تقریب مذاهب، صرفاً یک ابتکار تشریفاتی نبود؛ بلکه حرکتی راهبردی برای تبدیل گفتمان وحدت به یک وظیفه دینی، اجتماعی و سیاسی در میان مسلمانان بود.

امام خمینی (ره) بار‌ها هشدار داده‌اند که تفرقه، نه‌تنها مانع رشد امت، بلکه مهم‌ترین ابزار نفوذ و سلطه بیگانگان است؛ زیرا دشمن هرگز توان درهم‌شکستن امت متحد را ندارد، اما اختلافات داخلی می‌تواند آن را آسیب‌پذیر سازد. از دیدگاه ایشان، دشمنان اسلام همیشه تلاش کرده‌اند با تقویت حساسیت‌های مذهبی، قومیتی و سیاسی، میان مسلمانان شکاف ایجاد کنند و این شکاف‌ها را به کینه‌ها و دشمنی‌های پایدار تبدیل نمایند.

«بی جهت نیست که بوق‌های تبلیغاتی در سراسر جهان و ولیده‌های بومی آنان تمام توان خود را صرف شایعه‌ها و دروغ‌های تفرقه افکن نموده‌اند و میلیارد‌ها دلار برای آن صرف می‌کنند... امروز و در آتیه نیز آنچه برای ملّت ایران و مسلمانان جهان باید مطرح باشد و اهمّیت آن را در نظر گیرند، خنثی کردن تبلیغات تفرقه افکن خانه برانداز است. توصیۀ اینجانب به مسلمین و خصوص ایرانیان به ویژه در عصر حاضر آن است که در مقابل این توطئه‌ها عکس العمل نشان داده و به انسجام و وحدت خود به هر راه ممکن افزایش دهند و کفار و منافقان را مأیوس نمایند» (۱)

امام خامنه‌ای (ره) نیز با ادامه همین خط فکری، وحدت را «یک اصل اسلامی» (۲) و «تنها نسخه شفا بخش برای علاج درد‌های جهان اسلام» (۳) معرفی کرده‌اند. ایشان بار‌ها تأکید کرده‌اند که سیاست «تفرقه بینداز و حکومت کن» مهم‌ترین راهبرد قدرت‌های سلطه‌گر است و مقابله با آن جز از طریق بصیرت، همدلی و تمسک به هویت مشترک اسلامی ممکن نیست. امام شهید وحدت را تنها یک شعار یا توصیه اخلاقی نمی‌دانند، بلکه آن را ضرورتی برای ساخت قدرت نرم و سخت امت اسلامی معرفی می‌کنند.

از نگاه ایشان، هر حرکت اجتماعی، سیاسی و فرهنگی که موجب شکاف میان مسلمانان شود اگر ظاهری مذهبی یا سیاسی داشته باشد در نهایت به سود دشمنان تمام می‌شود. در مجموع، از منظر امامین انقلاب، وحدت یک راهبرد کلان است که تمام ابعاد حیات امت اسلامی از هویت فرهنگی تا قدرت سیاسی و استقلال اقتصادی به آن وابسته است. بر این اساس، اولین گام برای تحقق اقتدار امت اسلامی، حفظ انسجام درونی و جلوگیری از افتادن در دام اختلافاتی است که قدرت‌های بیگانه آن را طراحی و هدایت می‌کنند.

مبانی فکری و قرآنی انسجام اسلامی

انسجام اسلامی در منظومه فکری امامین انقلاب، ریشه‌ای عمیق در تعالیم قرآن کریم و سیره پیامبر اعظم (ص) دارد و از همین رو، وحدت نه یک توصیه ثانوی، بلکه یک تکلیف الهی و مسئولیت جمعی برای مسلمانان به شمار می‌آید. آیات متعددی از قرآن کریم مسلمانان را به پرهیز از تفرقه و تمسک به محور‌های مشترک فرا می‌خواند؛ از جمله فرمان صریح الهی: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» (آل عمران، ۱۰۳). این آیه نشان می‌دهد که «حبل‌الله» که مفسران آن را قرآن، ولایت الهی و دین خدا دانسته‌اند محور وحدت امت اسلامی است و هرگونه فاصله گرفتن از این محور، زمینه‌ساز ضعف و انحطاط خواهد بود.

امام خمینی (ره) با تکیه بر همین مبانی قرآنی، همواره بر اسلام ناب محمدی (ص) به‌عنوان نقطه اتصال مسلمانان تأکید داشتند و در مقابل، «اسلام آمریکایی» را جریانی تفرقه‌افکن معرفی می‌کردند که با سوءاستفاده از نام دین، به اختلاف‌افکنی، تعصب کور و انفعال در برابر دشمنان دامن می‌زند. از نگاه ایشان، اختلاف نظر‌های فقهی و مذهبی امری طبیعی و حتی نشانه پویایی اندیشه اسلامی است، اما تبدیل این تفاوت‌ها به نزاع و دشمنی، انحراف از مسیر اسلام اصیل محسوب می‌شود. «ای مسلمانان جهان و‌ای پیروان مکتب توحید! رمز تمام گرفتاری‌های کشور‌های اسلامی، اختلاف کلمه و عدم هماهنگی است و رمز پیروزی، وحدت کلمه و ایجاد هماهنگی است... اعتصام به حبل الله بیان هماهنگی جمیع مسلمین است» (۴).

امام خامنه‌ای (ره) نیز با تبیین مفهوم امت واحده، بر این نکته تأکید دارند که وحدت اسلامی به معنای یکسان‌سازی مذاهب یا نادیده گرفتن تفاوت‌ها نیست، بلکه به معنای هم‌افزایی بر پایه اصول مشترک است. ایشان بار‌ها خاطرنشان کرده‌اند که اشتراک در توحید، نبوت، قرآن کریم، قبله واحد و ارزش‌های بنیادین اخلاقی، سرمایه عظیمی است که می‌تواند مسلمانان را به یک قدرت تمدنی تبدیل کند.

از این منظر، انسجام اسلامی زمانی محقق می‌شود که اختلافات در چارچوب گفت‌وگوی علمی و احترام متقابل مدیریت شده و دشمن مشترک امت اسلامی فراموش نشود. «وقت آن رسیده است که دنیای اسلام، اتّحاد خود را حفظ کند و در مقابل دشمن مشترکی که همه گروه‌های اسلامی، آسیب آن دشمن را دیده‌اند - یعنی استکبار و صهیونیسم - به طور متّحد بایستد، شعار‌های واحدی بدهد، تبلیغ واحدی بکند و راه واحدی را بپیماید» (۵). در نهایت، مبانی فکری انسجام اسلامی در اندیشه امامین انقلاب، ترکیبی از توحیدمحوری، عقلانیت دینی و نگاه تمدنی به اسلام است. این رویکرد نشان می‌دهد که وحدت، نه مانعی برای رشد فکری مسلمانان، بلکه شرط لازم برای شکوفایی علمی، اخلاقی و تمدنی امت اسلامی است؛ امری که بدون آن، ظرفیت‌های عظیم جهان اسلام یا معطل می‌ماند یا در مسیر‌های نادرست مستهلک می‌شود.

آثار و کارکرد‌های حیاتی وحدت اسلامی در عرصه‌های مختلف

وحدت و انسجام اسلامی، صرفاً یک آرمان ایدئولوژیک نیست، بلکه موتور محرک تحولات بنیادین و تضمین‌کننده منافع حیاتی مسلمانان در ابعاد گوناگون است. زمانی که امت اسلامی بر محور مشترکات خود متحد می‌شود، آثار و کارکرد‌های ملموسی در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی نمایان می‌گردد که به اقتدار و عزت روزافزون جهان اسلام منجر خواهد شد.

در عرصه بین‌الملل، وحدت اسلامی به افزایش قدرت چانه‌زنی و نفوذ سیاسی مسلمانان می‌انجامد. یک جبهه واحد اسلامی می‌تواند در برابر فشار‌های قدرت‌های جهانی بایستد، از حقوق تضییع‌شده مسلمانان در سراسر جهان دفاع کند و ابتکار عمل را در معادلات منطقه‌ای و جهانی به دست گیرد. همان‌طور که امام خمینی (ره) تأکید داشتند، اجماع قدرت‌های اسلامی می‌تواند موازنه قدرت را به نفع مستضعفان جهان تغییر دهد.

«هان‌ای مظلومان جهان! از هر قشر و از هر کشوری هستید به خود آیید و از هیاهو و‏‎ ‎‏عربدۀ آمریکا و سایر زورمندان تهی مغز نهراسید، و جهان را بر آنان تنگ کنید و حق‏‎ ‎‏خود را با مشت گره کرده از آنان بگیرید؛ و هان‌ای مسلمین! از هر تیره و پیرو هر مذهب‏‎ ‎‏که هستید دشمنیِ خانگی را کنار بگذارید و به فرمان قرآن کریم و خدای بزرگ‏ ‏گردن نهید» (۶). در مقابل، تفرقه میان کشور‌های اسلامی، آنها را به لقمه‌ای آسان برای قدرت‌های استکباری تبدیل می‌کند و فرصت‌های راهبردی را از آنان سلب می‌نماید. رهبر شهید نیز همواره بر لزوم همبستگی عملی کشور‌های اسلامی برای حل بحران‌های منطقه‌ای و مقابله با توطئه‌های دشمنان تأکید ورزیده‌اند.

ایشان می‌فرمایند: «با هم همکاری کنیم، با هم همفکری کنیم، اتّحاد دنیای اسلام را حفظ کنیم؛ در آن صورت قدرت‌های متجاوز، قدرت‌های ستمگر، قدرت‌های زورگو نخواهند توانست به دنیای اسلام تعرّض کنند، زور بگویند، باج‌طلبی کنند. امروز متأسّفانه باج‌خواهی و باج‌طلبی یک کار رایجی بین قدرت‌ها شده. قدرت‌های بزرگ در مقابل کشور‌ها و دولت‌ها و ملّت‌های ضعیف از آنها باج می‌طلبند، صریح هم این را بیان می‌کنند. نگذاریم دنیای اسلام مواجه با باج‌طلبی آمریکا و امثال آمریکا بشود» (۷).

اتحاد اسلامی می‌تواند به شکل‌گیری یک قدرت اقتصادی بزرگ و مستقل منجر شود. جهان اسلام دارای منابع طبیعی غنی، جمعیت جوان و بازار‌های مصرفی گسترده‌ای است. با مدیریت صحیح و همکاری اقتصادی میان کشور‌های اسلامی، می‌توان به خودکفایی، کاهش وابستگی به قدرت‌های غربی و ایجاد یک بلوک اقتصادی قدرتمند دست یافت. سازمان همکاری اسلامی (OIC) یکی از بستر‌های بالقوه برای تحقق این هدف است، اما نیازمند عزمی جدی‌تر و همکاری‌های فراتر از سطح تشریفاتی است. انسجام اسلامی، حیات فرهنگی و هویت دینی مسلمانان را تقویت می‌کند. این اتحاد بستری برای تقریب مذاهب، تبادل علمی و فرهنگی، و مقابله با جنگ روایت‌ها و تهاجم فرهنگی بیگانگان فراهم می‌آورد.

با اتحاد، می‌توان از میراث غنی اسلامی و دستاورد‌های علمی نخبگان مسلمان در سراسر جهان به‌طور مؤثرتری بهره برد و به شکل‌گیری یک تمدن نوین اسلامی که مبتنی بر ارزش‌های اصیل و پاسخگوی نیاز‌های روز بشر باشد، یاری رساند. امام شهید فرمود: «همه دنیای اسلام متحد بشوند در جهت رسیدن به تمدن نوین اسلامی» (۸). در سطح اجتماعی، اتحاد اسلامی احساس همبستگی، عزت نفس و امید به آینده را در میان مسلمانان زنده می‌کند. این حس تعلق به یک امت بزرگ، انگیزه تلاش و مجاهدت برای پیشرفت را در افراد افزایش می‌دهد و از احساس انزوا و ناامیدی که دشمنان به دنبال القای آن هستند، جلوگیری می‌کند. کارکرد‌های وحدت اسلامی نشان می‌دهد که این امر، پادزهر اصلی ضعف‌ها و بیماری‌های مزمن جهان اسلام است و تحقق آن، نه‌تنها مطلوب، بلکه ضرورتی حیاتی برای بقا، عزت و پیشرفت امت در دنیای معاصر به شمار می‌رود.

ضرورت وحدت مردم و مسئولین در برابر جنگ ترکیبی دشمن

در شرایط حساس کنونی که جهان اسلام و به‌ویژه ایران، با پدیده‌ای پیچیده و چندوجهی به نام «جنگ ترکیبی» مواجه است، ضرورت انسجام میان مردم و مسئولین اهمیتی مضاعف پیدا می‌کند. دشمنان، علاوه بر حملات نظامی با بهره‌گیری از ابزار‌های نوین رسانه‌ای، روانی و عملیات روانی، تلاش می‌کنند تا با ایجاد شکاف‌های عمیق در جامعه، اعتماد عمومی به نظام و مسئولین را سلب کرده و از این طریق، دستیابی به اهداف شوم خود را تسهیل نمایند. در چنین فضایی، حفظ همدلی اجتماعی، تقویت اعتماد متقابل و عمل در یک جبهه واحد، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی برای عبور از این مرحله حساس است.

در این برهه حساس تاریخی که وحدت ملی برترین سلاح ایران در برابر دشمنان و از اهمیت بسزایی برخوردار است، این بخش به این مساله مهم اختصاص داده می‌شود. در کلمات نورانی امامین انقلاب علاوه بر وحدت اسلامی به طور دائم وحدت ملی نیز مورد تاکید قرار گرفته است.

امام خمینی (ره) فرمود: «بر ملت شریف ایران است که در هر مسلکی و با هر گروهی هستند، از اختلاف و نفاق و کارشکنی برای یکدیگر دست بردارند و دشمنان را با وحدت کلمه و اعتصام به «حبل الله» درهم کوبند، و نزاع‌های شخصی و گروهی را که جز از هوای نفس برنمی‌خیزد و در صورت رشد همه را به تباهی می‌کشد و کشور را به خرابی سوق می‌دهد کنار گذارند، و گویندگان و روشنفکران و متفکران و دانشگاهیان و دانشمندان، همه توان خود را صرف قطع امید دشمن اصلی ما آمریکا کنند که با سلطه دشمن قدرتمند، برای هیچ یک چیزی باقی نخواهد ماند» (۹). 

امام خامنه‌ای (ره) فرمود: «یکی از نیاز‌های مهمّ امروزِ ما اتّحاد ملّی است. اتّحاد ملّی سد است؛ دیواره‌ی محکمِ سربه‌فلک‌کشیده است در مقابل دشمن. اتّحاد ملّی همان چیزی است که نقش بسیار عظیمی در پیروزی انقلاب، بعد هم در پیشرفت انقلاب داشته؛ امروز ما نیاز داریم به اینکه این اتّحاد را هرچه ممکن است بیشتر کنیم؛ دشمن در نقطه‌ی مقابلِ این حرکت کرده» (۱۰).

دشمن با بمباران خبری و اطلاعاتی، در تلاش است تا روایت‌های تحریف‌شده و دروغین خود را به افکار عمومی القا کند. هدف اصلی این عملیات روانی، ایجاد ناامیدی، یأس، بی‌اعتمادی و شکاف میان صفوف مردم و مسئولین است. در این میان، انسجام میان مردم و حاکمیت، به معنای تقویت جبهه روشنگری و امیدآفرینی است. مردم باید با بصیرت و هوشیاری، اخبار را راستی‌آزمایی کنند و مسئولین نیز وظیفه دارند با شفافیت، صداقت و پاسخگویی به‌موقع، اعتماد عمومی را حفظ کرده و اجازه ندهند فضاسازی دشمن در افکار عمومی تأثیرگذار باشد.

جنگ ترکیبی، امنیت داخلی و آرامش جامعه را هدف قرار داده است. ایجاد تشنج، اغتشاش و ناامنی، از اولویت‌های دشمن در این جنگ است. در چنین شرایطی، همبستگی مردم و مسئولین، نیروی بازدارنده اصلی در برابر این توطئه‌هاست. مردم با پرهیز از افتادن در دام فتنه‌ها و حضور آگاهانه در میدان و مسئولین با مدیریت صحیح بحران‌ها خصوصاً معیشت مردم شریف و عزیز، کنترل بازار و تأمین نیاز‌های اساسی جامعه، می‌توانند نقش مهمی در حفظ ثبات، امنیت ملی و خنثی سازی توطئه‌های دشمن ایفا کنند.

هرگونه پیشرفت در عرصه‌های مختلف چه علمی، چه اقتصادی و چه سیاسی نیازمند همکاری، همدلی و هماهنگی میان تمامی ارکان جامعه است. در شرایطی که دشمن با تمام قوا در صدد ضربه زدن به اقتدار ملی است، وحدت مردم و مسئولین تحت فرامین ولی امر مسلمین، پشتوانه اصلی اراده ملی برای تحقق اهداف بلندمدت نظام و پیشبرد آرمان‌های انقلاب اسلامی خواهد بود. این اتحاد، قدرت و استحکام درونی کشور را افزایش داده و دشمن را در رسیدن به اهداف تفرقه‌افکنانه‌اش ناکام می‌گذارد.

قائد شهید فرمود: «عزیزان من! ما با اتّحاد و با ید واحده بودن مبارزه کردیم، با ید واحده بودن پیروز شدیم، با ید واحده بودن تا حالا ادامه داده‌ایم، باید بعد از این هم با ید واحده بودن حرکت کنیم. اختلافات سلیقه‌ای و سیاسی و این حرف‌ها نباید در وحدت ملّی ملّت ایران در مقابل دشمنان تأثیری بگذارد» (۱۱). مقابله مؤثر با جنگ ترکیبی دشمن، جز از مسیر وحدت فراگیر میان مردم و مسئولین امکان‌پذیر نیست. این وحدت، باید بر پایه اعتماد متقابل، صداقت، مسئولیت‌پذیری و باور به اهداف مشترک ملی و اسلامی بنا شود تا بتواند سد محکمی در برابر تلاش‌های دشمن برای ایجاد تفرقه و ناامنی ایجاد کند.

جمع‌بندی

 وحدت و انسجام اسلامی، نه یک گزینه، بلکه یک ضرورت حیاتی و راهبردی برای امت اسلام در مواجهه با چالش‌های پرتعداد عصر حاضر است. اندیشه‌های عمیق و راهگشای امام خمینی (ره) و امام خامنه‌ای (ره)، مبین این حقیقت است که وحدت، عصاره‌ای از آموزه‌های بنیادین اسلام، به‌ویژه مفاهیم قرآنی، چون «اعتصموا بحبل الله جمیعاً» و توجه به «اسلام ناب محمدی (ص)» در برابر انحرافات و التقاط‌هاست.

این اتحاد، در بستری از توحیدمحوری، عقلانیت دینی و نگاه تمدنی، زمینه‌ساز شکل‌گیری «امت واحده»‌ای پویا و هم‌افزا است که می‌تواند بر تفرقه افکنی بیگانگان و «اسلام آمریکایی» فائق آید. آثار و کارکرد‌های این انسجام ابعاد مختلف حیات مسلمانان از تقویت قدرت سیاسی و امنیتی در عرصه بین‌الملل، تا ایجاد یک قدرت اقتصادی مستقل و شکوفا، و از احیای هویت فرهنگی و تمدنی اسلامی، تا تأمین آرامش روانی و اجتماعی و تقویت عزت نفس را در بر می‌گیرد.

این اتحاد، به مثابه داروی شفابخش، مرهمی بر زخم‌های مزمن جهان اسلام و کلید گشایش در‌های قدرت و پیشرفت است. علاوه بر این، در شرایطی که دشمن با جنگ ترکیبی پیچیده و عملیات روانی، در صدد ایجاد شکاف و بی‌اعتمادی در جامعه است، وحدت و انسجام عمیق و ناگسستنی میان مردم و مسئولین، نقشی حیاتی در حفظ ثبات، امنیت و خنثی‌سازی توطئه‌ها ایفا می‌کند. این همبستگی، تضمین‌کننده موفقیت در مقابله با جنگ روایت‌ها و پیشبرد اهداف بلندمدت ملی و انقلابی است.

بر این اساس، می‌توان گفت که تحقق واقعی «وحدت و انسجام اسلامی»، مستلزم تلاش مستمر، آگاهی بخشی، تقریب بین مذاهب و جریان‌های فکری اصیل، و عزم جدی مسئولین و آحاد جامعه برای عبور از اختلافات سطحی و تمرکز بر اشتراکات بنیادین است. این مهم، تنها از طریق پایبندی عملی به این اصل راهبردی و تبدیل آن از یک شعار به یک فرهنگ فراگیر و واقعیتی ملموس، میسر خواهد شد و افق روشنی را برای بازگشت عزت و اقتدار امت واحده اسلامی نوید خواهد داد. 

پانوشت: قرآن کریم / ۱) صحیفه امام، ج ۲۱، ص ۴۰۴. ۲) بیانات در دیدار رئیس جمهور موقت افغانستان و رهبران مجاهدان افغانی ۱۱/۰۷/۱۳۶۸، ۳) بیانات در دیدار مسئولان نظام و سفراى کشورهاى اسلامى ۲۷/۴/۱۳۹۴، ۴) صحیفه امام، ج ۱۰، ص ۱۶۰ ـ ۱۵۹. ۵) بیانات در دیدار مهمانان کنفرانس وحدت اسلامی ۱/۰۵/۱۳۷۶، ۶) صحیفه امام، ج ۱۲، ص ۱۴۴- ۱۴۵، ۷) بیانات در دیدار مسئولان نظام و سفرای کشور‌های اسلامی ۱۱ /۰۱/۱۴۰۴، ۸) بیانات در دیدار مسئولان نظام و و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی ۲۴/۰۸/۱۳۹۸، ۹) صحیفه امام، ج ۱۲، ص ۲۲۱، ۱۰) بیانات در دیدار جمعی از فرماندهان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش ۱۹/۱۱/۱۴۰۱، ۱۱) بیانات در دیدار مردم آذربایجان شرقی ۲۹/۱۱/۱۴۰۲

انتهای پیام/ 122