یادداشت/

مرصاد پایان رؤیای فتح تهران منافقین

عملیات مرصاد در پنجم مرداد ۱۳۶۷، آخرین و بزرگ‌ترین قمار نظامی سازمان منافقین را به شکستی جبران‌ناپذیر تبدیل کرد؛ نبردی که در آن، رؤیای فتح ۴۸ ساعته تهران با ایستادگی نیروهای مسلح و مردم در تنگه چهارزبر برای همیشه دفن شد.
کد خبر: ۸۵۱۲۸۴
تاریخ انتشار: ۰۶ مرداد ۱۴۰۵ - ۱۲:۲۱ - 28July 2026

به گزارش دفاع‌پرس از کرمانشاه، «نادر اصحابی» پژوهشگر و پیشکسوت دوران دفاع مقدس در یادداشتی نوشت: پنجم مرداد ۱۳۶۷، تنها پایان یک عملیات نظامی نبود؛ روزی بود که آخرین قمار دشمنان انقلاب اسلامی در میدان نبرد به شکستی تاریخی انجامید. عملیات مرصاد نه‌تنها یورش سازمان منافقین را درهم شکست، بلکه نشان داد پیوند ارتش، سپاه، بسیج و مردم، بزرگ‌ترین سرمایه امنیت ملی ایران در سخت‌ترین روزهای تاریخ است.

عملیات مرصاد

پذیرش قطعنامه ۵۹۸ از سوی جمهوری اسلامی ایران در ۲۷ تیر ۱۳۶۷، از نگاه بسیاری به معنای پایان جنگ بود؛ اما رژیم بعث عراق این تصمیم را نه نشانه صلح، بلکه فرصتی برای تحمیل شکست به ایران تلقی کرد. تنها سه روز بعد، ارتش عراق با نقض آشکار آتش‌بس از محورهای شلمچه و سرپل‌ذهاب حمله‌ای گسترده را آغاز کرد و تلاش داشت با سوءاستفاده از شرایط جدید، دستاوردی نظامی برای خود رقم بزند.

در همان روزها، امام خمینی (ره) با پیامی تاریخی، مسیر مقاومت را ترسیم کردند؛ «اینجا نقطه حیاتی کفر و اسلام است؛ باید متر به متر بجنگید.» این فرمان، روح تازه‌ای در کالبد مدافعان دمید و موجی از حضور مردمی را رقم زد؛ حضوری که بسیاری از آن‌ها حتی بدون تجهیزات نظامی، تنها با انگیزه دفاع از وطن راهی جبهه شدند.

در جنوب، رزمندگان با وجود غافلگیری اولیه، پس از نبردهایی سنگین، نیروهای بعثی را تا مرزهای بین‌المللی عقب راندند. اما در غرب کشور، دشمن نقشه‌ای پیچیده‌تر را دنبال می‌کرد؛ سازمان منافقین که با حمایت کامل ارتش عراق وارد خاک ایران شده بود، عملیات «فروغ جاویدان» را با هدف تصرف تهران در مدت کوتاه آغاز کرد؛ طرحی که بر پایه توهم فروپاشی نظام جمهوری اسلامی بنا شده بود.

سقوط کرند و اسلام‌آبادغرب در ساعات نخست این هجوم، از تلخ‌ترین لحظات آن روزها بود. منافقین با تجهیزات سنگین، پشتیبانی زرهی و هوایی ارتش بعث و تبلیغات گسترده، خود را پیروز میدان می‌پنداشتند؛ غافل از اینکه جغرافیای غرب کشور قرار بود به قتلگاه این توهم تبدیل شود.

در کرند، جنایت‌هایی رقم خورد که هنوز در حافظه مردم منطقه زنده است. رزمندگان پشتیبانی تیپ ۱۲۷ مقداد که مشغول تهیه نان برای نیروهای خط مقدم بودند، بی‌رحمانه تیرباران شدند؛ شهید هادی سهیلی، بی‌سیم‌چی این تیپ، تا واپسین لحظه در مقر باقی ماند و سقوط شهر را مخابره کرد تا شاید نیروهای کمکی هرچه سریع‌تر برسند؛ مقاومتی که با شهادتش پایان یافت، اما پیام او آغازگر بسیج نیروهای مدافع شد.

در مسیر اسلام‌آباد نیز گروه‌های اندکی از رزمندگان با وجود نابرابری آشکار امکانات، با عملیات تأخیری تلاش کردند سرعت پیشروی دشمن را کاهش دهند؛ آن‌ها می‌دانستند شاید نتوانند مهاجمان را متوقف کنند، اما هر دقیقه مقاومت می‌توانست فرصت طلایی برای سازماندهی مدافعان باشد.

سرانجام، تنگه چهارزبر همان نقطه‌ای شد که همه معادلات منافقین را برهم زد. این گذرگاه طبیعی، به کمینگاهی الهی تبدیل شد؛ جایی که ارتش، سپاه، بسیج و نیروهای مردمی با فرماندهی منسجم، راه پیشروی دشمن را بستند و عملیات «مرصاد» را طراحی کردند؛ بالگردهای هوانیروز با حملات دقیق، ستون‌های زرهی منافقین را در جاده کرمانشاه ـ اسلام‌آباد درهم کوبیدند و سازمان رزم آنان ظرف چند ساعت از هم پاشید.

محوری که قرار بود مسیر پیروزی و رسیدن به تهران باشد، به جاده نابودی منافقین تبدیل شد. هزاران نیروی مهاجم یا کشته شدند، یا به اسارت درآمدند و یا با شکست کامل به خاک عراق گریختند. این عملیات، نه‌تنها بزرگ‌ترین شکست نظامی سازمان منافقین بود، بلکه عملاً پایان توان رزمی این گروه در عرصه نظامی را رقم زد.

در کنار این پیروزی، نباید از رشادت‌های بی‌شمار مدافعان وطن غافل شد؛ از نیروهای گمنامی که در کرند، اسلام‌آباد، تنگ اسماعیل‌بگ و چهارزبر ایستادگی کردند تا خلبانان شجاع هوانیروز و نیروی هوایی ارتش که با پرواز در دل آتش، سرنوشت نبرد را تغییر دادند. همچنین بمباران پایگاه رادار سوباشی همدان پس از شکست منافقین، سند دیگری از خشم و استیصال دشمن بود که به شهادت جمعی از مدافعان وطن، از جمله شهید اسدالله زمانی، انجامید.

امروز، یادمان شهدای عملیات مرصاد در کیلومتر ۳۴ جاده کرمانشاه ـ اسلام‌آباد، تنها یک بنای یادبود نیست؛ نمادی از ایستادگی ملتی است که اجازه نداد رؤیای دشمن برای تجزیه، تسلیم یا تصرف ایران به واقعیت تبدیل شود. یادمانی که کلنگ آن در سال ۱۳۷۱ به دست شهید سپهبد علی صیاد شیرازی به زمین زده شد و در پنجم مرداد ۱۳۷۵ افتتاح شد، روایتگر بخشی از تاریخی است که باید برای نسل‌های آینده بازگو شود.

مرصاد، صرفاً یک عملیات نظامی نبود؛ اثبات این حقیقت بود که هرگاه امنیت و استقلال ایران هدف قرار گیرد، وحدت ملی، ایمان مردم و اقتدار نیروهای مسلح، بزرگ‌ترین مانع در برابر هر تجاوزی خواهد بود. پنجم مرداد، یادآور شکست یک عملیات نیست؛ یادآور شکست اندیشه‌ای است که تصور می‌کرد می‌توان با اتکا به دشمن خارجی، بر اراده یک ملت غلبه کرد. چنین اندیشه‌ای در چهارزبر دفن شد و مرصاد برای همیشه به «کمینگاه الهی» توهم فتح تهران بدل ماند.

انتهای پیام/

نظر شما
captcha
پربیننده ها
آخرین اخبار