دبیر جایزه ادبی یوسف: جنگ فرهنگی کمتر از جنگ سخت نیست/ برگزیدگان از ۱۱ استان کشور هستند

احسان عباسلو دبیر چهاردهمین دوره جایزه ادبی یوسف (ویژه داستان کوتاه دفاع مقدس و مقاومت) در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، با اشاره به جایگاه داستان کوتاه در ادبیات اظهار داشت: داستان کوتاه شاید نخستین قالبی باشد که روایت داستانی با آن آغاز شده است. اگر بخواهیم ریشه‌های داستان را جست‌وجو کنیم، باید به سراغ روایت‌های کوتاهی برویم که سرآغاز شکل‌گیری ادبیات داستانی به شمار می‌روند. این قالب در طول تاریخ همواره جایگاه و اهمیت خود را حفظ کرده و بسیاری از بزرگان ادبیات جهان، شاخص‌ترین آثار خود را در قالب داستان کوتاه خلق کرده‌اند.

دبیر چهاردهمین دوره جایزه ادبی یوسف افزود: داستان کوتاه هیچ‌گاه جایگاه خود را از دست نداده است. در مقاطعی حتی این تصور وجود داشت که این قالب می‌تواند جایگزین رمان شود، چرا که زندگی امروز فرصت کمتری برای مطالعه در اختیار مخاطب قرار می‌دهد. استقبال از داستان‌های کوتاه و مینیمال نیز نشان می‌دهد که مخاطبان بسیاری ترجیح می‌دهند در فرصت‌های محدود زمانی، آثار کوتاه را مطالعه کنند. این نگاه تنها مختص ایران نیست و سال‌هاست در کشورهای غربی نیز درباره آینده رمان و افزایش اقبال به داستان کوتاه بحث می‌شود. البته مسائل اقتصادی نیز در حفظ جایگاه این قالب در بازار نشر بی‌تأثیر نیست.

داستان کوتاه؛ نقطه آغاز مسیر نویسندگی

وی با بیان اینکه نخستین تجربه بسیاری از نویسندگان از داستان کوتاه آغاز می‌شود، گفت: بسیاری از نویسندگان از این قالب به‌عنوان سکوی ورود به داستان بلند و رمان استفاده می‌کنند؛ بنابراین هیچ دلیلی وجود ندارد که تصور کنیم داستان کوتاه جایگاه خود را از دست خواهد داد.

عباسلو درباره جایزه ادبی یوسف نیز اظهار داشت: جایزه ادبی یوسف با محوریت دفاع مقدس و مقاومت و به نام شهید یوسف ملک‌شامران برگزار می‌شود و تاکنون ۱۴ دوره آن برگزار شده است. اکنون نیز مقدمات برگزاری دوره پانزدهم در سال ۱۴۰۵ در حال فراهم شدن است.

جنگ ۱۲ روزه محور ویژه دوره چهاردهم

دبیر چهاردهمین دوره جایزه ادبی یوسف با اشاره به شرایط خاص برگزاری این دوره گفت: دوره چهاردهم هم‌زمان با جنگ ۱۲ روزه برگزار شد؛ رویدادی که سوژه‌های فراوانی را در اختیار نویسندگان قرار داد. به همین دلیل در کنار محورهای اصلی جایزه شامل دفاع مقدس، کودک و نوجوان و داستانک، یک بخش ویژه نیز با موضوع جنگ ۱۲ روزه به فراخوان اضافه شد. در آن مقطع هنوز وارد جنگ رمضان نشده بودیم و طبیعی بود که بخش ویژه این دوره به این رخداد اختصاص پیدا کند.

وی ادامه داد: پس از انتشار فراخوان، بیش از چهار هزار داستان از سراسر کشور به دبیرخانه ارسال شد. از نظر میزان مشارکت، استان آذربایجان غربی رتبه نخست، خراسان رضوی رتبه دوم و استان‌های فارس و کرمانشاه به طور مشترک رتبه سوم را کسب کردند.

حضور داوران برجسته در مرحله نهایی

عباسلو با اشاره به روند داوری آثار گفت: استان‌ها پس از انتخاب برگزیدگان خود، آثار را بر اساس ضوابط و آیین‌نامه به دبیرخانه ملی ارسال کردند. در بخش بزرگسال، کامران پارسی‌نژاد، محمد شرفی خبوشان و مریم بصیری داوری آثار را در دو محور دفاع مقدس و بخش ویژه جنگ ۱۲ روزه بر عهده داشتند. در بخش کودک و نوجوان و داستانک نیز فرزانه فخریان و سارا عرفانی همکاری کردند.

وی افزود: با وجود همه محدودیت‌ها، مشکلات اجرایی و حتی قطعی اینترنت، توانستیم این دوره را با همکاری استان‌ها به سرانجام برسانیم. جلسات نهایی داوری در دهه نخست بهمن ۱۴۰۴ برگزار شد و پس از بررسی امتیازهای داوران، نفرات اول تا سوم و همچنین آثار شایسته تقدیر مشخص شدند.

تنوع استانی از ویژگی‌های شاخص این دوره بود

دبیر جایزه ادبی یوسف یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این دوره را گستردگی حضور استان‌ها دانست و گفت: اگر چهار بخش اصلی مسابقه را در نظر بگیریم که هر کدام سه برگزیده داشتند، مجموع برگزیدگان اصلی از ۱۱ استان کشور بودند. این موضوع نشان می‌دهد که استعدادهای داستان‌نویسی در نقاط مختلف کشور پراکنده شده و ظرفیت ارزشمندی در استان‌ها وجود دارد.

وی ادامه داد: در مجموع ۱۲ برگزیده اصلی و تعدادی شایسته تقدیر از ۹ استان معرفی شدند. استان همدان تنها استانی بود که در میان برگزیدگان اصلی موفق به کسب دو جایزه شد که نشان‌دهنده ظرفیت بالای نویسندگان این استان است. همچنین استان‌های مرکزی و زنجان نیز هر کدام دو اثر شایسته تقدیر داشتند.

کتاب آثار برگزیده جایزه یوسف منتشر می‌شود

عباسلو با تأکید بر اینکه یکی از اهداف اصلی جایزه یوسف انتشار آثار منتخب است، اظهار داشت: مجموعه آثار برگزیده دوره چهاردهم در سال ۱۴۰۵ منتشر می‌شود و هم‌زمان با آیین اهدای جوایز از این کتاب رونمایی خواهد شد.

لزوم آموزش برای ارتقای کیفیت داستان‌ها

وی درباره ارزیابی آثار ارسالی نیز گفت: هر داستانی نقاط قوت و ضعف خود را دارد. در بخش داستانک، برخی نویسندگان هنوز با اصول این قالب آشنایی کامل نداشتند، اما استعدادهای بسیار خوبی مشاهده کردیم که با آموزش می‌توانند به سطح بالایی برسند.

دبیر جایزه ادبی یوسف افزود: در داوری آثار، شاخص‌هایی همچون پیرنگ، شخصیت‌پردازی، زبان، فضاسازی، زمان و مکان، نوآوری و خلاقیت در فرم مورد توجه قرار گرفت. بررسی‌ها نشان داد که برخی نویسندگان در این زمینه‌ها نیازمند آموزش بیشتری هستند.

دوره‌های آموزشی پس از بازگشت شرایط به ثبات برگزار می‌شود

عباسلو با اشاره به برنامه‌های آینده سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس گفت: با توجه به شرایط کشور و تداوم درگیری‌ها، امکان برگزاری دوره‌های آموزشی در ماه‌های گذشته فراهم نشد، اما به محض بازگشت شرایط به ثبات، یکی از نخستین برنامه‌های ما برگزاری دوره‌های آموزشی در استان‌ها خواهد بود.

وی خاطرنشان کرد: سازمان ادبیات در سال‌های گذشته توجه ویژه‌ای به آموزش داشت و شخصاً در مقطعی برای برگزاری دوره‌های آموزشی به ۹ استان سفر کردم. امیدواریم این روند دوباره از سر گرفته شود.

جنگ فرهنگی به اندازه جنگ سخت اهمیت دارد

دبیر چهاردهمین دوره جایزه ادبی یوسف در پایان با اشاره به ظرفیت‌های روایی رخدادهای اخیر گفت: امروز سوژه‌های فراوانی برای نوشتن در اختیار نویسندگان قرار دارد. حوادث جنگ ۱۲ روزه و همچنین جنگ رمضان ظرفیت خلق آثار ماندگار را فراهم کرده است؛ به گونه‌ای که هر یک از این رخدادها می‌تواند موضوع یک جشنواره مستقل باشد.

وی تأکید کرد: امیدواریم همان‌گونه که مردم در میدان دفاع از کشور حضوری پررنگ داشتند، در عرصه فرهنگ نیز این حضور استمرار پیدا کند، چرا که جنگ فرهنگی کمتر از جنگ سخت نیست. امروز که وحدت ملی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است، نقش نویسندگان، هنرمندان و فعالان فرهنگی در جبهه جنگ نرم بسیار تعیین‌کننده خواهد بود.

انتهای پیام/ 121